Bí ẩn lăng hoàng hậu giữa đồng bằng Huế và lời truyền ‘công hầu bất tuyệt’

TPO - Khác với những lăng tẩm nhà Nguyễn thường tọa lạc giữa núi đồi phía tây Huế, lăng Vạn Vạn - nơi an nghỉ của mẹ vua Khải Định - lại nằm giữa đồng bằng, trên vùng đất Cù Bạc (nay là phường An Cựu) được truyền tụng là cát địa “công hầu bất tuyệt”.

tp-1-lang-van-van.jpg
Không nằm giữa những triền đồi phía tây Huế như phần lớn lăng tẩm thường thấy của các vua, chúa, hoàng hậu, phi tần nhà Nguyễn, lăng Vạn Vạn ẩn mình giữa khu dân cư ở phường An Cựu. Di tích cách Đại Nội Huế hơn 5 km về phía đông nam. Địa điểm này từng thuộc xứ Cù Bạc, làng An Cựu Tây, tổng An Cựu (nay là phường An Cựu, Huế).
tp-2a-lang-van-van.jpg
Lăng Vạn Vạn, còn gọi Tiên Cung lăng hay Tư Thông lăng, là nơi an nghỉ của Hựu Thiên Thuần Hoàng hậu Dương Thị Thục (1868-1944), vợ vua Đồng Khánh, mẹ vua Khải Định. Theo lời kể của con cháu, bà qua đời tháng 9/1944; sau khoảng một tháng quàn tại cung Trường Sinh (Hoàng thành Huế), quan tài được đưa về lăng an táng.
tp-3-lang-van-van.jpg
Tên gọi Vạn Vạn bắt nguồn từ quan niệm phong thủy triều Nguyễn. Đất xây lăng vua phải là Vạn niên cát địa, còn lăng dành cho cha mẹ vua là Vạn vạn niên cát địa (vùng đất của sự cát lành lâu dài). Tên lăng sau đó còn được đặt cho khu dân cư ven sông An Cựu dẫn vào đây.
tp-3a-lang-van-van.jpg
Theo truyền ngôn của các bô lão, vùng đất Cù Bạc được xem là nơi hội tụ nhiều yếu tố cát lành. Người xưa lưu truyền câu: Cù Bạc nhất xứ huyệt - Công hầu đợi đợi (đại) bất tuyệt. Có thể hiểu nghĩa, Cù Bạc là vùng đất lành, nếu chọn làm huyệt mộ thì con cháu đời đời được kỳ vọng vinh hiển, công hầu khanh tướng nối tiếp không dứt.
tp-9-lang-van-van.jpg
Lăng Vạn Vạn có khu đất quan phòng xấp xỉ 6 ha, quy mô bề thế. Dù nằm giữa đồng bằng, công trình vẫn được lựa chọn và quy hoạch theo những nguyên tắc phong thủy xưa nghiêm ngặt, tạo nên một không gian biệt lập giữa khu dân cư.
tp-5-lang-van-van.jpg
Lăng Vạn Vạn nằm theo trục Tây Bắc - Đông Nam, tựa núi Ngự Bình, hướng ra dòng nước từ Cống Bạc về sông An Cựu. Không gian tuân thủ thế Tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ, tiền Chu Tước, hậu Huyền Vũ.
tp-4-lang-van-van.jpg
Điểm đặc biệt của lăng Vạn Vạn là dù tọa lạc trên vùng đồng bằng, Huyền Cung - khu vực trung tâm và cũng là mật địa của lăng - lại được xây trên một gò đất cao khoảng 4 m. Bao quanh Huyền Cung là Bửu Thành với hai vòng thành kiên cố, vòng ngoài cao khoảng 4,5 m, vòng trong cao khoảng 3 m.
tp-c_dji-0283.jpg
Bửu Thành Môn - lối duy nhất dẫn vào Huyền Cung.
tp-7-lang-van-van.jpg
Qua Bửu Thành Môn, ở trung tâm Huyền Cung là ngôi mộ đá được thiết kế như một ngôi nhà nhỏ đặt trên bậc cấp. Bốn góc có lan can, bổ trụ chắp hình hoa sen và các cặp quả đào tiên, mãng cầu, xoài, lựu. Những mô típ này tạo nên hệ thống trang trí vừa giàu tính biểu tượng vừa mang màu sắc truyền thống Việt.
tp-8-lang-van-van-2.jpg
tp-8c.jpg
tp-8a.jpg
tp-8-lang-van-van-3.jpg
Được xây dựng dưới thời vua Khải Định, lăng Vạn Vạn ghi dấu giai đoạn kiến trúc nhà Nguyễn bắt đầu kết hợp xi măng, cốt thép với vật liệu vôi vữa truyền thống. Các họa tiết mặt trời, mây, hoa sen, phượng, đào tiên… được trang trí công phu, tinh xảo.
tp-c_dsc3679.jpg
Sau khi triều Nguyễn cáo chung năm 1945, việc quản lý, bảo vệ lăng Vạn Vạn có thời gian dài bị bỏ ngỏ, khu binh xá hộ lăng cũng dần xuống cấp. Từ cuối năm 2002, công tác bảo vệ được khôi phục. Lăng đã được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia năm 2006.

