623 trường hợp có nguy cơ được phát hiện
Sau một vụ việc bạo lực học đường có thể là những mâu thuẫn kéo dài, hành vi xúc phạm, cô lập, bắt nạt tinh thần hoặc xung đột trên mạng xã hội. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, những dấu hiệu ban đầu này có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Theo báo cáo tháng 9/2026 của 27/34 Sở GD&ĐT, có 623 trường hợp học sinh có nguy cơ, mâu thuẫn được phát hiện và hỗ trợ. Có hơn 356.000 lượt học sinh ở các trường học được tư vấn, hỗ trợ tâm lý.
Đây là một trong những thông tin được nêu ra tại hội nghị về công tác phòng, chống bạo lực học đường, giáo dục kỹ năng sống và tư vấn học đường do Bộ GD&ĐT tổ chức.
Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh nhấn mạnh, phòng, chống bạo lực học đường không thể tách rời giáo dục kỹ năng sống và công tác tư vấn, hỗ trợ tâm lý học sinh.
Giáo dục kỹ năng giúp học sinh biết tôn trọng, kiểm soát cảm xúc, giải quyết bất đồng và tìm kiếm sự trợ giúp. Tư vấn học đường tạo điều kiện lắng nghe, nhận diện nguy cơ, hỗ trợ kịp thời, còn cơ chế phối hợp, can thiệp và xử lý bảo đảm an toàn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của học sinh, nhà giáo, đồng thời ngăn ngừa tái diễn. Ba nội dung này phải được nhìn nhận như một quá trình liên tục, trong đó phòng ngừa từ sớm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Nhưng thực tế vẫn xuất hiện những vụ việc học sinh xô xát, bắt nạt, xúc phạm nhau. Có vụ việc bắt nguồn từ mâu thuẫn nhỏ nhưng diễn biến nhanh, gây hậu quả nghiêm trọng, cũng có vụ việc kéo dài âm thầm qua sự cô lập, chế giễu, gây áp lực tinh thần mà người lớn khó nhận biết.
Cũng theo Thứ trưởng, môi trường số làm thay đổi cách thức phát sinh và lan truyền mâu thuẫn. Một xung đột trên mạng có thể chuyển thành hành vi bạo lực ngoài đời. Ngược lại, hình ảnh vụ việc bị chia sẻ tiếp tục gây tổn thương cho người liên quan. Vì vậy, việc nhận diện, phòng ngừa và hỗ trợ phải theo kịp sự đan xen giữa không gian thực và không gian số, đồng thời bảo vệ quyền riêng tư, danh dự, nhân phẩm của học sinh và nhà giáo.
Lãnh đạo Bộ GD&ĐT chia sẻ, thực tế phòng chống bạo lực học đường ở các cơ sở vẫn còn những điểm nghẽn, khó khăn.
Trước hết là khoảng cách giữa yêu cầu phòng ngừa với năng lực phát hiện sớm, những dấu hiệu bất thường về tâm lý, quan hệ bạn bè, nguy cơ bị cô lập hoặc bạo lực trên mạng chưa phải lúc nào cũng được nắm bắt kịp thời do những hạn chế về nhân lực, chuyên môn, không gian, kinh phí và mạng lưới hỗ trợ tư vấn học đường.
Cùng với đó, việc tiếp nhận thông tin, phối hợp giữa nhà trường, gia đình, công an, y tế và chính quyền địa phương có lúc chưa thông suốt, nhất là đối với vụ việc xảy ra ngoài trường hoặc trên không gian mạng.
Chuyển từ xử lý sang phòng ngừa
PGS.TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, ĐHQG Hà Nội, lưu ý nguy cơ xung đột trên không gian mạng chuyển thành bạo lực ngoài đời thực. Theo ông, gia đình và nhà trường cần tăng cường quan sát, lắng nghe, kịp thời nhận biết những thay đổi trong tâm lý, hành vi của học sinh. Điều này đòi hỏi công tác phòng ngừa không thể chỉ giới hạn trong khuôn viên trường học.
Theo PGS. TS Trần Thành Nam, những mâu thuẫn trên mạng hoặc xảy ra ngoài trường học nhưng ảnh hưởng đến sự an toàn, tâm lý và việc học tập của học sinh cần được quan tâm, xử lý phù hợp.
Từ thực tiễn địa phương, ông Nguyễn Văn Thạch, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Lâm Đồng, cho biết 100% trường phổ thông trên địa bàn phối hợp với công an địa phương trong công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật; đồng thời duy trì liên hệ hai chiều với phụ huynh học sinh.
Dù vậy, việc có cơ chế phối hợp không đồng nghĩa mọi tình huống đều được xử lý hiệu quả. Khi học sinh xảy ra mâu thuẫn, ai là người tiếp nhận thông tin, xác minh và hỗ trợ? Nhà trường phối hợp với gia đình, công an và các lực lượng liên quan ra sao?
Đây là những vấn đề cần được cụ thể hóa trong quá trình triển khai công tác phòng ngừa.
Tại hội nghị, ông Nguyễn Xuân An Việt, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên, Bộ GD&ĐT, nêu bốn nhóm vấn đề cần quan tâm gồm: Phạm vi và các tình huống bạo lực học đường; cơ chế phối hợp và trách nhiệm của các bên; chất lượng giáo dục kỹ năng sống, tư vấn học đường; ứng dụng chuyển đổi số trong công tác này.
Trong đó, việc nhận diện đầy đủ các hình thức bạo lực được đặt ra như một yêu cầu quan trọng. Bạo lực không chỉ là hành vi gây tổn thương thể chất mà còn bao gồm bạo lực tinh thần, bắt nạt trên không gian mạng và những vụ việc ngoài nhà trường có ảnh hưởng đến sự an toàn, quá trình học tập của học sinh. Cùng với đó là xác định rõ trách nhiệm của nhà trường và các lực lượng liên quan trong phát hiện, phối hợp hỗ trợ, xử lý.
Về giải pháp, Bộ GD&ĐT đặt ra yêu cầu các nhà trường phải chuyển mạnh từ xử lý vụ việc đã xảy ra sang phòng ngừa chủ động, gắn giáo dục kỹ năng sống với tình huống thực tế.
Trong đó, các cơ sở giáo dục cần xây dựng quy trình phòng ngừa, phát hiện và xử lý bạo lực học đường theo hướng phòng ngừa diện rộng, hỗ trợ sớm học sinh có nguy cơ, can thiệp khi xảy ra vụ việc và phục hồi, ngăn ngừa tái diễn. Nhà trường rà soát nguy cơ, phân công rõ người phụ trách, thiết lập cơ chế tiếp nhận và chuyển tuyến hỗ trợ.
Giáo dục kỹ năng cho học sinh cần tập trung vào kiểm soát cảm xúc, giao tiếp tôn trọng, giải quyết mâu thuẫn, tự bảo vệ và tìm kiếm sự trợ giúp. Các nội dung này được thực hành thông qua tình huống, đóng vai và hoạt động trải nghiệm, phù hợp từng cấp học và nhóm học sinh.
Đặc biệt, Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu, trong môi trường số, học sinh cần được hướng dẫn cách từ chối cổ vũ bạo lực, không phát tán hình ảnh gây tổn thương, chặn và báo cáo tài khoản xấu, bảo vệ thông tin cá nhân, nhận diện nội dung giả mạo. Đồng thời, tăng cường phối hợp với phụ huynh và bồi dưỡng giáo viên về quản lý lớp học, ứng xử sư phạm, nhận diện nguy cơ.
