Theo Washington Post, các nhà đàm phán Mỹ đang tìm cách xây dựng một thỏa thuận đáp ứng những lợi ích thời hậu chiến của cả Nga và Ukraine, tạo cơ sở để hai bên tiến tới thỏa hiệp về lãnh thổ. Một quan chức Mỹ am hiểu những cuộc đàm phán cho biết mục tiêu là giúp các bên hình dung trật tự sau xung đột trước khi đưa ra những nhượng bộ cần thiết.
"Chúng ta cần nắm rõ vấn đề để giúp cả hai bên thấy được tình hình hậu chiến sẽ như thế nào và sau đó mới đưa ra những giải pháp," một quan chức Mỹ cho biết.
Nỗ lực ngoại giao này được thúc đẩy tại cuộc họp kéo dài sáu giờ ở Florida hôm thứ Sáu (9/10), do hai đặc phái viên Mỹ Jared Kushner và Steve Witkoff chủ trì, với sự tham gia của các quan chức Ukraine cùng đại diện Anh, Pháp và Đức.
Tổng thống Trump gây sức ép
Một trong những yêu cầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump là Nga và Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của nhau, coi đây là điều kiện để thúc đẩy sáng kiến hòa bình.
Theo một quan chức Mỹ, tại cuộc họp ở Florida, ông Kushner và ông Witkoff đã yêu cầu phía Ukraine chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở lọc dầu của Nga. Washington cũng cảnh báo cắt đứt hỗ trợ tình báo nếu Kiev không đáp ứng yêu cầu này.
Bốn trụ cột của kế hoạch hòa bình
Theo Washington Post, đề xuất của Mỹ tập trung vào bốn nội dung chính. Thông điệp gửi đến nhà lãnh đạo Nga không chỉ đơn thuần chấm dứt xung đột với Ukraine, mà còn phải ký kết một thỏa thuận kinh tế và an ninh với châu Âu. Ý tưởng này sẽ khôi phục sự ổn định trong khu vực.
Thứ nhất, tái thiết Ukraine. Ngân hàng Thế giới và tập đoàn đầu tư BlackRock được cho là muốn xây dựng khuôn khổ tài chính nhằm hỗ trợ Kiev khôi phục các khu vực bị tàn phá, hỗ trợ gia đình quân nhân thiệt mạng hoặc bị thương, đồng thời phục hồi nền kinh tế. Ukraine được yêu cầu cung cấp dự toán chi phí chi tiết và cơ chế bảo đảm nguồn vốn không bị thất thoát. Các số liệu này dự kiến sẽ được chuyển giao trong những ngày tiếp theo nếu tiến trình hòa bình tiếp tục.
Thứ hai, bảo đảm an ninh. Ukraine có thể nhận được cam kết từ Mỹ và các nước châu Âu về phản ứng quân sự nếu Nga tiến hành một cuộc tấn công mới. Một quan chức Mỹ mô tả cơ chế này tương tự Điều 5 của NATO về phòng thủ tập thể. Tuy nhiên, phạm vi và cách thức thực hiện các cam kết vẫn cần được làm rõ. Song song với đó, Nga cũng sẽ đàm phán với châu Âu về những quan ngại an ninh của mình.
Thứ ba, hợp tác năng lượng. Kế hoạch hướng tới tăng cường liên kết kinh tế giữa Nga, Ukraine và châu Âu, trong đó có khả năng khôi phục hoạt động của các đường ống dẫn dầu khí từ Nga sang châu Âu. Theo đề xuất được mô tả, Nga và Ukraine có thể chia sẻ lợi nhuận từ hoạt động này, qua đó góp phần giảm chi phí năng lượng. Thỏa thuận cũng sẽ xác định điều kiện và lộ trình dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế đối với Nga.
Thứ tư, vấn đề lãnh thổ. Nga được cho là có thể chấp nhận ngừng bắn dọc theo chiến tuyến hiện tại, được các nhà đàm phán gọi là “đường kiểm soát”. Theo phương án này, Nga tiếp tục kiểm soát những vùng lãnh thổ đang chiếm đóng, bao gồm các khu vực thuộc Donbas.
Tuy nhiên, đây vẫn là vấn đề gây tranh cãi lớn. Chiến tuyến liên tục thay đổi khiến việc xác định chính xác đường kiểm soát trở nên phức tạp, trong khi Kiev và Moscow chưa đạt được đồng thuận về tương lai các vùng lãnh thổ tranh chấp.
