'Không chủ quan, né tránh hay che giấu' bạo lực học đường

Phát biểu bế mạc diễn đàn phòng, chống bạo lực học đường ông Đặng Xuân Quang - Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Nghệ An nhấn mạnh, qua tọa đàm, chúng ta càng nhận thức sâu sắc bạo lực học đường không phải là chuyện của riêng ai. Đã đến lúc chúng ta phải chuyển mạnh từ tư duy "xử lý sự vụ" sang "chủ động phòng ngừa"; từ quản lý bằng kỷ luật đơn thuần sang xây dựng môi trường giáo dục dựa trên sự tôn trọng, yêu thương và thấu hiểu.

Để thông điệp của buổi tọa đàm được cụ thể hóa bằng hành động, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Nghệ An đề nghị toàn ngành Giáo dục Nghệ An tập trung thực hiện nghiêm túc 4 nhiệm vụ trọng tâm. Theo đó cần đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Cụ thể hiệu trưởng phải xem đây là nhiệm vụ thường xuyên; chủ động nắm bắt tình hình, phát hiện và giải quyết mâu thuẫn từ sớm. Tuyệt đối không chủ quan, né tránh hay che giấu sự việc. Từ năm học này Sở GD&ĐT sẽ xem đây là một tiêu chí cứng trong xếp loại cơ sở giáo dục và hiệu trưởng nhà trường.

Cùng với đó phải lấy giáo dục nhân cách, kỹ năng sống làm nền tảng, tăng cường dạy các em kỹ năng kiểm soát cảm xúc, giải quyết xung đột và tôn trọng sự khác biệt. Xây dựng một môi trường nơi học sinh dám dũng cảm lên tiếng trước cái xấu. Ngoài ra phát huy hiệu quả tư vấn tâm lý và an toàn không gian mạng. Thiết lập kênh hỗ trợ học sinh an toàn, bảo mật. Đồng thời, trang bị cho các em kỹ năng sửdụng mạng xã hội văn minh, biết nhận diện và phòng tránh bạo lực mạng.

“Cần tăng cường phối hợp nhà trường - gia đình - xã hội. Khi có vụ việc xảy ra, phải xử lý kịp thời, khách quan, đúng quy định; ưu tiên bảo vệ người bị tổn thương, đồng thời hỗ trợ, giáo dục để học sinh vi phạm nhận thức sai lầm và sửa chữa”, ông Đặng Xuân Quang đề nghị.

Theo Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Nghệ An, phòng, chống bạo lực học đường phải bắt đầu từ sự thay đổi trong mỗi người. Hy vọng mỗi thầy cô hãy dành thêm thời gian lắng nghe; mỗi gia đình hãy sâu sát đồng hành; mỗi học sinh hãy biết tôn trọng, bảo vệ bạn bè. Về phía Sở GD&ĐT Nghệ An sẽ tiếp tục chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ các giải pháp để mỗi trường học thực sự là một mái nhà an toàn, hạnh phúc.

Tại diễn đàn, ca sĩ Nam Giang (Đoàn Văn công Quân khu 4) đã mang đến hai ca khúc “Em là cô giáo vùng cao” và “Thịnh vượng Việt Nam sáng ngời”. Nếu ca khúc đầu khắc họa hình ảnh những người thầy, người cô bền bỉ gieo chữ nơi vùng biên viễn, thì tác phẩm thứ hai khơi dậy niềm tự hào dân tộc, tình yêu quê hương, đất nước. Qua những giai điệu giàu cảm xúc, nam ca sĩ gửi gắm những thông điệp ý nghĩa về tình yêu thương, sự sẻ chia và trách nhiệm của thế hệ trẻ.

Từ những trải nghiệm của bản thân trong quãng đời học sinh, ca sĩ Nam Giang bày tỏ sự trăn trở trước vấn nạn bạo lực học đường, vấn đề không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến học sinh mà còn là nỗi lo của gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Theo anh, những mâu thuẫn nếu không được giải quyết đúng cách, những hành động bộc phát trong phút nóng giận có thể dẫn đến hậu quả đáng tiếc, để lại tổn thương lâu dài và ảnh hưởng đến tương lai của các em.

