Khi ống kính quay ngược vào lòng mình

Tôi nghĩ về ngày mình bước chân vào giảng đường Đại học Tổng hợp Quốc gia Volgograd với tâm thế của một kẻ chiến thắng. Tôi từng mơ về những tấm ảnh lung linh dưới tuyết trắng và tấm bằng đỏ ngành Báo chí trên tay. Tôi nghĩ làm báo là một đặc quyền để đứng trên cao nhìn xuống cuộc đời, dùng ngòi bút và ống kính để chứng minh cho cả thế giới thấy mình là một người thành công.

Tôi nhớ như in cái ngày đầu tiên đặt chân đến Volgograd. Đó là một chiều tháng Mười, trời màu xám. Gió giật từng cơn từ sông Volga thổi ngược lên Đại lộ Lenin buốt giá, len qua ba lớp áo khoác dày bóp nghẹt lồng ngực một đứa trẻ lớn lên ở vùng nhiệt đới. Cái lạnh của Volgograd không chỉ là tuyết rơi, nó là cái lạnh buốt xương cùng với những cơn gió lộng từ lòng sông làm mặt mũi tê dại trong vài giây. Chiếc xe buýt chở tôi từ sân bay về ký túc xá đi qua những tòa nhà mang kiến trúc Liên Xô cũ. Lòng tôi thắt lại. Mọi thứ xung quanh sao mà thênh thang nhưng lạnh lẽo đến thế. Rào cản ngôn ngữ lập tức trở thành một bức tường vô hình cô lập tôi với thế giới bên ngoài.

Sự khốc liệt thực sự bắt đầu khi tôi bước vào các môn chuyên ngành. Ngành Báo chí đòi hỏi sự nhạy bén và ngôn từ sắc sảo, nhưng lúc đó, đến một câu giao tiếp thông thường tôi còn phải ngập ngừng. Môn Lịch sử Báo chí Nga trở thành nỗi ám ảnh. Những giờ thảo luận căng thẳng, giáo sư Nga gọi tên ngẫu nhiên để phân tích các bài luận chính trị cổ điển với tốc độ nói nhanh như vũ bão. Tôi ngồi trong góc lớp, lóng ngóng lật từng trang từ điển trong vô vọng, mồ hôi hột vã ra giữa tiết trời âm độ trong khi bạn bè bản xứ phát biểu vanh vách. Những bài viết thực hành đầu tiên gửi đi đều bị trả về với chi chít mực đỏ sửa lỗi ngữ pháp. Sự kiêu hãnh ngày nào vỡ vụn, thay vào đó là cảm giác bất lực và hoài nghi về năng lực của chính mình.

Suốt năm nhất đại học, cuộc sống của tôi chỉ gói gọn trong hai từ: áp lực và cô đơn. Tôi rơi vào một vòng lặp kiệt quệ. Sáng thức dậy từ 6 giờ khi trời còn tối, co ro chịu đựng những đợt gió tuyết quét qua trạm Metrotram ngoài trời để kịp chuyến tàu ngầm đến trường. Chiều muộn lại lầm lũi đi qua những bức tường gạch đỏ loang lổ vết đạn của ngôi nhà Pavlov để trở về căn phòng ký túc xá nhỏ hẹp, đối mặt với bốn bức tường và đống bài tập.

Có những đêm, áp lực bài vở và nỗi nhớ nhà dồn nén đến mức tôi chỉ biết trùm chăn khóc nức nở. Nhưng khi màn hình điện thoại sáng lên, thấy cuộc gọi video của mẹ từ Việt Nam, tôi lại vội vàng lau nước mắt, nở một nụ cười thật tươi: "Con bên này khỏe lắm má, đồ ăn ngon lắm". Tắt cuộc gọi, tôi lại chìm vào khoảng trống hoác của căn phòng.

