Như Tiền Phong đưa tin, UBND tỉnh Tuyên Quang vừa ban hành Quyết định số 2398/QĐ-UBND, phê duyệt danh mục 181 dự án thu hút đầu tư ngoài ngân sách trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030. Danh mục này có 34 dự án thuộc lĩnh vực du lịch, trong đó có nội dung nghiên cứu cáp treo khu vực Mã Pì Lèng.
Thông tin trên nhanh chóng thu hút sự chú ý, bởi Mã Pì Lèng là một trong những điểm đến nổi bật trên cung đường Hà Giang Loop (vòng lặp Hà Giang), gắn với cảnh quan núi đá hùng vĩ và hẻm vực bên sông Nho Quế. Đây cũng là khu vực có giá trị cảnh quan đặc sắc thuộc không gian Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn.
Kỳ vọng gì ở cáp treo Mã Pì Lèng?
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Phạm Đức Nam - Chủ tịch UBND xã Đồng Văn - cho biết cáp treo Mã Pì Lèng hiện mới ở giai đoạn tỉnh kêu gọi, thu hút đầu tư ngoài ngân sách. Địa điểm cụ thể, khảo sát thực địa và các thủ tục liên quan chưa được triển khai chi tiết. Vì vậy, những thông tin về phương án xây dựng, phạm vi dự án hay tác động cụ thể đến cảnh quan cần được làm rõ khi có các bước nghiên cứu tiếp theo.
Ông Nam cho rằng, nếu dự án được triển khai thì đây có thể là một sản phẩm du lịch có doanh thu cao. Theo ông Nam, phát triển du lịch không chỉ dừng ở việc bảo tồn mà cần tạo thêm sản phẩm, dịch vụ để thu hút du khách và tăng cơ hội phát triển kinh tế. Tuy nhiên, việc phát triển phải đi cùng yêu cầu giữ gìn cảnh quan, tránh phá vỡ những giá trị tự nhiên vốn có.
Chủ tịch UBND xã Đồng Văn cũng đề cập đến cách tiếp cận kết hợp bảo tồn với phát triển sản phẩm du lịch. Nếu có dự án thì yêu cầu quan trọng là phải giữ được cảnh quan, đồng thời tạo ra những hoạt động để du khách có thêm trải nghiệm khi đến Đồng Văn, thay vì chỉ tham quan trong thời gian ngắn rồi rời đi.
Lo ngại cảnh quan, sinh kế người dân bị tác động
Ông Hoàng Văn Hoàn - Giám đốc Công ty TNHH Truyền thông và Dịch vụ Du lịch Lữ hành Gió Hà Giang - cho rằng ý tưởng cáp treo Mã Pì Lèng có mặt tích cực đáng nghiên cứu. Nếu được bố trí phù hợp, hệ thống này có thể giúp người cao tuổi, người có hạn chế vận động hoặc sức khỏe yếu tiếp cận cảnh quan thuận tiện hơn.
Tuy nhiên, ông Hoàn cho rằng giá trị sông Nho Quế, đèo Mã Pì Lèng không chỉ nằm ở một điểm ngắm cảnh riêng lẻ mà còn ở tổng thể núi đá, vực sâu, dòng sông và khoảng không rộng lớn. Trụ đỡ, dây cáp, nhà ga, đường công vụ hay bãi đỗ xe của cáp treo đều có thể tác động đến không gian này.
Ông Hoàn lưu ý, việc tăng lượng khách chưa chắc đồng nghĩa với nâng cao chất lượng du lịch. Nếu khách chỉ đến tham quan trong thời gian ngắn rồi rời đi, trong khi địa phương phải gánh thêm áp lực về giao thông, rác thải và hạ tầng thì hiệu quả kinh tế có thể không tương xứng với những tác động phát sinh.
“Khu du lịch Hà Giang cần khách lưu trú lâu hơn, hiểu văn hóa sâu hơn và chi tiêu cho sản phẩm địa phương. Thước đo phát triển phải bao gồm cả trải nghiệm, môi trường và chất lượng sống của cư dân”, ông Hoàn chia sẻ.
Một vấn đề khác được ông Hoàn đặt ra là lợi ích từ dự án sẽ được phân chia như thế nào? Cáp treo có thể tạo việc làm, nhưng nếu phần lớn doanh thu tập trung vào một doanh nghiệp thì các hộ kinh doanh nhỏ, người lái xe, hướng dẫn viên, chủ homestay và người làm nghề truyền thống chưa chắc được hưởng lợi tương xứng. Bởi vậy, cộng đồng địa phương cần có cơ hội tham gia cung ứng dịch vụ, kinh doanh và đóng góp ý kiến đối với những thay đổi ảnh hưởng trực tiếp đến nơi mình sinh sống.
Theo ông Hoàn, trước khi xem xét phương án đầu tư, cần công khai vị trí tuyến, nhà ga, quy mô phục vụ, phương án thi công và đánh giá tác động. Ý kiến của người dân cùng các chuyên gia về địa chất, cảnh quan, du lịch cũng cần được tính đến.
"Xây dựng cáp treo Mã Pì Lèng để phát triển du lịch cần đi cùng bảo tồn, không nên đánh đổi cảnh quan và giá trị bản địa để chạy theo tăng trưởng trước mắt", ông Hoàn nhấn mạnh.
Những khu du lịch có cáp treo
Bà Nà Hills (Đà Nẵng): Hệ thống nhiều tuyến cáp treo kết nối các khu vực tham quan trên núi. Hệ thống được phát triển cùng các sản phẩm vui chơi, giải trí và dịch vụ du lịch.
Yên Tử (Quảng Ninh): Cáp treo được sử dụng để hỗ trợ khách hành hương, tham quan khu di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử. Năm 2016, khi xem xét phương án nâng công suất hệ thống cáp treo, cơ quan chức năng yêu cầu tính toán kỹ để hài hòa giữa bảo tồn di tích, cảnh quan và phát huy giá trị du lịch.
Tây Thiên (Phú Thọ): Hệ thống cáp treo chính thức hoạt động từ năm 2012, có tuyến dài khoảng 2.480 m, kết nối khu vực chân núi gần Đền Cậu với Đền Thượng. Theo đơn vị vận hành, hành trình đi hết tuyến mất khoảng 12 phút.
Fansipan (Sa Pa, Lào Cai): Tuyến cáp treo dài 6.292,5 m chính thức vận hành ngày 2/2/2016, rút ngắn hành trình lên đỉnh Fansipan từ khoảng 2-3 ngày leo núi xuống khoảng 15 phút đi cáp treo.
