Những bài thơ Tết của tôi

“Tôi cưới vợ đúng ngày cùng tháng tận

Chuột với Gà hai tuổi Tứ hành xung

Trưa Ba Mươi vắng khách đến vui cùng

Sáng Mồng Một ngủ quên mừng năm mới”

Không biết thầy bói nào phán, mà ngày cưới của tôi…thật là đáng nhớ!? Ba Mươi Tết, ai cũng lo chuyện cúng rước ông bà, ít ai màng đến chuyện ăn cưới. Bạn bè đứa ở xa không về kịp, đứa bận việc nhà đành gởi phong bì, đứa đến phụ giúp dọn mâm cỗ. Nói là mâm cỗ cho xôm, chớ thật ra chỉ có hai con ngỗng chia thành bốn món, do ông Ba Nông hội chỉ đạo. Má tôi nói: “May mà hai đứa khắc khẩu nhưng không khắc mạng, nên phải ăn thịt ngỗng để hóa giải”. Xong tiệc cưới, chiều tối vợ chồng tôi phải tranh thủ mang ly chén dĩa đem trả hàng xóm. Kiêng kỵ mượn đồ qua Tết, nhất là sợ rớt bể khiến người ta xui xẻo cả năm, nên hai đứa phải soi đèn bão, dò từng bước trên con đường tối om gập ghềnh sóng trâu. Chưa hết, về nhà thắp nhang bàn thờ gia tiên, phải đi vào cửa sau theo lời dặn. Nhìn vẻ mặt ngây thơ ngơ ngác của vợ… mà tôi chạnh lòng.

Chúng tôi quen nhau khi cùng là giáo viên nghiệp dư - tình nguyện dạy lớp xóa mù chữ nơi vùng kinh tế mới. Trong một buổi họp, tôi nắm bàn tay mềm mại của nàng lên ngắm nghía coi bói, rồi phán: “Tuổi này sướng, đừng có chồng con vội. Đường chỉ tay nói rõ dễ tin người”. Nàng chỉ chớp mắt cười bẽn lẽn.

Nhưng ba của nàng thì không nghĩ vậy. Tánh tình nghiêm khắc, ông không muốn tôi tối nào cũng đến nhà chơi tới thật khuya mới chịu về. Kêu tôi lại nói thẳng: “Muốn gì thì thỉnh ba má tới đây!”.

“Mùa xuân đó tôi bỏ phố lên rừng

Đẩy cuộc sống leo từng con dốc nhỏ

Vai trĩu nặng, lắng nghe hồi chuông đổ

Nỗi nhớ nhung làm lún bánh xe thồ”

Sau ngày đất nước hòa bình thống nhất, tôi theo gia đình đến Mật khu kháng chiến thuộc miền Đông Nam Bộ lập nghiệp. Nơi mà đêm nghe nai hoẳng kêu túc tác, ngày thấy heo rừng đi từng đàn; người đi làm rẫy đôi khi phát hiện kho quân dụng, kho đạn còn xót lại. Đau lòng nhất là hòa bình rồi mà Ác Thần chiến tranh chưa chịu bỏ đi, nằm chực chờ đâu đó gây thương vong cho ai cuốc nhằm thứ gì chưa nổ.

Cuộc sống vợ chồng tôi là chuỗi ngày vất vả mưu sinh. Hằng ngày tôi phải vào rừng cưa củi rồi thồ ra chợ bán. Mái ấm của tôi là căn nhà cất dở dang trên đất của ông Ba Nông hội cho ở tạm. Sau đó ông Ba cho luôn, rồi về thành phố hưởng chính sách Người có công của Nhà nước. Căn nhà chỉ mới lợp mái tranh, chưa dừng vách đất - Đó cũng là nơi chúng tôi lúc mới quen, thường hay chọn làm chỗ hẹn hò mỗi lần đổi công cho nhau: tôi cuốc đất còn nàng chỉ ngồi nhổ cỏ cho tôi ngắm.

Lần đầu tiên có mái nhà riêng của mình nên vợ chồng tôi mừng lắm. Vào rừng chặt tre, đập dập, dựng vách, làm giường và cái nôi xinh xắn cho đứa con đầu lòng. Đốn cây gỗ tốt để thay thế hàng cột tre xiêu vẹo, chịu không nổi sức đè của mái tranh đang muốn tìm đường rời vị trí.

Công việc trôi chảy được vài năm thì lại xảy ra một cái Tết đáng nhớ. Vợ tôi qua rẫy nhà bên xin nước. Vừa mới gánh đôi thùng về, trở sang thì bị bà hàng xóm rút dây gàu, với lý do ngày Ba Mươi kiêng không cho ai động giếng. Thời ấy gia đình khá giả thuê thợ đào mới có giếng riêng, còn không thì phải xài giếng công cộng có khi cách xa cả cây số.