Gửi gắm thông điệp đến học sinh, nam ca sĩ mong mỗi em hãy biết yêu thương, tôn trọng và bảo vệ bản thân, đồng thời học cách bình tĩnh trước những bất đồng. “Trước khi hành động, các em hãy chậm lại một nhịp để nghĩ về bản thân, gia đình và nhà trường. Đừng vì một phút nóng giận, bốc đồng mà khiến mình phải hối tiếc về sau”, anh nhắn nhủ.

Theo ca sĩ Nam Giang, hành trình trưởng thành không tránh khỏi những va vấp, khó khăn. Điều quan trọng là các em không nên âm thầm chịu đựng hay tự mình giải quyết mọi vấn đề, nhất là khi đối diện với những mâu thuẫn có nguy cơ dẫn đến bạo lực. Hãy mạnh dạn chia sẻ với thầy cô, cha mẹ và bạn bè để được lắng nghe, thấu hiểu, cùng tìm ra cách giải quyết phù hợp.

Qua phần trình diễn và những lời chia sẻ chân thành, ca sĩ Nam Giang kỳ vọng mỗi học sinh sẽ biết lắng nghe nhiều hơn, thấu hiểu sự khác biệt, tôn trọng bạn bè và chủ động lên tiếng trước những hành vi bạo lực. Bởi một môi trường học đường an toàn, hạnh phúc không chỉ được xây dựng từ sự quan tâm của thầy cô, gia đình mà còn bắt đầu từ cách mỗi học sinh đối xử với nhau mỗi ngày.

Nghi thức cam kết “Dấu ấn Tôn trọng” được tổ chức với hoạt động in dấu vân tay lên cây biểu trưng, thể hiện quyết tâm chung tay xây dựng môi trường học đường an toàn, không bạo lực. Mỗi dấu vân tay là một lời cam kết: “Tôi chọn tôn trọng – Tôi chọn lắng nghe – Tôi không bạo lực – Tôi không im lặng”.

Thông qua hoạt động, chương trình lan tỏa thông điệp về sự đồng cảm, tinh thần trách nhiệm và lòng dũng cảm lên tiếng trước các hành vi bắt nạt, góp phần xây dựng trường học thân thiện, nơi mọi học sinh đều được tôn trọng và bảo vệ.

Thầy Cao Thanh Bảo, Hiệu trưởng Trường THPT Hà Huy Tập, cho biết nhà trường luôn mong muốn lắng nghe những tâm tư, nguyện vọng và vấn đề mà học sinh gặp phải trong môi trường học đường, đặc biệt là những vụ việc có dấu hiệu bạo lực. Theo thầy Bảo, việc học sinh chủ động chia sẻ sẽ giúp thầy cô sớm nắm bắt tình hình, kịp thời can thiệp, ngăn chặn sự việc diễn biến phức tạp.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh phản ánh thông tin, nhà trường triển khai nhiều kênh tiếp nhận khác nhau. Thông qua Fanpage của trường, các em có thể gửi tin nhắn, hình ảnh hoặc thông tin liên quan đến các vụ việc bạo lực học đường để thầy cô và tổ tư vấn tâm lý học đường nắm bắt, xác minh, xử lý kịp thời. Bên cạnh đó, nhà trường còn có website tư vấn tâm lý học đường, tạo thêm không gian để học sinh chia sẻ những khó khăn, vướng mắc và cùng tìm kiếm giải pháp xây dựng trường học an toàn, hạnh phúc.

Đặc biệt, phòng làm việc của Ban Giám hiệu luôn sẵn sàng đón tiếp học sinh đến trao đổi trực tiếp. Các em cũng có thể liên hệ với thầy cô qua số điện thoại để trình bày sự việc, bày tỏ tâm tư hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khó khăn. “Nhà trường luôn mong nhận được sự chia sẻ của học sinh. Các thầy cô sẵn sàng lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng các em để giải quyết vấn đề”, thầy Bảo chia sẻ.

Đối với những vụ việc liên quan đến học sinh ngoài nhà trường, thầy cô sẽ chủ động phối hợp với phụ huynh, học sinh và các trường liên quan; đồng thời báo cáo cơ quan chức năng để cùng xác minh, xử lý theo quy định. Qua đó, nhà trường hướng tới mục tiêu không chỉ giải quyết từng vụ việc cụ thể mà còn chủ động phòng ngừa, hạn chế nguy cơ bạo lực, góp phần xây dựng môi trường học tập an toàn, thân thiện và hạnh phúc

Trả lời câu hỏi của học sinh về việc bị người khác ghép ảnh, lập trang giả mạo trên mạng xã hội để chế giễu, Đại úy Nguyễn Hữu Tráng cho biết, học sinh có thể sử dụng chức năng báo cáo (report) của nền tảng để phản ánh nội dung vi phạm, đề nghị xem xét gỡ bỏ bài viết hoặc tài khoản giả mạo.