Lúc đó, tôi bị ám ảnh bởi hai từ "thành công". Tôi định vị giá trị của mình bằng những điểm số tuyệt đối, bằng sự công nhận của thầy cô và cả những cái "like" trên mạng xã hội. Tôi chăm chỉ đăng những bức ảnh chụp góc nghiêng thật đẹp trong khuôn viên VolSU, hay một góc Quảng trường các chiến sĩ ngã xuống ngập trong tuyết trắng kèm theo những dòng trạng thái đầy năng lượng tích cực. Nhưng đó chỉ là một lớp vỏ bọc hoàn hảo để che giấu một tâm hồn đang rỉ máu và rỗng tuếch. Tôi đang tồn tại chứ không phải đang sống. Tôi bám víu vào thế giới ảo để tìm kiếm sự an ủi, để rồi nhận ra sau khi màn hình điện thoại tắt đi, nỗi cô đơn lại càng phình to hơn. Hạnh phúc đối với tôi lúc ấy là một khái niệm xa xôi, có lẽ nó chỉ xuất hiện vào ngày tôi cầm trên tay tấm bằng tốt nghiệp và bước lên máy bay về nước.

Sự chuyển biến trong tôi không đến từ một biến cố chấn động nào, mà nó thấm dần qua những ngày tôi chọn cách bước chậm lại.

Thay vì kết thúc buổi học và vội vã lao về phòng ôm lấy máy tính như trước, tôi bắt đầu dành thời gian đi bộ một mình. Có những buổi chiều, tôi đi bộ ra bờ sông trung tâm, ngồi lặng yên bên đài phun nước Iskusstvo, nhìn dòng nước Volga thênh thang chảy xiết. Hoặc có những ngày rệu rã, tôi chọn cách leo từng bậc thang lên đỉnh đồi Mamayev Kurgan, đứng dưới chân đại tượng Mẹ Tổ quốc để ngắm nhìn toàn cảnh thành phố từ trên cao. Ở những khoảng lặng đó, không điện thoại, không mạng xã hội, tôi bắt đầu học cách quan sát thế giới xung quanh một cách thuần túy nhất.

Tôi nhìn thấy những người dân Volgograd bản xứ. Họ đi dạo bên sông, họ ngồi thản nhiên sưởi nắng trên những bãi cỏ vào mùa hè ngắn ngủi, họ chia nhau một mẩu bánh mì hay đơn giản là đứng im lặng ngắm hoàng hôn buông xuống lòng sông Volga. Cuộc sống của họ mộc mạc, bình thản nhưng toát lên một sức sống kiên cường của một thành phố từng đứng lên từ tro tàn.

Nhìn dòng Volga lấp lánh dưới nắng chiều, tôi chợt giật mình tự hỏi: Tại sao phải giam cầm tâm hồn trong cái lồng kính của áp lực? Tại sao phải mải miết chụp lại cuộc sống cho người khác xem thay vì tự mình tận hưởng? Tôi nhận ra bấy lâu nay mình giống như một gã phóng viên tồi, chỉ chăm chăm săn tìm vỏ bọc hào nhoáng mà quên lắng nghe hơi thở thực sự của cuộc đời. Người dân trên mảnh đất chịu nhiều mất mát lịch sử này vẫn tìm thấy hạnh phúc trong những điều nhỏ bé nhất. Còn tôi, một đứa trẻ may mắn được đi học trong hòa bình, lại tự dìm mình vào những nỗi buồn tủi tự thân.Chuyến đi bộ lên đồi chiều hôm ấy không làm cho tiếng Nga của tôi giỏi lên ngay lập tức, cũng không làm cho đống bài tập biến mất. Nhưng nó đã thay đổi hoàn toàn cách tôi nhìn nhận cuộc sống. Từ góc đồi ấy, một "Tôi" khác đã thực sự bắt đầu.

