Những bài thơ Tết của tôi

Năm mươi năm qua, mỗi khi Tết đến xuân về, gia đình quây quần sum họp, lòng tôi lại rộn ràng niềm vui. Vui vì mong muốn đổi đời của mình đã mãn nguyện.

“Tôi cưới vợ đúng ngày cùng tháng tận

Chuột với Gà hai tuổi Tứ hành xung

Trưa Ba Mươi vắng khách đến vui cùng

Sáng Mồng Một ngủ quên mừng năm mới”

Không biết thầy bói nào phán, mà ngày cưới của tôi…thật là đáng nhớ!? Ba Mươi Tết, ai cũng lo chuyện cúng rước ông bà, ít ai màng đến chuyện ăn cưới. Bạn bè đứa ở xa không về kịp, đứa bận việc nhà đành gởi phong bì, đứa đến phụ giúp dọn mâm cỗ. Nói là mâm cỗ cho xôm, chớ thật ra chỉ có hai con ngỗng chia thành bốn món, do ông Ba Nông hội chỉ đạo. Má tôi nói: “May mà hai đứa khắc khẩu nhưng không khắc mạng, nên phải ăn thịt ngỗng để hóa giải”. Xong tiệc cưới, chiều tối vợ chồng tôi phải tranh thủ mang ly chén dĩa đem trả hàng xóm. Kiêng kỵ mượn đồ qua Tết, nhất là sợ rớt bể khiến người ta xui xẻo cả năm, nên hai đứa phải soi đèn bão, dò từng bước trên con đường tối om gập ghềnh sóng trâu. Chưa hết, về nhà thắp nhang bàn thờ gia tiên, phải đi vào cửa sau theo lời dặn. Nhìn vẻ mặt ngây thơ ngơ ngác của vợ… mà tôi chạnh lòng.

Chúng tôi quen nhau khi cùng là giáo viên nghiệp dư - tình nguyện dạy lớp xóa mù chữ nơi vùng kinh tế mới. Trong một buổi họp, tôi nắm bàn tay mềm mại của nàng lên ngắm nghía coi bói, rồi phán: “Tuổi này sướng, đừng có chồng con vội. Đường chỉ tay nói rõ dễ tin người”. Nàng chỉ chớp mắt cười bẽn lẽn.

Nhưng ba của nàng thì không nghĩ vậy. Tánh tình nghiêm khắc, ông không muốn tôi tối nào cũng đến nhà chơi tới thật khuya mới chịu về. Kêu tôi lại nói thẳng: “Muốn gì thì thỉnh ba má tới đây!”.

“Mùa xuân đó tôi bỏ phố lên rừng

Đẩy cuộc sống leo từng con dốc nhỏ

Vai trĩu nặng, lắng nghe hồi chuông đổ

Nỗi nhớ nhung làm lún bánh xe thồ”

Sau ngày đất nước hòa bình thống nhất, tôi theo gia đình đến Mật khu kháng chiến thuộc miền Đông Nam Bộ lập nghiệp. Nơi mà đêm nghe nai hoẳng kêu túc tác, ngày thấy heo rừng đi từng đàn; người đi làm rẫy đôi khi phát hiện kho quân dụng, kho đạn còn xót lại. Đau lòng nhất là hòa bình rồi mà Ác Thần chiến tranh chưa chịu bỏ đi, nằm chực chờ đâu đó gây thương vong cho ai cuốc nhằm thứ gì chưa nổ.

Cuộc sống vợ chồng tôi là chuỗi ngày vất vả mưu sinh. Hằng ngày tôi phải vào rừng cưa củi rồi thồ ra chợ bán. Mái ấm của tôi là căn nhà cất dở dang trên đất của ông Ba Nông hội cho ở tạm. Sau đó ông Ba cho luôn, rồi về thành phố hưởng chính sách Người có công của Nhà nước. Căn nhà chỉ mới lợp mái tranh, chưa dừng vách đất - Đó cũng là nơi chúng tôi lúc mới quen, thường hay chọn làm chỗ hẹn hò mỗi lần đổi công cho nhau: tôi cuốc đất còn nàng chỉ ngồi nhổ cỏ cho tôi ngắm.

Lần đầu tiên có mái nhà riêng của mình nên vợ chồng tôi mừng lắm. Vào rừng chặt tre, đập dập, dựng vách, làm giường và cái nôi xinh xắn cho đứa con đầu lòng. Đốn cây gỗ tốt để thay thế hàng cột tre xiêu vẹo, chịu không nổi sức đè của mái tranh đang muốn tìm đường rời vị trí.

