Vụ nam sinh lớp 12 đấm cô giáo gãy mũi trên bục giảng tại trường THPT Mạc Đĩnh Chi (Sóc Sơn, Hà Nội) gây bức xúc trong dư luận. Theo điều tra ban đầu, nam sinh tức giận vì bị phạt đứng góc lớp do không hoàn thành bài tập về nhà, nên bất ngờ xông lên đấm cô giáo.
Vụ việc đặt ra vấn đề về cách học sinh kiểm soát cảm xúc, giải quyết bất đồng và ứng xử với thầy cô khi không đồng tình với cách xử lý của giáo viên.
Người trẻ ứng xử thế nào nếu bất đồng với thầy cô?
Bạn Minh Hoàng (23 tuổi, Hà Nội) cho rằng học sinh đánh giáo viên là không chấp nhận được. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, cách ứng xử của giáo viên có thể chưa phù hợp. Theo Hoàng, thay vì quát mắng hoặc gây áp lực, thầy cô nên nhẹ nhàng nhắc nhở học sinh, nhất là những em dễ mất bình tĩnh.
“Đặc biệt, với những học sinh, bạn trẻ dễ mất bình tĩnh, gia đình và giáo viên càng cần bình tĩnh, mềm mỏng hơn trong cách giáo dục. Cách này có thể giúp các bạn kiểm soát cảm xúc và giải quyết mâu thuẫn phù hợp hơn”, Hoàng nói.
Đồng tình với quan điểm lên án bạo lực, bạn Hà Anh (18 tuổi, Hà Nội) cho rằng học sinh cần giữ bình tĩnh ngay cả khi cảm thấy không đồng tình với thầy cô giáo. “Dù có chuyện gì xảy ra, thầy cô vẫn là người dạy dỗ mình, không thể vì tức giận mà có hành vi vượt quá giới hạn”, Hà Anh nói.
Theo Hà Anh, khi có bất đồng, học sinh nên trao đổi với giáo viên hoặc chia sẻ với cha mẹ để tìm hướng giải quyết, thay vì phản ứng bốc đồng, dẫn đến hậu quả đáng tiếc.
Bên cạnh cách ứng xử của học sinh và phương pháp giáo dục ở trường, gia đình có vai trò quan trọng trong việc hình thành ý thức tôn trọng thầy cô từ nhỏ. Chị Mỹ Vân (Vĩnh Hưng, Hà Nội), phụ huynh có hai con học lớp 7 và lớp 10, cho rằng việc học văn hóa cần đi đôi với rèn luyện lễ nghĩa, tinh thần tôn sư trọng đạo.
“Khi còn nhỏ, các con cần hiểu thầy cô là những người đang dạy dỗ, bảo ban mình, nên phải biết lắng nghe như người lớn trong gia đình. Khi lớn hơn, trẻ cần nhận thức được thầy cô là người truyền đạt tri thức, giúp mình trưởng thành, từ đó càng phải biết tôn trọng và lắng nghe”, chị Mỹ Vân chia sẻ.
Về việc kỷ luật học sinh, chị Vân cho rằng giáo viên cần có biện pháp xử lý khi các em nghịch ngợm hoặc không chấp hành yêu cầu, thay vì chỉ nhắc nhở. Chị đồng tình với một số hình thức phạt nhẹ, khi các em không nghe lời. Tuy nhiên, chị không chấp nhận những hình phạt mang tính xúc phạm hoặc gây tổn thương thể chất, tinh thần cho trẻ, như tát vào mặt hay mạt sát học sinh.
Kỷ luật phải đi cùng sự tôn trọng
Liên quan đến vụ việc, cô Nguyễn Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng trường Tiểu học và THCS Chương Dương (Hà Nội) cho rằng bạo lực với giáo viên là hành vi không thể chấp nhận, dù xuất phát từ bất kỳ nguyên nhân nào.
Cô khẳng định tinh thần “Tiên học lễ, hậu học văn” vẫn giữ nguyên giá trị trong giáo dục hiện nay. Bên cạnh đó, tôn trọng thầy cô không đồng nghĩa với việc học sinh phải tuyệt đối phục tùng, mà cần được hiểu là biết ơn, ứng xử có văn hóa và tôn trọng những giới hạn trong quan hệ thầy trò.
Vì vậy, trẻ cần học cách tôn trọng từ chính cách người lớn ứng xử với nhau. Thái độ thiếu tôn trọng thầy cô từ cha mẹ có thể ảnh hưởng đến nhận thức của trẻ và cách các em giải quyết bất đồng.
Ở lứa tuổi THCS, THPT, học sinh có nhiều thay đổi tâm lý, nhu cầu khẳng định bản thân tăng lên trong khi khả năng kiểm soát cảm xúc chưa hoàn thiện.
"Từ thực tiễn quản lý nhà trường, tôi nhận thấy nhiều học sinh có những biểu hiện chống đối, thiếu hợp tác hoặc hành vi chưa phù hợp, thực chất đang gặp khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc, chịu áp lực từ học tập, gia đình, các mối quan hệ bạn bè hoặc ảnh hưởng từ môi trường mạng. Nếu giáo viên chỉ nhìn vào hành vi bên ngoài để phê bình, xử phạt mà không tìm hiểu nguyên nhân thì rất khó giải quyết tận gốc vấn đề", cô Vân Hồng cho biết.
Hiệu trưởng trường Tiểu học và THCS Chương Dương cho rằng học sinh có quyền bày tỏ sự không đồng tình, song không thể lấy đó làm lý do để xúc phạm, đe dọa hay hành hung giáo viên.
Bên cạnh đó, việc kỷ luật học sinh cũng cần phù hợp với mức độ vi phạm và hướng các em nhận ra lỗi sai, điều chỉnh hành vi.
“Giáo viên không được sử dụng bạo lực, xúc phạm hay gây tổn thương thể chất, tinh thần cho học sinh. Giáo dục không thể chỉ có tình thương mà thiếu kỷ cương, nhưng kỷ cương cũng không thể được xây dựng bằng sự sợ hãi”, cô Vân Hồng nêu.
Theo cô Vân Hồng, khi xảy ra mâu thuẫn giữa học sinh và giáo viên, phụ huynh cần bình tĩnh lắng nghe thông tin từ nhiều phía, phối hợp với nhà trường xác minh sự việc và hướng dẫn con giải quyết vấn đề phù hợp.
Nhà trường cũng cần chú trọng rèn kỹ năng kiểm soát cảm xúc, giải quyết xung đột và ứng xử có trách nhiệm cho học sinh. Những hành vi chưa đúng của giáo viên cần được xem xét khách quan, nhưng không vì sai phạm của một cá nhân mà phủ nhận vai trò của cả đội ngũ nhà giáo.
“Những sai phạm của giáo viên phải được xử lý nghiêm minh, nhưng không thể vì một số vụ việc cá biệt mà phủ nhận nỗ lực, sự tận tâm của cả đội ngũ nhà giáo. Khi hình ảnh và uy tín người thầy liên tục bị hạ thấp, việc giáo dục ý thức tôn trọng thầy cô cho học sinh chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn. Điều đáng lo không chỉ là một học sinh có hành vi bạo lực với giáo viên, mà là khi những giới hạn tối thiểu trong ứng xử giữa con người với con người dần bị xem nhẹ”, cô Vân Hồng nói.
Sau cùng, Hiệu trưởng trường Tiểu học và THCS Chương Dương cho rằng, giáo dục không chỉ hướng đến điểm số hay thành tích học tập, mà còn phải giúp học sinh hình thành nhân cách, biết tôn trọng người khác và chịu trách nhiệm về hành vi của mình.