Bên cạnh đó, các em cần thông báo với giáo viên chủ nhiệm, Ban Giám hiệu nhà trường và cơ quan công an để được hướng dẫn giải quyết. Việc lưu giữ đường dẫn, hình ảnh chụp màn hình và các thông tin liên quan sẽ giúp cơ quan chức năng có căn cứ xác minh, xử lý vụ việc.

Theo Đại úy Tráng, hành vi đăng tải thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc vu khống người khác có thể bị xử lý theo quy định pháp luật. Với những vụ việc có tính chất nghiêm trọng, đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người thực hiện có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội làm nhục người khác hoặc tội vu khống theo Bộ luật Hình sự.

Đại úy Tráng khuyến cáo học sinh không nên im lặng chịu đựng hoặc tự giải quyết bằng cách đáp trả, công kích người khác trên mạng xã hội. Khi bị xâm phạm danh dự, nhân phẩm hoặc bị bắt nạt trên không gian mạng, các em cần chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình, nhà trường và cơ quan chức năng để được bảo vệ, xử lý kịp thời.

Cũng theo Đại uý Tráng, muốn ngăn chặn bạo lực học đường cần có sự phối hợp đồng bộ của nhiều bên, trong đó gia đình và nhà trường giữ vai trò quan trọng trong quản lý, giáo dục học sinh. Sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, lực lượng chức năng và xã hội là yếu tố quan trọng để ngăn chặn bạo lực từ sớm, xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.

Đại úy Tráng nhấn mạnh, lực lượng công an, nhà trường và gia đình cần tăng cường phối hợp, kịp thời trao đổi thông tin để phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi bạo lực. Nhà trường cần nâng cao hiệu quả quản lý, giáo dục học sinh, có biện pháp can thiệp phù hợp khi phát sinh mâu thuẫn; đồng thời thông tin, phối hợp với gia đình để cùng uốn nắn hành vi của các em.

Thông qua diễn đàn hôm nay, Thái Bình Thảo Nguyên muốn gửi gắm một thông điệp rằng: “Đừng để sự im lặng của chúng ta trở thành nỗi đau của người khác.”

Với các bạn học sinh, em mong chúng ta hãy học cách tôn trọng sự khác biệt, biết đặt mình vào vị trí của người khác và can đảm lên tiếng trước những hành vi tẩy chay, bắt nạt. Không hùa theo đám đông, không chia sẻ những nội dung làm tổn thương bạn bè, và nếu chưa đủ can đảm trực tiếp lên tiếng, chúng ta có thể tìm đến thầy cô, cha mẹ để nhờ giúp đỡ. Đôi khi, chỉ một lời hỏi han hay một hành động tử tế cũng có thể giúp một người cảm thấy mình không đơn độc.

Với gia đình, em mong cha mẹ hãy dành thời gian lắng nghe con nhiều hơn, để con có thể chia sẻ những khó khăn mà không sợ bị trách móc hay phán xét. Bởi đôi khi, điều chúng em cần không phải là một lời khuyên ngay lập tức, mà là một vòng tay đủ ấm để biết rằng mình luôn có nơi để trở về.

Với thầy cô và nhà trường, em mong mỗi học sinh đều được tôn trọng, được bảo vệ và có cơ hội lên tiếng khi bị tổn thương; những dấu hiệu tẩy chay cần được phát hiện, lắng nghe và xử lý kịp thời, công bằng, đồng thời giúp các bạn biết chịu trách nhiệm và sửa chữa những hành vi sai trái.

Em tin rằng, chúng ta không thể ngăn mọi tổn thương xảy ra, nhưng hoàn toàn có thể lựa chọn không trở thành người gây ra tổn thương ấy.

Hãy để gia đình là nơi yêu thương bắt đầu, nhà trường là nơi yêu thương được vun đắp và mỗi học sinh là một người lan tỏa yêu thương. Bởi không một bạn trẻ nào đáng phải đánh đổi niềm vui đến trường bằng nỗi sợ bị cô lập.

