Trong tuần qua, Riyadh ghi nhận 4 vụ tấn công, khiến ít nhất 18 người thiệt mạng và hơn 300 người bị thương. Tuy nhiên, chính phủ Ả Rập Xê Út chưa đưa ra lý do không phát cảnh báo trước các vụ việc, làm dấy lên lo ngại về khả năng bảo vệ người dân và du khách trước các mối đe dọa an ninh.
Theo Reuters, bốn quan chức phương Tây và Ả Rập cùng các nhà phân tích chính trị cho rằng việc thiếu cảnh báo công khai đặt ra câu hỏi về mức độ dễ bị tổn thương của vương quốc trước các cuộc tấn công, đồng thời phản ánh nỗ lực duy trì hình ảnh ổn định trong bối cảnh xung đột với lực lượng Houthi tại Yemen.
Cơ quan Phòng vệ dân sự Ả Rập Xê Út và văn phòng truyền thông chính phủ chưa phản hồi các câu hỏi của Reuters về việc ngừng phát cảnh báo.
Hôm thứ Hai (12/10), cơ quan phòng vệ dân sự của Ả Rập Xê Út đã đưa ra cảnh báo đầu tiên kể từ ngày 29/9, về những mối đe dọa tiềm tàng tại Riyadh và các thành phố phía nam.
Hệ thống cảnh báo im lặng
Tất cả các quốc gia vùng Vịnh đều đã bị máy bay không người lái và tên lửa của Iran tấn công kể từ khi cuộc chiến Mỹ-Iran bắt đầu vào tháng 2, nhưng chính phủ các nước này đã xử lý các cảnh báo công khai theo những cách khác nhau.
Bộ Nội vụ Qatar đã phát cảnh báo qua điện thoại di động trước hầu hết các vụ tấn công, bao gồm cả các vụ tấn công gần đây nhất vào tháng 7, khi đó người dân được cảnh báo nên ở trong nhà và tránh xa cửa sổ. Bahrain và Kuwait đã liên tục phát còi báo động, kêu gọi người dân tìm nơi trú ẩn.
Ả Rập Xê Út bắt đầu phát đi cảnh báo về các mối đe dọa đến điện thoại di động và tài khoản mạng xã hội thông qua một hệ thống cảnh báo sớm quốc gia vào tháng 5. Tuy nhiên, trong bối cảnh các cuộc tấn công gia tăng, hệ thống này gần như "im lặng" trước loạt vụ việc tại Riyadh.
Theo các bài đăng trên tài khoản X của lực lượng phòng vệ dân sự, cảnh báo cuối cùng trước các cuộc tấn công tuần trước được đưa ra vào ngày 29/9, dành cho tỉnh Najran ở phía nam.
Cơ quan phòng vệ dân sự tiếp tục đưa ra cảnh báo về việc tránh xa khu vực nguy hiểm trong điều kiện thời tiết xấu, bao gồm mưa và lũ lụt, và điều này đã được thực hiện gần đây nhất vào thứ Hai.
Theo hai quan chức am hiểu vấn đề, trước loạt tập kích sân bay, các quan chức của một chính phủ phương Tây đồng minh đã hỏi Riyadh về lý do dừng phát cảnh báo. Phía Ả Rập Xê Út được cho là giải thích rằng các thông báo gây phiền nhiễu, khiến người dân phàn nàn vì bị đánh thức vào ban đêm.
Cựu đại sứ Mỹ tại Ả Rập Xê Út Michael Ratney cho biết Riyadh đang cố gắng cân bằng giữa việc truyền tải thông điệp công khai về các cuộc tấn công với những nỗ lực ngăn chặn sự gián đoạn trong vương quốc, nhưng cuối cùng lại làm gia tăng cảm giác bất an về các cuộc tấn công này.
"Cách tiếp cận của họ đối với việc truyền tải thông điệp công chúng dường như là hệ quả của tình thế khó xử mà họ đang gặp phải: Họ cần phải đáp trả lực lượng Houthi nhưng không muốn điều đó dẫn đến sự xáo trộn xã hội, và thông điệp công chúng của họ phản ánh điều đó", ông Michael Ratney nói.
Cảnh báo mối đe dọa mới
Ông Ali Shihabi, nhà phân tích người Ả Rập Xê Út, nhận định quy mô lãnh thổ rộng lớn khiến nước này gặp nhiều khó khăn trong việc bảo vệ toàn bộ cơ sở hạ tầng trọng yếu.
"Ở Ả Rập Xê Út, bạn có quá nhiều thứ cần bảo vệ. Đó là một quốc gia rộng lớn với các sân bay, đường ống dẫn dầu và các cơ sở dầu mỏ. Không có đủ hệ thống phòng thủ để bảo vệ mọi thứ cùng một lúc, không đủ tên lửa Patriot, tên lửa đánh chặn và các trận địa tên lửa để làm tất cả", ông nói.
Bất chấp những rủi ro an ninh, Ả Rập Xê Út vẫn tổ chức một hội nghị năng lượng quốc tế tại Riyadh hôm thứ Hai, dù một số lãnh đạo doanh nghiệp dầu mỏ lớn đã rút lui.
Tại sự kiện, Bộ trưởng Năng lượng Abdulaziz bin Salman khẳng định nước này sẽ tiếp tục theo đuổi các kế hoạch kinh tế, đồng thời thừa nhận những nguy cơ vẫn hiện hữu. Ông nhấn mạnh việc hội nghị diễn ra không đồng nghĩa với việc mọi rủi ro đã biến mất.
"Việc chúng ta ở đây không có nghĩa là rủi ro đã biến mất. Chúng ta sẽ không bao giờ bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào để duy trì cam kết và tầm nhìn của mình", ông nói.
Cảnh báo nội bộ tại các Đại sứ quán
Theo các nguồn tin của Reuters, trong khi cảnh báo công khai bị gián đoạn, các đại sứ quán phương Tây tại Ả Rập Xê Út vẫn duy trì hệ thống thông báo nội bộ về nguy cơ tên lửa và máy bay không người lái cho nhân viên.
Những cảnh báo này được tổng hợp từ thông tin tình báo của Mỹ, các nước phương Tây và dữ liệu từ chính quyền sở tại. Một số thông báo được gửi trong khoảng thời gian xảy ra hai vụ tấn công đầu tiên nhằm vào sân bay trong tuần qua.
Tuy nhiên, theo các nguồn tin, ngay cả các đại sứ quán cũng không nhận được cảnh báo nội bộ trước vụ tấn công hôm thứ Bảy, vụ việc gây thương vong nặng nề nhất trong tuần.
Hôm Chủ nhật, truyền hình nhà nước Ả Rập Xê Út công bố đoạn video ghi lại vụ tấn công. Hình ảnh cho thấy hành khách vẫn xếp hàng chờ lên máy bay, ngồi tại khu vực chờ và sử dụng điện thoại trước khi một tia sáng màu cam lóe lên từ vụ nổ tên lửa.