Công việc trôi chảy được vài năm thì lại xảy ra một cái Tết đáng nhớ. Vợ tôi qua rẫy nhà bên xin nước. Vừa mới gánh đôi thùng về, trở sang thì bị bà hàng xóm rút dây gàu, với lý do ngày Ba Mươi kiêng không cho ai động giếng. Thời ấy gia đình khá giả thuê thợ đào mới có giếng riêng, còn không thì phải xài giếng công cộng có khi cách xa cả cây số.

Đã quen xài giếng của ông Ba gần nhà, nay bất ngờ gặp chủ mới khó tính, vợ tôi khó khăn lắm mới gánh được hai đôi nước giếng công cộng về nhà đúng lúc trời vừa sụp tối. Đêm Giao thừa nằm nghe pháo nổ mà lòng dạ tôi rối bời. Đầu năm, mồng Một kiêng ra đường, mồng Hai đi thăm người thân cứ ngứa ngáy không chịu được vì buộc phải “kiêng” tắm. Ngồi ăn cơm cạnh con gái, nghe nó nói: “ Ba có mùi gì hôi hôi!”. Tức cảnh, tôi làm hai câu đối dán trước cửa nhà: “Không Tết, không Xuân, không biết làm gì cho qua tháng - Chẳng trà, chẳng rượu, chẳng cần tới bạn đến hết năm”.

Nhận ra rằng không chủ động nguồn nước sinh hoạt thì không làm gì được hết. Và không thể cứ nhìn thái độ của người khác mà sống. Tôi mượn sách học kĩ năng của ba vợ, rồi tự tay đào giếng ngay ngày mùng Ba Tết. Khi nghe tôi nói ý định của mình, vợ tôi tròn xoe đôi mắt: “Có làm nổi không?”.

Tôi chọn bộ tam sên, đặt lên ổ mối lớn, rồi cúng khai trương.

Mấy ngày đầu, một mình leo xuống hì hục đào bới, rồi lại leo lên phụ vợ đổ đất.

An toàn là trên hết. Khi độ sâu quá đầu người, tôi thay thùng thiếc bằng cái sọt. Trước khi ra hiệu kéo đất lên, tôi dùng xà beng chắn ngang thành giếng phía trên đầu để đề phòng sự cố.

Khi độ sâu đã hơn mười mét, tôi mượn thêm người phụ kéo đất. Có người khuyên tôi nên thuê thợ đào phần còn lại cho đỡ vất vả và nguy hiểm. Có người thì đóng góp chút công sức nhàn rổi để khuyến khích tôi tiếp tục công việc. Còn bà hàng xóm thì mỉa mai rằng thầy giáo nhà thơ đang làm chuyện phi thường.

Bằng kiến thức đã học và những góp ý động viên của người thân, tôi mải miết chạm cuốc ngày một sâu dần. Hơi thở của tôi quen dần dưới lòng đất nên thấy thoải mái hơn. Đúng như câu châm ngôn: “Hãy cứ làm điều mình muốn, sẽ có sự giúp đỡ của trí lực, sức mạnh và phép lạ”. Những mệt mỏi, ngán ngại, lo âu được thay thế bằng kinh nghiệm và lòng kiên nhẫn.

Rồi điều mong đợi đã xảy ra. Mọi nước rỉ ra xung quanh thành giếng. Nước loang ra thành vòng tròn như tấm gương phản chiếu ánh sáng của bầu trời. Đứng nhìn lòng giếng thẳng đều tăm tắp từ trên xuống đáy, ai cũng không tin tay ngang như tôi đào được như vậy. Chính tôi cũng rớt nước mắt vì thành quả lao động của mình.

Chủ động được nguồn nước rồi, tôi bỏ nghề đi rừng, cùng vợ tích cực gia tăng sản xuất, cải thiện cuộc sống. Đất mới khai hoang nên tốt đến nổi trồng chơi mà ăn thiệt. Bắp trồng một lỗ ba cây… ăn đủ sáu trái; khoai lang đào lên phải kêu trời vì củ nào củ nấy to bằng bình trà. Với quyết tâm biến rẫy thành vườn, biến chuồng thành trại, vợ chồng tôi nới rộng chuồng chăn nuôi, dọn rẫy trồng cây, trồng hoa kiểng cho vườn nhà thêm đẹp. Ai cũng khen vợ chồng tôi mát tay làm rẫy.