Tại diễn đàn, trước câu hỏi về trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên khi gây bạo lực học đường, từ vụ việc giáo viên ở Hà Nội bị học sinh đánh gây tổn thương cơ thể 12% đến trường hợp học sinh ở Hải Phòng tử vong do bạo lực, Đại úy Nguyễn Hữu Tráng, Đội trưởng Đội Phòng ngừa, điều tra tội phạm xâm phạm nhân thân, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Nghệ An, cho biết hành vi bạo lực học đường tùy tính chất, mức độ có thể cấu thành nhiều tội danh khác nhau. Theo Đại úy Tráng, hành vi cố ý gây thương tích có thể bị xử lý hình sự theo Điều 134 Bộ luật Hình sự.

Việc xem xét trách nhiệm hình sự không chỉ căn cứ vào tỷ lệ tổn thương cơ thể mà còn phụ thuộc vào các tình tiết như sử dụng hung khí nguy hiểm, tính chất hành vi và các điều kiện luật định. Vì vậy, không phải cứ tỷ lệ thương tích dưới 11% là không bị xử lý hình sự.

Trường hợp hành vi bạo lực dẫn đến chết người, cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào diễn biến, tính chất và các yếu tố liên quan để xác định tội danh phù hợp; trong đó, có thể xem xét tội giết người nếu đủ yếu tố cấu thành. Việc sử dụng dao hoặc vật có khả năng gây sát thương cao cũng là tình tiết cần được xem xét khi đánh giá hành vi và trách nhiệm pháp lý của người vi phạm.

Bên cạnh bạo lực thể chất, những hành vi xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm, bịa đặt thông tin hoặc phát tán nội dung nhằm hạ thấp uy tín người khác cũng có thể bị xử lý theo quy định pháp luật. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, người thực hiện có thể phải chịu trách nhiệm hình sự, trách nhiệm hành chính hoặc trách nhiệm dân sự.

Đối với người chưa thành niên, việc xem xét trách nhiệm hình sự phải căn cứ vào độ tuổi, loại tội phạm và các quy định riêng áp dụng cho nhóm đối tượng này. Việc chưa đủ 18 tuổi không đồng nghĩa với việc được miễn trách nhiệm trong mọi trường hợp.

Anh Trần Đình Huy, Bí thư Đoàn Trường Phổ thông Trung học Dân tộc nội trú tỉnh Nghệ An, cho rằng, bạo lực học đường đôi khi xuất phát từ việc học sinh không kiểm soát được cảm xúc, hành động bộc phát khi xảy ra mâu thuẫn. Vì vậy, các em cần được trang bị kỹ năng kiềm chế cảm xúc, giải quyết bất đồng và ứng xử văn minh.

Bên cạnh đó, học sinh cần học cách tôn trọng sự khác biệt của người khác, từ ngoại hình, cân nặng đến tính cách, năng lực học tập. Tuyệt đối không chế giễu, cô lập hay hùa theo đám đông để trêu chọc, xúc phạm bạn bè. Mỗi học sinh cần nâng cao tinh thần đoàn kết, sẻ chia, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.

Để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi bạo lực, vai trò của cán bộ Đoàn, cán bộ lớp như lớp trưởng, bí thư chi đoàn, lớp phó, tổ trưởng cần được phát huy. Đây phải là những người gần gũi, đồng hành cùng các bạn trong lớp, chủ động nắm bắt tâm tư, phát hiện những mâu thuẫn nảy sinh và kịp thời can thiệp, báo cáo giáo viên khi có dấu hiệu bất thường, không để sự việc diễn biến phức tạp.

Đoàn trường cũng cần tổ chức các diễn đàn, hoạt động thiết thực như “Khát vọng thanh niên”, “Trường học hạnh phúc, không có bạo lực học đường”, tạo không gian để học sinh chia sẻ, lắng nghe, thấu hiểu và nâng cao ý thức trách nhiệm trong xây dựng môi trường học đường thân thiện, không bạo lực.

“Em đang bị một nhóm bạn thân cô lập và lập group nói xấu sau lưng chỉ vì em từ chối cho bạn chép bài kiểm tra. Mỗi ngày đi học với em là địa ngục. Em nên đối diện thế nào?”

