Tối 10/10, chung kết Miss Grand International 2026 khép lại với danh hiệu Á hậu 4 thuộc về đại diện Việt Nam Emoura Phạm.
Trong lúc nhiều khán giả tiếc nuối vì kỳ vọng một thứ hạng cao hơn, TikToker Phạm Thoại bất ngờ thu hút sự chú ý khi đăng tải video ghi lại cảnh đập hỏng một chiếc ti vi màn hình lớn.
Hành động thể hiện sự thất vọng trước kết quả cuộc thi nhanh chóng gây tranh luận trên mạng xã hội. TikToker sau đó đăng hình ảnh chụp cùng chiếc ti vi vỡ trên Facebook. Bài đăng ghi nhận hơn 6.000 lượt thích sau ba ngày chia sẻ.
Trên TikTok, nhiều kênh đăng lại video Phạm Thoại đập phá đồ đạc, ghi nhận lượt xem cao, từ 10.000-50.000 lượt.
Bên cạnh người theo dõi vì tò mò, nhiều người cho rằng phản ứng của Phạm Thoại là thái quá. Một số người đặt câu hỏi liệu đây có đơn thuần là hành động bộc phát hay một cách tạo nội dung gây tranh cãi để thu hút sự chú ý.
Vấn đề được đặt ra là xu hướng biến những hành vi gây sốc thành công cụ thu hút lượt xem trong môi trường mạng xã hội.
Khi sự phẫn nộ thành công cụ hút lượt xem
Trao đổi với PV Tiền Phong, PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long - Phó chủ nhiệm bộ môn Truyền thông chuyên nghiệp, Trường Đại học RMIT Việt Nam - cho rằng hành động đập ti vi của Phạm Thoại có thể được nhìn nhận như phản ứng cá nhân trước cảm xúc mạnh. Tuy nhiên, dưới góc độ truyền thông, đây cũng có thể là dạng rage-bait - chiến thuật cố ý tạo ra nội dung gây sốc nhằm kích thích phản ứng từ khán giả.
Cách làm này không mới. Một số người sáng tạo nội dung cố tình sử dụng từ ngữ sai, đưa ra quan điểm trái khoáy hoặc thể hiện cảm xúc quá mức để kích hoạt tranh cãi. Khi người xem bức xúc, phản bác hoặc chia sẻ nội dung, những phản ứng đó lại có thể giúp video tiếp cận thêm nhiều người.
“Vấn đề không chỉ nằm ở việc một cá nhân phản ứng thế nào trước một sự kiện giải trí, mà còn ở việc phản ứng ấy được ghi hình, đăng tải, cắt thành đoạn ngắn và đưa vào cơ chế lan truyền của nền tảng”, PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long phân tích.
Những tương tác này, dù tích cực hay tiêu cực, đều có thể làm tăng độ hiển thị của nội dung, đồng thời chuyển hóa thành lợi ích thương mại cho người sáng tạo.
Theo chuyên gia, từ cơ chế này, hành vi gây sốc dần trở thành công thức được một số người sáng tạo nội dung lặp lại. Đó là tạo cú hích cảm xúc, chờ công chúng phân cực rồi chuyển tranh luận thành lượt xem và độ nhận diện.
Tuy nhiên, việc liên tục dựa vào những phản ứng cực đoan cũng tiềm ẩn rủi ro đối với thương hiệu cá nhân. Người sáng tạo dễ bị gắn với hình ảnh ồn ào, bất ổn và gặp khó khăn khi hợp tác với những nhãn hàng đặt tiêu chuẩn cao về uy tín.
Với trường hợp Phạm Thoại, việc video đập tivi thu hút tranh luận chưa đủ cơ sở để khẳng định nam TikToker cố tình dàn dựng nhằm câu tương tác. Dù vậy, sự chú ý mà hành động này tạo ra cho thấy một phản ứng gây sốc có thể nhanh chóng trở thành nội dung được bàn luận rộng rãi.