Tôi đi học khóa Sư phạm Cấp tốc để chính thức trở thành giáo viên vùng kinh tế mới. Cảnh nhà đông vui hơn khi có học trò đến sinh hoạt, vui chơi dưới những tán cây ăn trái do chính tay mình trồng. Có lần học trò cũ mượn giếng của tôi để quay phim Tấm Cám làm dự án tốt nghiệp trường Sân khấu & Điện ảnh. Tôi đón khách đến thăm, vừa uống trà vừa ngắm vườn mai vàng trước sân. Những ngày cận Tết, tôi lại có thêm thú vui là:

“Lặt lá cho mai bung cánh nở

Như đếm thời gian rụng xuống đời

Để chờ Tết đến thay áo mới

Khoe sắc vàng tươi đón gió xuân”

Năm mươi năm qua, mỗi khi Tết đến xuân về, gia đình quây quần sum họp, lòng tôi lại rộn ràng niềm vui. Vui vì mong muốn đổi đời của mình đã mãn nguyện.

“Lối nhỏ đi về khi nắng mưa

Hàng cau dẫn lối vườn mai xưa

Mái nhà trước cửa buông mành trúc

Hoa lá đong đưa gió bốn mùa”

Cuộc thi “Check-in Hạnh phúc” mùa 1 - “Từ đây có một tôi khác” do Báo Tiền Phong phối hợp với Công ty Cổ phần Tiền Phong tổ chức, dành cho công dân Việt Nam trong và ngoài nước, người nước ngoài đang sinh sống, học tập, làm việc tại Việt Nam.

Cuộc thi nhận tác phẩm ở 3 thể loại: Bài viết, Video và Voice.

Tác giả có thể gửi nhiều tác phẩm tham dự.

Thời gian nhận bài từ ngày 11/9/2026 đến hết ngày 11/12/2026.

Tác phẩm dự thi gửi về email tienphongedu.admin@gmail.com, tiêu đề: Bài dự thi Cuộc thi “Check-in Hạnh phúc” - [Tên tác giả].

Thể lệ Cuộc thi và thông tin chi tiết TẠI ĐÂY

Cùng chuyên mục

NSND Tự Long nhận bằng Tiến sĩ

NSND Tự Long nhận bằng Tiến sĩ

TPO - Sáng 14/11, Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và trao bằng Tiến sĩ năm 2026. Trong khuôn khổ buổi lễ, NSND Tự Long nhận bằng Tiến sĩ chuyên ngành Lý luận và lịch sử sân khấu.

Tranh cãi vì… bò biết bay

Tranh cãi vì… bò biết bay

TPO - Bò Sữa Bay có lẽ là bộ phim Việt phân cực khán giả nhất trong năm nay. Phim trở thành đề tài bàn tán sôi nổi của giới mộ điệu điện ảnh trên các nền tảng mạng xã hội, đặc biệt là Threads. Những cuộc tranh luận sôi nổi trải dài từ các tầng sâu ý nghĩa của hình ảnh con bò biết bay, về việc phim có cần phải “dễ hiểu”, và cả về độ tuổi chính xác của chàng đạo diễn.

Phó Trưởng Ban tổ chức: 'Mong Hoa hậu Yến Trang và hai á hậu trân trọng giá trị cốt lõi cuộc thi'

Phó Trưởng Ban tổ chức: 'Mong Hoa hậu Yến Trang và hai á hậu trân trọng giá trị cốt lõi cuộc thi'

TPO - Phát biểu chào mừng Top 3 Hoa hậu Việt Nam 2026 trong sự kiện chào đón Hoa hậu, Á hậu và dàn người đẹp sáng 13/11, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến - Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, Phó Trưởng Ban tổ chức Hoa hậu Việt Nam 2026 - bày tỏ mong muốn các người đẹp luôn giữ sự giản dị, chân thành, đồng thời trân trọng giá trị cốt lõi của cuộc thi.

Tuần lễ Văn hóa và Lễ hội Ok Om Bok Vĩnh Long diễn ra từ 18-24/11 với màn biểu diễn nhạc ngũ âm số lượng người tham gia nhiều nhất Việt Nam.

Sắp có thêm kỷ lục Việt Nam trình diễn nhạc cụ ngũ âm tại Vĩnh Long

TPO - Tuần lễ chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Vĩnh Long dự kiến sẽ có sự kiện trình diễn nhạc cụ ngũ âm của đồng bào dân tộc Khmer với số lượng nhạc công, nghệ nhân, diễn viên nhiều nhất Việt Nam. Trong tuần lễ cũng diễn ra giải đua ghe Ngo truyền thống của đồng bào miền sông nước.