TS Trần Hằng Ly khuyên học sinh chủ động tìm đến người lớn đáng tin cậy, nói rõ tình trạng mình đang gặp phải để được hỗ trợ. Nếu bảo đảm an toàn, em nên lưu lại bằng chứng về hành vi bắt nạt để cung cấp cho người có trách nhiệm; không tranh cãi trên mạng hoặc gặp riêng nhóm bạn khi có lời đe dọa.

Theo TS Trần Hằng Ly, học sinh cũng có thể đề nghị ban tổ chức kết nối, hỗ trợ riêng sau phần giao lưu mà không cần công khai danh tính trước đám đông. Cùng với thầy cô, nhà trường, các em cần thống nhất phương án bảo vệ và theo dõi tình hình để ngăn chặn hành vi bắt nạt tái diễn. “Em có quyền được đi học trong môi trường an toàn”, TS Trần Hằng Ly nhấn mạnh.

TS Trần Hằng Ly cho biết, việc bị tẩy chay có thể gây tổn thương sâu sắc bởi nó tác động đến nhu cầu được bạn bè đón nhận và cảm giác về giá trị bản thân. Có những học sinh mất ngủ, sợ đến lớp dù không có thương tích trên cơ thể. Đây là những “tổn thương vô hình” mà người ngoài khó nhận biết nhưng có thể ảnh hưởng lớn đến tâm lý của các em.

Theo TS Trần Hằng Ly, hành vi bắt nạt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như mong muốn khẳng định vị thế, tâm lý làm theo đám đông hoặc thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc, không nên quy tất cả trường hợp về sự tự ti.

TS Trần Hằng Ly khuyên các em học sinh không để sự đánh giá của một nhóm bạn quyết định giá trị của bản thân. Thay vào đó, các em cần phát huy những điểm mạnh, thiết lập ranh giới trong các mối quan hệ và tìm đến người lớn đáng tin cậy khi gặp khó khăn. Việc chấm dứt bắt nạt không thể chỉ đặt lên vai học sinh mà cần có sự đồng hành, trách nhiệm của người lớn.

Tại diễn đàn, trước câu hỏi về việc vì sao những xích mích tưởng chừng rất nhỏ ở lứa tuổi học trò như một lần vô tình va chạm, ánh nhìn thiếu thiện cảm hay việc bị phớt lờ trên mạng xã hội lại có thể dẫn đến sự tẩy chay tập thể, Thái Bình Thảo Nguyên - học sinh trường THPT Hà Huy Tập cho rằng, nguyên nhân đôi khi bắt nguồn từ những mâu thuẫn rất nhỏ nhưng không được chia sẻ, giải thích và tháo gỡ kịp thời.

Theo Thảo Nguyên, ở lứa tuổi học sinh, các bạn dễ nhạy cảm với lời nói, ánh mắt và thái độ của những người xung quanh. Một hành động vô tình hoặc câu nói thiếu suy nghĩ có thể khiến người khác hiểu lầm, tổn thương. Nếu những hiểu lầm ấy không được giải quyết mà tiếp tục bị lan truyền, bàn tán trong tập thể, mâu thuẫn ban đầu có thể ngày càng lớn, dẫn đến việc một học sinh bị cô lập hoặc tẩy chay.

Đáng lo ngại hơn, dù nhận thức được hành vi bắt nạt, tẩy chay bạn bè là sai, không phải học sinh nào cũng đủ can đảm lên tiếng. Nhiều bạn sợ bị đám đông phản ứng, lo mình trở thành mục tiêu tiếp theo hoặc bị bạn bè xa lánh nếu đứng ra bảo vệ người khác. Chính tâm lý sợ hãi này khiến một số học sinh chọn im lặng, vô tình tạo điều kiện để hành vi tẩy chay tiếp diễn.

Thảo Nguyên cũng cho rằng mạng xã hội có thể trở thành chất xúc tác khiến những mâu thuẫn trong trường học lan rộng và gây tổn thương sâu sắc hơn. Một tin nhắn, bình luận tiêu cực hay thông tin bị chia sẻ trong các nhóm chat có thể khiến người bị nhắm đến phải đối diện với áp lực từ nhiều phía, ngay cả khi đã rời khỏi lớp học. Những lời nói tưởng chừng chỉ xuất hiện trên màn hình vẫn có thể tác động trực tiếp đến tâm lý và cảm xúc của người trong cuộc.