Hành vi quá khích tác động tiêu cực tới người trẻ
Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long, ranh giới giữa quyền thể hiện cảm xúc cá nhân và trách nhiệm xã hội nằm ở cách người sáng tạo biến cảm xúc thành sản phẩm truyền thông.
Một người có thể thất vọng, tức giận hoặc bật khóc trước kết quả cuộc thi mà mình quan tâm. Tuy nhiên, khi phản ứng chuyển thành đập phá, xúc phạm, đe dọa hoặc hành vi nguy hiểm, rồi được ghi hình và đăng tải như nội dung giải trí, người thực hiện cần tính đến tác động đối với người xem.
Theo chuyên gia, tác động đáng lo ngại không nhất thiết là việc người xem bắt chước ngay một hành động cụ thể. Về lâu dài, việc thường xuyên chứng kiến những hành vi quá khích được chú ý có thể ảnh hưởng đến cách người trẻ đánh giá sự nổi tiếng và lựa chọn phương thức thể hiện bản thân.
PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long cho rằng trách nhiệm của người sáng tạo không nên chỉ được đánh giá bằng tiêu chí hành vi có vi phạm pháp luật hay không. Những yếu tố như nguy cơ gây hại, tính trung thực và trách nhiệm với khán giả cũng cần được xem xét.
Ông cho rằng cần phân biệt phản ứng bộc phát với hành vi được dàn dựng, lặp lại hoặc cắt dựng có chủ đích nhằm kích thích tranh cãi.
Nếu nội dung còn được gắn với quảng cáo, tài trợ hoặc hoạt động bán hàng, vấn đề đạo đức càng cần được đặt ra.
Sự mập mờ giữa trải nghiệm thật và màn trình diễn nhằm thu hút tương tác có thể làm suy giảm niềm tin của công chúng, nhất là khi người xem khó nhận diện động cơ phía sau nội dung.
Hệ quả của cạnh tranh trong nền kinh tế chú ý
Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long, việc những nội dung gây tranh cãi liên tục nhận được lượt xem lớn có nguy cơ tạo ra vòng xoáy leo thang trong hoạt động sáng tạo nội dung.
Khi một video gây sốc thu hút hàng triệu lượt xem, người sáng tạo có thể nhận được tín hiệu rằng đây là cách hiệu quả để duy trì sự hiện diện và tạo lợi ích thương mại.
Áp lực duy trì tương tác có thể khiến người sáng tạo tiếp tục đẩy cao mức độ kích động cảm xúc, tranh cãi, thậm chí thực hiện những hành vi liều lĩnh hơn.
Đây là một hệ quả của cạnh tranh trong nền kinh tế chú ý, nơi sự quan tâm của người dùng có thể được chuyển hóa thành lợi ích thương mại. Nhưng việc chạy theo những cú sốc liên tục cũng khiến người sáng tạo đối mặt nguy cơ đánh mất uy tín dài hạn.
Để hạn chế xu hướng này, ông Nguyễn Văn Thăng Long đề cập Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội, ban hành theo Quyết định 874/QĐ-BTTTT năm 2021, với bốn nguyên tắc chung gồm tôn trọng và tuân thủ pháp luật, lành mạnh, an toàn, bảo mật thông tin và trách nhiệm.
Nền tảng mạng xã hội cũng cần có trách nhiệm trong việc thiết kế thuật toán phân phối và cơ chế kiếm tiền. Những nội dung có dấu hiệu cổ súy bạo lực, hành vi nguy hiểm, phá hoại hoặc bắt nạt cần được xem xét giảm phân phối, gắn cảnh báo hoặc hạn chế khả năng kiếm tiền.
Về phía nhãn hàng, việc lựa chọn người hợp tác không nên chỉ dựa trên lượt xem hay độ phủ, mà còn cần đánh giá lịch sử ứng xử, chất lượng cộng đồng theo dõi và mức độ phù hợp về giá trị.