Tôi trở về ký túc xá, cất đi những kỳ vọng cực đoan và bắt đầu học cách nhìn cuộc sống theo một hệ giá trị mới. Tôi không còn ép mình phải đạt điểm số tuyệt đối bằng mọi giá, mà thay vào đó, tôi tận hưởng niềm vui khi hiểu thêm được một cấu trúc ngữ pháp khó, khi có thể tự tin vượt qua nỗi sợ để giơ tay phát biểu trong một tiết học báo chí. Tôi bắt đầu mở lòng hơn với những người xung quanh. Tôi nhận ra bác bảo vệ ký túc xá với gương mặt nghiêm nghị ngày nào thực ra là một người ông vô cùng ấm áp, người luôn nhắc tôi phải quàng thêm khăn mỗi khi trời trở gió. Tôi nhận ra cô bán bánh mì ở căn tin trường có nụ cười hậu hĩnh, luôn cho tôi thêm một chút khoai tây nghiền vì biết tôi là đứa học trò xa nhà.

Giờ đây, hạnh phúc của tôi gói gọn trong gian bếp chung ký túc xá VolSU vào mỗi cuối tuần. Giữa cái lạnh Volgograd, mùi hành tỏi phi và nồi canh chua nấu từ gia vị chắt chiu ở chợ Nga đã sưởi ấm nỗi nhớ nhà của những đứa con xa xứ. Ngồi bên nhau chia sẻ chuyện vui buồn, tiếng cười giòn tan xóa nhòa mọi mệt mỏi. Đó là lúc tôi chạm vào giá trị thực sự của sự kết nối và nhận ra bài học nhập môn của nghề báo, phải học cách thấu cảm trước khi cầm bút.

Đại học Tổng hợp Quốc gia Volgograd giờ đây trong tôi không còn là một biểu tượng của áp lực học đường. Nó đã trở thành ngôi nhà thứ hai, nơi tôi được học, được vấp ngã và được lớn lên. Trường đã cho tôi một nền tảng tri thức vững vàng, nhưng quan trọng hơn, không gian nơi đây và những con người Nga đôn hậu đã rèn luyện cho tôi một bản lĩnh kiên cường. Tôi học được cách sống tự lập, học được cách đứng dậy sau những thất bại và học được cách mỉm cười đón nhận những thử thách của cuộc đời, giống như cách mà thành phố Volgograd này đã từng kiên cường đứng vững trong bão táp lịch sử.

Nước Nga đã dạy cho tôi biết thế nào là sự bao dung, và Volgograd đã dạy cho tôi biết thế nào là hạnh phúc đích thực. Giờ đây, mỗi ngày bước đi dưới những hàng cây trong khuôn viên VolSU, nhìn bầu trời Nga cao và xanh ngắt, lòng tôi ngập tràn lòng biết ơn. Biết ơn những ngày tháng gian khó đã qua để tôi biết trân trọng những phút giây bình yên hiện tại. Biết ơn mảnh đất này đã dang tay đón nhận và nuôi dưỡng một đứa trẻ xa xứ như tôi trưởng thành.

Tôi nhận ra rằng, tọa độ hạnh phúc thực sự không nằm ở một vị trí địa lý nào trên bản đồ, cũng không nằm ở những bức ảnh nghìn like trên mạng xã hội. Hạnh phúc nằm ngay ở khoảnh khắc chúng ta tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn, khi chúng ta biết trân trọng những điều nhỏ bé xung quanh và tự tin bước đi bằng chính đôi chân của mình.

Bước ra khỏi những ngày đông lạnh giá của lòng mình, giờ đây, bên dòng Volga xanh, đã có một "Tôi" rất khác - một phiên bản mạnh mẽ hơn, trưởng thành hơn, biết lắng nghe, biết thấu cảm và luôn biết cách tự sưởi ấm trái tim mình bằng tình yêu cuộc sống.

Tôi đã biết cười nhiều hơn và biết tận hưởng nước Nga

Hạnh phúc là sau tất cả, con vẫn ở đây

Ngôi nhà mơ ước: Từ nỗi khát khao đến một tôi bản lĩnh

Một tôi khác… xuất hiện từ nghịch cảnh

39 lần chìa cánh tay và lời hẹn với tương lai

Những bài thơ Tết của tôi