Theo Thảo Nguyên, nỗi sợ lớn nhất của một học sinh khi bị tẩy chay không đơn thuần là mất đi một vài người bạn, mà là cảm giác cô đơn, lạc lõng và không còn thuộc về tập thể. Đó là khi mỗi ngày đến trường đều trở thành áp lực, khi bước vào lớp nhưng không có ai trò chuyện, không ai muốn ngồi cùng hay tham gia các hoạt động chung. Cảm giác bị bỏ lại giữa chính môi trường mình từng gắn bó có thể khiến học sinh mất tự tin, thu mình và ngại chia sẻ những tổn thương đang phải chịu đựng.

Từ đó, Thảo Nguyên cho rằng, việc ngăn chặn tẩy chay học đường cần bắt đầu từ những hành động nhỏ: biết lắng nghe, không vội phán xét, chủ động giải quyết hiểu lầm và không hùa theo đám đông để làm tổn thương người khác. Đôi khi, một lời hỏi han, sự đồng hành hoặc hành động lên tiếng đúng lúc cũng đủ để người đang bị cô lập cảm thấy mình không đơn độc.

Đại úy Nguyễn Hữu Tráng, Đội trưởng Đội Phòng ngừa, điều tra tội phạm xâm phạm nhân thân, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Nghệ An, cho biết, qua công tác nắm tình hình, lực lượng công an đã phát hiện, nắm bắt 5 vụ việc liên quan đến bạo lực học đường, với 24 học sinh liên quan.

Bạo lực học đường có nhiều hình thức, trong đó có bạo lực nóng và bạo lực lạnh. Bạo lực nóng là những hành vi xâm phạm thân thể, sức khỏe như đánh nhau, gây thương tích, thậm chí đe dọa tính mạng. Trong khi đó, bạo lực lạnh thể hiện qua việc xúc phạm danh dự, nhân phẩm, cô lập, tẩy chay hoặc lập các nhóm kín để nhắn tin công kích, gây tổn thương tinh thần cho học sinh.

Đáng chú ý, bạo lực lạnh có thể dẫn đến bạo lực nóng, khiến sự việc ngày càng nghiêm trọng. Khi phát hiện hoặc biết thông tin về các hành vi bạo lực học đường, học sinh cần nhanh chóng báo cho thầy cô giáo, phụ huynh để kịp thời ngăn chặn. Các em cũng cần chấm dứt ngay việc nhắn tin xúc phạm, công kích người khác, tránh để những hành vi tưởng chừng nhỏ trên mạng gây ra hậu quả đáng tiếc.

Với tình huống đặt ra, TS Trần Hằng Ly - Giảng viên Khoa Tâm lý, Trường Sư phạm, Đại học Vinh khuyên các em học sinh khi rơi vào tình huống có nguy cơ bạo lực học đường, điều đầu tiên cần bình tĩnh và vạch ranh giới, xem mình có tham gia vào tình huống bạo lực học đường đó hay không.

Thứ hai, cần tìm kiếm sự giúp từ người thân, bạn bè, thầy cô giáo.

Điều quan trọng nhất là các em cần luôn tin vào những điều tốt đẹp nhất, không để bạo lực học đường và những điều không tốt xảy ra.

Tại diễn đàn, thầy Cao Thanh Bảo, Hiệu trưởng Trường THPT Hà Huy Tập, cho rằng bạo lực học đường không chỉ diễn ra trong khuôn viên trường học mà còn có thể lan rộng trên mạng xã hội. Từ một mâu thuẫn nhỏ trong lớp, những lời bình luận, chia sẻ hoặc hành vi công kích trên không gian mạng có thể khiến sự việc trở nên phức tạp, đẩy những người liên quan vào trạng thái căng thẳng và làm gia tăng nguy cơ xảy ra những hậu quả đáng tiếc.

Theo thầy Bảo, khi phát hiện hoặc chứng kiến những dấu hiệu bất thường, học sinh cần chủ động thông tin cho giáo viên chủ nhiệm hoặc Ban Giám hiệu nhà trường để được hỗ trợ, xử lý kịp thời. Đặc biệt, việc báo cáo ngay từ khi mâu thuẫn mới phát sinh có ý nghĩa quan trọng, giúp thầy cô nắm bắt tình hình, tìm hiểu nguyên nhân và có biện pháp ngăn chặn trước khi sự việc diễn biến nghiêm trọng hơn.

