Siêu bão như Yagi sẽ đổ bộ nước ta ngày càng nhiều

Ngày 7/9/2024, siêu bão Yagi đổ bộ đất liền nước ta, trở thành thảm hoạ thiên tai nghiêm trọng nhất trong nửa thế kỷ ở miền Bắc.

Hình thành từ một áp thấp nhiệt đới ngoài khơi Philippines, Yagi mạnh lên thành siêu bão chỉ trong vòng 48 giờ đồng hồ, một tốc độ tăng cấp chưa từng ghi nhận trước đó. Sau khi càn quét Philippines, ngày 7/9, bão đổ bộ miền Bắc nước ta gây nên thảm hoạ thiên tai kinh hoàng.

Lần đầu tiên trong 50 năm qua, miền Bắc ghi nhận gió mạnh cấp 14, giật cấp 17 trên đất liền, lũ lịch sử đã xuất hiện trong nhiều dòng sông, ngập lụt diện rộng ở 21/25 tỉnh/thành miền Bắc thời điểm đó. Lũ quét, sạt lở xảy ra ở hầu hết các tỉnh vùng núi phía Bắc gây nên những hậu quả vô cùng thương tâm.

Báo cáo của Cục Quản lý Đê, điều và Phòng chống thiên tai Việt Nam cho biết, bão Yagi và mưa lũ sau bão đã gây thiệt hại ít nhất 83,7 nghìn tỷ đồng (tương đương 3,45 tỷ USD) về tài sản, làm 345 người chết và mất tích ở nước ta.

Cũng chính những thiệt hại nặng nề và thảm khốc đó, tên bão Yagi đã bị Hội đồng Ủy ban Bão khu vực châu Á -Thái Bình Dương loại khỏi danh sách tên bão, thay thế bằng tên mới là Tomo.

Theo kịch bản biến đổi khí hậu bản cập nhật 2025, được công bố ngày 9/10/2026, tần suất các siêu bão như Yagi sẽ đổ bộ nước ta ngày càng nhiều.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường lưu ý, các kịch bản biến đổi khí hậu không phải là dự đoán hay dự báo, chúng cung cấp các mô tả về những tương lai có thể xảy ra ở các mức độ khác nhau, tương ứng với các mức nóng lên toàn cầu là 2 độ, 3 độ và 4 độ so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Theo kịch bản mới nhất, trong bối cảnh nóng lên toàn cầu, các siêu bão có cường độ tương đương Yagi có khả năng xảy ra thường xuyên hơn.

Trong đó, với kịch bản trái đất nóng lên 2 độ, tần suất xuất hiện các siêu bão vào Việt Nam là 13 năm một lần. Với kịch bản trái đất nóng lên 3 độ, tần suất xuất hiện các siêu bão vào Việt Nam là 9 năm một lần. Với kịch bản xấu nhất, trái đất nóng lên 4 độ, tần suất xuất hiện các siêu bão vào Việt Nam là 7 năm một lần.

Trong đó, khu vực có khả năng gánh chịu siêu bão thường xuyên nhất tại Việt Nam là miền Bắc với kịch bản xấu nhất là 13 năm một lần, tại miền Trung là 16 năm một lần. Tại miền Nam, xác suất siêu bão theo kịch bản xấu nhất là 133 năm/lần.

Cùng với siêu bão ngày càng nhiều, kịch bản biến đổi khí hậu cũng cho thấy, số ngày nắng nóng và nắng nóng gay gắt có xu thế gia tăng. Mưa cực đoan cũng gia tăng ở tất cả các ngưỡng nóng lên toàn cầu.

Trong đó, vùng núi phía Bắc, Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ và Nam Bộ sẽ là những khu vực có mức tăng cao nhất. Tổng lượng mưa cực đoan có xu hướng giảm tại Bắc Trung Bộ và một số nơi thuộc khu vực Bắc Bộ.

Về hạn hán, theo các kịch bản, số tháng hạn tăng phổ biến 20–40% tại Trung Bộ và Tây Nguyên, riêng Bắc Trung Bộ, cường độ hạn có thể tăng trên 50% tại một số khu vực theo kịch bản cao. Đây cũng là khu vực có mức độ gia tăng lớn và nhất quán cả về số tháng và cường độ hạn, là khu vực chịu tác động nghiêm trọng nhất về hạn hán trong tương lai.

Về nước biển dâng, các kịch bản ở các mức độ đều chỉ ra, mực nước biển dâng ven biển Việt Nam sẽ gia tăng liên tục và tăng nhanh vào nửa sau của thế kỷ. Điều này làm tăng nguy cơ ngập lụt và xâm nhập mặn khu vực ven biển.

Trong đó, nguy cơ ngập tại các tỉnh ven biển tăng rõ rệt vào giai đoạn cuối thế kỷ và có sự khác biệt giữa các vùng. Đồng bằng sông Cửu Long là khu vực chịu tác động nghiêm trọng nhất với tỷ lệ diện tích ngập cao hơn nhiều so với các vùng còn lại.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kịch bản biến đổi khí hậu cung cấp cơ sở khoa học phục vụ công tác quản lý, hoạch định chính sách, quy hoạch, quản lý rủi ro và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Kể từ lần đầu công bố năm 2009, kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam đã được cập nhật vào các năm 2012, 2016 và 2020, từng bước hoàn thiện về cơ sở khoa học, phương pháp và thông tin phục vụ đánh giá tác động, xác định rủi ro và hoạch định các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trên phạm vi cả nước.

Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam phiên bản năm 2025 tiếp tục kế thừa các kết quả của những phiên bản trước, đồng thời cập nhật các kết quả khoa học mới nhất của Ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu, sử dụng thế hệ mô hình khí hậu CMIP6 và các kịch bản chia sẻ kinh tế - xã hội (SSP).