Đã quen xài giếng của ông Ba gần nhà, nay bất ngờ gặp chủ mới khó tính, vợ tôi khó khăn lắm mới gánh được hai đôi nước giếng công cộng về nhà đúng lúc trời vừa sụp tối. Đêm Giao thừa nằm nghe pháo nổ mà lòng dạ tôi rối bời. Đầu năm, mồng Một kiêng ra đường, mồng Hai đi thăm người thân cứ ngứa ngáy không chịu được vì buộc phải “kiêng” tắm. Ngồi ăn cơm cạnh con gái, nghe nó nói: “ Ba có mùi gì hôi hôi!”. Tức cảnh, tôi làm hai câu đối dán trước cửa nhà: “Không Tết, không Xuân, không biết làm gì cho qua tháng - Chẳng trà, chẳng rượu, chẳng cần tới bạn đến hết năm”.

Nhận ra rằng không chủ động nguồn nước sinh hoạt thì không làm gì được hết. Và không thể cứ nhìn thái độ của người khác mà sống. Tôi mượn sách học kĩ năng của ba vợ, rồi tự tay đào giếng ngay ngày mùng Ba Tết. Khi nghe tôi nói ý định của mình, vợ tôi tròn xoe đôi mắt: “Có làm nổi không?”.

Tôi chọn bộ tam sên, đặt lên ổ mối lớn, rồi cúng khai trương.

Mấy ngày đầu, một mình leo xuống hì hục đào bới, rồi lại leo lên phụ vợ đổ đất.

An toàn là trên hết. Khi độ sâu quá đầu người, tôi thay thùng thiếc bằng cái sọt. Trước khi ra hiệu kéo đất lên, tôi dùng xà beng chắn ngang thành giếng phía trên đầu để đề phòng sự cố.

Khi độ sâu đã hơn mười mét, tôi mượn thêm người phụ kéo đất. Có người khuyên tôi nên thuê thợ đào phần còn lại cho đỡ vất vả và nguy hiểm. Có người thì đóng góp chút công sức nhàn rổi để khuyến khích tôi tiếp tục công việc. Còn bà hàng xóm thì mỉa mai rằng thầy giáo nhà thơ đang làm chuyện phi thường.

Bằng kiến thức đã học và những góp ý động viên của người thân, tôi mải miết chạm cuốc ngày một sâu dần. Hơi thở của tôi quen dần dưới lòng đất nên thấy thoải mái hơn. Đúng như câu châm ngôn: “Hãy cứ làm điều mình muốn, sẽ có sự giúp đỡ của trí lực, sức mạnh và phép lạ”. Những mệt mỏi, ngán ngại, lo âu được thay thế bằng kinh nghiệm và lòng kiên nhẫn.

Rồi điều mong đợi đã xảy ra. Mọi nước rỉ ra xung quanh thành giếng. Nước loang ra thành vòng tròn như tấm gương phản chiếu ánh sáng của bầu trời. Đứng nhìn lòng giếng thẳng đều tăm tắp từ trên xuống đáy, ai cũng không tin tay ngang như tôi đào được như vậy. Chính tôi cũng rớt nước mắt vì thành quả lao động của mình.

Chủ động được nguồn nước rồi, tôi bỏ nghề đi rừng, cùng vợ tích cực gia tăng sản xuất, cải thiện cuộc sống. Đất mới khai hoang nên tốt đến nổi trồng chơi mà ăn thiệt. Bắp trồng một lỗ ba cây… ăn đủ sáu trái; khoai lang đào lên phải kêu trời vì củ nào củ nấy to bằng bình trà. Với quyết tâm biến rẫy thành vườn, biến chuồng thành trại, vợ chồng tôi nới rộng chuồng chăn nuôi, dọn rẫy trồng cây, trồng hoa kiểng cho vườn nhà thêm đẹp. Ai cũng khen vợ chồng tôi mát tay làm rẫy.

Tôi đi học khóa Sư phạm Cấp tốc để chính thức trở thành giáo viên vùng kinh tế mới. Cảnh nhà đông vui hơn khi có học trò đến sinh hoạt, vui chơi dưới những tán cây ăn trái do chính tay mình trồng. Có lần học trò cũ mượn giếng của tôi để quay phim Tấm Cám làm dự án tốt nghiệp trường Sân khấu & Điện ảnh. Tôi đón khách đến thăm, vừa uống trà vừa ngắm vườn mai vàng trước sân. Những ngày cận Tết, tôi lại có thêm thú vui là:

“Lặt lá cho mai bung cánh nở

Như đếm thời gian rụng xuống đời

Để chờ Tết đến thay áo mới

Khoe sắc vàng tươi đón gió xuân”

Năm mươi năm qua, mỗi khi Tết đến xuân về, gia đình quây quần sum họp, lòng tôi lại rộn ràng niềm vui. Vui vì mong muốn đổi đời của mình đã mãn nguyện.

“Lối nhỏ đi về khi nắng mưa

Hàng cau dẫn lối vườn mai xưa

Mái nhà trước cửa buông mành trúc

Hoa lá đong đưa gió bốn mùa”