Cùng chuyên mục

Gạch làm bằng vật liệu thân thiện môi trường

Gạch làm bằng vật liệu thân thiện môi trường

Sau 14 năm nghiên cứu và cải tiến công nghệ, một doanh nghiệp tại Cần Thơ đã thành công trong việc tạo ra sản phẩm gạch không nung, có cốt thép nhưng lại nhẹ, bền, tối ưu chi phí và thân thiện với môi trường nhờ sử dụng một phần nguyên liệu xỉ tro bay của nhà máy nhiệt điện.

Siêu bão như Yagi sẽ đổ bộ nước ta ngày càng nhiều

Siêu bão như Yagi sẽ đổ bộ nước ta ngày càng nhiều

TPO - Kịch bản biến đổi khí hậu bản cập nhật 2025 vừa công bố cho thấy, tần suất các siêu bão như Yagi sẽ đổ bộ nước ta ngày càng nhiều, trong đó kịch bản xấu nhất là trung bình 7 năm có thể xuất hiện một lần.

DSpace Audio x Edifier: Workshop mang âm thanh Hi-Fi gần hơn với người dùng và hoạt động xã hội ý nghĩa

DSpace Audio x Edifier: Workshop mang âm thanh Hi-Fi gần hơn với người dùng và hoạt động xã hội ý nghĩa

Vừa qua, tại không gian nghệ thuật Artera Space (Hà Nội), buổi workshop "EDIFIER – HI-FI, SIMPLIFIED" do DSpace Audio phối hợp cùng Edifier Việt Nam đã diễn ra trong không khí vô cùng ấm áp. Sự kiện không chỉ là dịp để mọi người cùng thưởng thức những dòng loa chất lượng, dễ sử dụng, mà còn là nơi lan tỏa tinh thần sẻ chia thiết thực đến đồng bào vùng lũ.

Mưa kỷ lục 64 năm tại nơi khô hạn nhất cả nước

Mưa kỷ lục 64 năm tại nơi khô hạn nhất cả nước

TPO - Bình Thuận cũ, nay thuộc khu vực phía Đông tỉnh Lâm Đồng được biết đến là một trong những vùng khô hạn nhất cả nước với khí hậu đặc trưng là nhiều nắng gió, ít mưa. Tuy nhiên, trong những ngày cuối tháng 9 và đầu tháng 10, khu vực này liên tiếp hứng chịu những trận mưa kỷ lục.

Người dân Chuyên Mỹ hồ hởi trải nghiệm du lịch số VR360

Người dân Chuyên Mỹ hồ hởi trải nghiệm du lịch số VR360

Gian hàng chuyển đổi số tại Lễ hội Vinh danh làng nghề lần thứ II và Tuần Văn hóa, Du lịch, Thương mại làng nghề xã Chuyên Mỹ năm 2026 thu hút người dân tìm hiểu, trải nghiệm du lịch số qua kính thực tế ảo VR360 và màn hình tương tác.

Thúc đẩy chuyển đổi số trong quản trị doanh nghiệp

Thúc đẩy chuyển đổi số trong quản trị doanh nghiệp

Ngày 16/10/2026, Trung tâm Công nghệ và Dữ liệu số, Cục 2, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Tập đoàn Onsen Fuji tổ chức lễ ký kết hợp tác, hướng tới nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp công nghệ, dữ liệu số và quản trị hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả điều hành, tối ưu quy trình vận hành và đáp ứng yêu cầu phát triển của Tập đoàn trong giai đoạn mới.

Ngành chức năng tích cực tham gia tháo dỡ “ma trận” bẫy chim trời mùa chim di cư

Làm nhà cho chim trời

TP - Từ đô thị đến vùng quê, nhiều mô hình bảo vệ chim trời tại Hà Tĩnh đang góp phần giữ gìn đa dạng sinh học. Cùng với nỗ lực tháo gỡ hàng chục nghìn dụng cụ bẫy bắt, những ngôi nhà bình yên cho chim hoang dã đang được vun đắp bằng sự chung tay của cộng đồng.