Khởi nghiệp từ trăn trở nơi ruộng đồng
Sơn Trần Minh Mẫn (sinh viên năm 4, ĐH Trà Vinh) - gương mặt trẻ vừa nhận giải thưởng Lương Định Của 2026, với câu chuyện khởi nghiệp từ viên súp bún nước lèo đậm bản sắc Khmer và mô hình số hóa hợp tác xã nông nghiệp.
Sinh ra và lớn lên tại ấp Bình La (xã Song Lộc, tỉnh Vĩnh Long), Sơn Trần Minh Mẫn sớm nhận thấy những khoảng trống trên chính quê hương mình. Đó là nông nghiệp còn manh mún, chuyển đổi số chưa vươn tới ruộng đồng và nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer đang cần một hướng đi mới để tỏa sáng. Thay vì chờ đợi, nam sinh ĐH Trà Vinh chọn cách dấn thân bằng con đường khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Tháng 6/2026, Minh Mẫn cùng các cộng sự thành lập Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Sản xuất Thương mại Dịch vụ Song Lộc. Không dừng lại ở mô hình truyền thống, Mẫn trực tiếp nghiên cứu, phát triển một nền tảng quản lý số hóa cho HTX.
Ứng dụng này cho phép quản lý xã viên, số hóa vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, minh bạch tài chính và tiếp nhận thông tin sâu bệnh trực tiếp từ nông dân. Đến nay, HTX đã có 52 xã viên chính thức, hỗ trợ chuyển đổi số cho khoảng 200 nông dân. Khát vọng của chàng trai trẻ là đưa doanh thu HTX đạt 4 tỉ đồng vào năm 2030, tạo việc làm ổn định cho hàng chục lao động nông thôn.
Bên cạnh đó, Minh Mẫn còn "thổi hồn" văn hóa Khmer vào khởi nghiệp với dự án SABAY - viên súp bún nước lèo ăn liền. Giành giải Nhì cuộc thi “Ý tưởng học sinh, sinh viên khởi nghiệp khu vực ĐBSCL” năm 2026, dự án không nằm lại trên giấy. Tháng 8/2026, Công ty TNHH SABAY Việt Nam chính thức ra đời, đánh dấu bước chuyển mình từ một ý tưởng sinh viên thành mô hình doanh nghiệp thực thụ do chính Mẫn làm Giám đốc.
Gỡ khó để người trẻ làm thật
Thành công bước đầu là vậy, nhưng từ chính quá trình thai nghén SABAY, Minh Mẫn thấm thía những rào cản khắc nghiệt mà các startup trẻ đang gặp phải. Để biến một ý tưởng thành sản phẩm lên kệ siêu thị, dự án phải vượt qua hàng loạt "cửa ải" từ nghiên cứu khách hàng, hoàn thiện công nghệ, làm sản phẩm mẫu, kiểm nghiệm, chuẩn hóa bao bì...
Tại chương trình Thủ tướng Chính phủ đối thoại với thanh niên vào ngày 15/10 tới đây, Giám đốc trẻ mang đến một góc nhìn đầy thực tế về các chính sách hỗ trợ khởi nghiệp hiện hành.
“Một rào cản lớn là điều kiện tiếp cận các chương trình hỗ trợ thường gắn chặt với thành tích thi thố, ít nhất phải đạt giải cấp tỉnh. Trong khi đó, các cuộc thi hiện nay ngày càng đòi hỏi dự án phải có mức độ triển khai thực tế tốt.
Điều này vô tình tạo ra điểm khó, đó là dự án cần nguồn lực tài chính, thiết bị để làm thử nghiệm mới có kết quả thực tế, nhưng lại phải có kết quả triển khai trước mới đủ điều kiện xét hỗ trợ. Vì nghịch lý này, nhiều ý tưởng tốt nhưng thiếu vốn, thiếu cố vấn đã đứt gánh ngay từ vạch xuất phát”, Minh Mẫn trăn trở.
Để gỡ điểm nghẽn này, Minh Mẫn kiến nghị Chính phủ và các Bộ ngành cần xây dựng một thang đánh giá mức độ trưởng thành của dự án khởi nghiệp. Thay vì lấy giải thưởng làm thước đo duy nhất, việc xét hỗ trợ cần căn cứ vào từng giai đoạn thực tế, từ xác định vấn đề, hình thành nhóm, làm sản phẩm mẫu, thử nghiệm người dùng đến có doanh thu.
“Ở giai đoạn đầu, thứ người trẻ cần có khi chỉ là một khoản kinh phí nhỏ, được tiếp cận thiết bị dùng chung, phòng thí nghiệm hay sự hướng dẫn của cố vấn. Khi có sản phẩm mẫu, họ mới cần hỗ trợ kiểm nghiệm, kết nối doanh nghiệp. Kết quả cuộc thi chỉ nên là một căn cứ tham khảo, chứ không nên là cánh cửa duy nhất để người trẻ tiếp cận chính sách”, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Khởi nghiệp ĐH Trà Vinh đề xuất.
Theo Minh Mẫn, cách làm này không hề hạ thấp tiêu chuẩn, mà là đánh giá đúng và trúng. Khi chính sách tạo được một lộ trình hỗ trợ liên tục, trao cho sinh viên cơ hội được làm thật, những sáng kiến từ làng quê mới có cơ hội trở thành sự thật, tạo ra việc làm và giá trị thiết thực cho cộng đồng.