Đừng để văn hóa dân tộc trở thành ‘người khách’ trong chính ngôi trường Việt Nam

Đừng để văn hóa dân tộc trở thành ‘người khách’ trong chính ngôi trường Việt Nam

TPO - Giáng sinh, Halloween và nhiều lễ hội có nguồn gốc nước ngoài ngày càng hiện diện trong đời sống học đường. Đó là một biểu hiện của giao lưu văn hóa. Nhưng khi một đứa trẻ lo lắng, không muốn đến lớp vì thiếu trang phục theo chủ đề, trong khi những giá trị văn hóa truyền thống chưa được chuyển tải đủ hấp dẫn, câu hỏi đặt ra là: Chúng ta đang giáo dục bản sắc văn hóa cho thế hệ trẻ như thế nào?

Hạnh phúc từ những người cùng tôi giữ dòng điện

Hạnh phúc từ những người cùng tôi giữ dòng điện

Tháng 8/2024, tôi khoác màu áo Nhiệt điện Cần Thơ tham dự Giải hội thao công nhân, viên chức, lao động Tổng công ty tại Phú Yên. Sau ba tháng miệt mài tập luyện, tiếng hô “Cần Thơ cố lên!” bên sân cỏ trở thành một kỷ niệm tôi vẫn mang theo.

Màn kết concert Thanh xuân khiến hàng chục nghìn người xúc động

406 chương trình rộn ràng đón Ngày Văn hóa Việt Nam

TPO - Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 được tổ chức lần đầu tiên trên phạm vi toàn quốc với hơn 400 chương trình, hoạt động tại 34 tỉnh, thành phố. Từ biểu diễn nghệ thuật, triển lãm di sản đến lễ hội truyền thống và trải nghiệm văn hóa cộng đồng, chuỗi sự kiện tạo cơ hội để người dân trực tiếp tham gia, thưởng thức các giá trị văn hóa dân tộc.

'Thiên thần' được tạo ra thế nào?

'Thiên thần' được tạo ra thế nào?

TPO - Nhà điêu khắc Hùng Kiến tạc vẻ đẹp phụ nữ bằng đồng, nhôm trong loạt dự án "Mộng thiên thần". Triển lãm "Thất Tinh" quy tụ 7 họa sĩ cũng nhận được sự quan tâm của khán giả.

'Check-in Hạnh phúc’: Từ lá thư tuổi lên 8 đến những câu chuyện tuổi xế chiều

'Check-in Hạnh phúc’: Từ lá thư tuổi lên 8 đến những câu chuyện tuổi xế chiều

Từ lá thư viết tay của một học sinh lớp 3 đến những suy ngẫm của người ngoài 70 tuổi; từ miền núi, các vùng miền trong nước đến những tác phẩm gửi về từ nước ngoài bằng tiếng Anh, Cuộc thi “Check-in Hạnh phúc” đang mở ra một không gian chia sẻ đa dạng, nơi mỗi người có thể nhìn lại hành trình sống và nhận ra một phiên bản khác của chính mình.

Đừng nghĩ chỉ danh ca mới hát được nhạc Trịnh Công Sơn

Đừng nghĩ chỉ danh ca mới hát được nhạc Trịnh Công Sơn

TPO - Chương trình Hát cùng Trịnh ra đời nhằm tìm kiếm giọng ca tiếp nối di sản của Trịnh Công Sơn. Ca sĩ Khánh Ly khuyến khích người trẻ hát nhạc Trịnh Công Sơn bằng cảm nhận riêng và mong khán giả đón nhận cách thể hiện mới.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh: Bản quyền là 'mấu chốt' trong phát triển công nghiệp văn hóa

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh: Bản quyền là 'mấu chốt' trong phát triển công nghiệp văn hóa

TPO - Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền là vấn đề quan trọng, mấu chốt trong phát triển công nghiệp văn hóa. Đây là chính sách cốt lõi của luật nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận công cụ sáng tạo cho người dân, nhất là đối tượng hạn chế về nguồn lực, công nghệ, thị trường.

Không gian đặc biệt trưng bày bảo vật quốc gia nghìn năm tuổi

TPO - Trong không gian được thiết kế với ánh sáng nghệ thuật, âm thanh và những làn khói mờ ảo, bảo vật quốc gia Hộp đựng xá lị Tháp Nhạn lần đầu được giới thiệu đến công chúng. Đây là cơ hội để người dân, du khách tận mắt chiêm ngưỡng hiện vật quý có niên đại hơn 1.000 năm.