Sáng kiến này được triển khai thông qua Avenger Labs, một nền tảng bảo mật lưu trữ dữ liệu chiến trường thu thập trong gần 5 năm kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine.
Hiện có khoảng 30 doanh nghiệp quốc phòng Ukraine đang sử dụng cơ sở dữ liệu này để phát triển vũ khí ứng dụng AI.
Theo thỏa thuận đầu tiên, 12 công ty quốc phòng Anh sẽ được cấp quyền truy cập vào nền tảng. Ukraine cũng đang đàm phán với các quốc gia khác nhằm tăng cường hợp tác quốc phòng và đẩy nhanh quá trình phát triển các hệ thống quân sự tự động.
Điểm đáng chú ý của sáng kiến là Ukraine sở hữu lượng lớn dữ liệu chiến đấu thực tế, một nguồn tài nguyên mà các nhà phát triển vũ khí phương Tây khó có thể thu thập bằng phương pháp thông thường.
Dù nhiều doanh nghiệp đang nghiên cứu vũ khí tự động, họ vẫn thiếu dữ liệu chiến trường để huấn luyện AI nhận diện mục tiêu một cách chính xác. Trong khi đó, Ukraine đã tích lũy một lượng lớn video từ các máy bay không người lái (UAV) trinh sát và tấn công trong điều kiện thực chiến.
Thay đổi phương thức chiến tranh
Kho dữ liệu Avenger Labs bao gồm cả video gốc và hàng nghìn đoạn ghi hình đã được gắn nhãn, phân loại theo mục tiêu và điều kiện tác chiến.
Trong đó có hình ảnh xe tăng giữa mùa đông, xe tải hoạt động ban đêm, và video ảnh nhiệt ghi lại cảnh UAV phát nổ.
Những dữ liệu này giúp các nhà phát triển huấn luyện mô hình AI phân biệt mục tiêu quân sự với môi trường xung quanh, kể cả trong trường hợp con người hoặc phương tiện đang ở các trạng thái khó bị phát hiện.
Ukraine cung cấp quyền truy cập miễn phí vào cơ sở dữ liệu. Đổi lại, các doanh nghiệp tham gia phải cấp phép cho quân đội Ukraine sử dụng các phần mềm được phát triển từ nguồn dữ liệu này.
Tuy nhiên, các công ty cũng không được truy cập không giới hạn các video gốc.
Avenger Labs hoạt động trên nền tảng điện toán đám mây được mã hóa, đặt máy chủ bên ngoài Ukraine. Các nhà phát triển làm việc trong một môi trường tính toán biệt lập và bảo mật, để huấn luyện và thử nghiệm các mô hình mà không trực tiếp truy cập vào tệp video gốc.
Hiệu quả của các hệ thống được đánh giá dựa trên khả năng nhận diện chính xác mục tiêu, bao gồm tỷ lệ nhận diện nhầm và tỷ lệ bỏ sót.
Theo báo cáo, một lãnh đạo doanh nghiệp đang sử dụng Avenger Labs để phát triển mô hình AI chiến đấu cho biết, kết quả huấn luyện ghi nhận tỷ lệ nhận diện nhầm dưới 5%.
Sau khi vượt qua quá trình thử nghiệm, mô hình AI có thể được tích hợp vào hệ thống điều khiển hỏa lực của UAV trên không, trên mặt đất hoặc trên biển.
Chẳng hạn, binh sĩ có thể lựa chọn mục tiêu như xe tăng trước khi phóng UAV. Phần mềm AI sau đó sẽ tự động tìm kiếm các mục tiêu thuộc nhóm đã được chỉ định.
Phần lớn các hệ thống UAV ứng dụng AI hiện nay vẫn yêu cầu người điều khiển xác nhận mục tiêu trước khi tấn công. Tuy nhiên, theo báo cáo, cả Ukraine và Nga đã triển khai một số lượng nhỏ UAV tấn công có khả năng hoạt động hoàn toàn tự động.
Bên cạnh UAV, Ukraine còn nghiên cứu phát triển tên lửa tích hợp AI. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ này vào các loại vũ khí tốc độ cao đặt ra nhiều thách thức kỹ thuật.
Trước đó, giới chức Ukraine từng xem xét kế hoạch tiến hành một chiến dịch quy mô lớn sử dụng UAV được AI dẫn đường, nhằm làm gián đoạn hoạt động hàng không tại các sân bay ở Mátxcơva, qua đó gia tăng sức ép lên đối thủ.
Gần đây, Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe nhận định, việc Ukraine sử dụng UAV tích hợp AI đang làm thay đổi phương thức tiến hành chiến tranh hiện đại, trong bối cảnh Mỹ và các đồng minh tìm cách tăng cường hợp tác trong lĩnh vực này.
Tuy nhiên, việc chia sẻ dữ liệu chiến trường cũng làm dấy lên những lo ngại về nguy cơ sử dụng thông tin cho mục đích trái pháp luật. Đáng chú ý, thỏa thuận cấp phép không có điều khoản riêng về nhân quyền.
Ukraine đang cung cấp quyền truy cập dữ liệu thông qua các thỏa thuận giữa các chính phủ. Theo giới chức Ukraine, các quốc gia tiếp nhận có trách nhiệm bảo đảm quân đội của mình tuân thủ các điều ước quốc tế liên quan.