“Các em hãy tin tưởng và chia sẻ với thầy cô khi gặp những vấn đề khó khăn hoặc chứng kiến hành vi bạo lực học đường. Nếu được thông tin sớm, nhà trường sẽ có điều kiện can thiệp, tháo gỡ mâu thuẫn ngay từ đầu, tránh để sự việc kéo dài hoặc lan rộng trên mạng xã hội”, thầy Bảo nhấn mạnh.

Hiệu trưởng Trường THPT Hà Huy Tập cũng cho rằng, sự chủ động chia sẻ của học sinh là một trong những yếu tố quan trọng giúp nhà trường phòng ngừa bạo lực học đường. Thay vì im lặng vì sợ bị liên lụy hoặc tự tìm cách giải quyết, các em cần tìm đến những người lớn đáng tin cậy. Sự phối hợp kịp thời giữa học sinh, giáo viên và nhà trường không chỉ giúp giải quyết mâu thuẫn mà còn góp phần bảo vệ người bị tổn thương, xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện.

Nhận xét về phần xử lý tình huống của học sinh trên sân khấu, anh Trần Đình Huy - Bí thư Đoàn Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Nghệ An bày tỏ ấn tượng trước sự dũng cảm, linh hoạt của các em khi không chọn cách im lặng hay bàng quan trước hành vi bắt nạt. Từ việc trực tiếp can ngăn, đến kêu gọi sự hỗ trợ của những người xung quanh, các em đã thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự đồng cảm với bạn bè.

Tuy nhiên, anh Huy lưu ý, sự dũng cảm cần đi đôi với sự tỉnh táo và kỹ năng bảo vệ bản thân. Khi đối diện với xung đột có nguy cơ dẫn đến bạo lực, học sinh không nên sử dụng bạo lực, lời nói kích động hoặc trực tiếp lao vào xô xát, bởi điều này có thể khiến tình hình nghiêm trọng hơn và đẩy bản thân vào nguy hiểm.

“Các em hãy luôn nhớ nguyên tắc: Bình tĩnh, bảo vệ an toàn cho bản thân và huy động sự hỗ trợ từ tập thể, thầy cô, nhà trường. Đó mới là cách ứng xử an toàn, hiệu quả khi đối diện với bạo lực học đường”, anh Huy nhấn mạnh.

Sau khi Lan làm đổ nước lên áo Vy và đã xin lỗi, Trang cùng một số bạn chụp ảnh, đưa câu chuyện lên nhóm chat để chế giễu, cô lập Lan. Sáng hôm sau, sự việc tiếp tục leo thang khi Hùng đe dọa, định hất đổ bàn học của Lan trước sự chứng kiến của cả lớp.

Tình huống kịch dừng lại đúng thời điểm căng thẳng nhất, mở ra phần tương tác với khán giả. Học sinh được trực tiếp nhập vai Minh – người chứng kiến sự việc nhưng còn do dự lên tiếng – để tìm cách ngăn chặn hành vi bắt nạt. Ở tình huống thứ hai, học sinh tiếp tục đóng vai thành viên nhóm chat, thực hành cách ứng xử khi chứng kiến việc chế giễu, phát tán hình ảnh và cô lập bạn bè trên mạng xã hội.

Thông qua các tình huống gần gũi với đời sống học đường, vở kịch gửi gắm thông điệp: Đừng im lặng trước bạo lực học đường, đừng tiếp tay cho bắt nạt trên không gian mạng. Một lời lên tiếng đúng lúc, hành động bảo vệ bạn bè hay tin nhắn thể hiện sự đồng cảm đều có thể ngăn chặn tổn thương và giúp người bị bắt nạt không còn đơn độc.

Trước thềm Diễn đàn phòng, chống bạo lực học đường với chủ đề “Lắng nghe để thấu cảm – Kết nối để an toàn”, Báo Tiền Phong đã thực hiện khảo sát trực tuyến với chủ đề “Lên tiếng hay im lặng”, nhằm tìm hiểu nhận thức và phản ứng của học sinh khi chứng kiến các hành vi bắt nạt trong môi trường học đường.

Kết quả khảo sát ghi nhận thực trạng đáng chú ý: Trong hơn 14.300 câu trả lời cho câu hỏi “Bạn từng chứng kiến hành vi bạo lực bằng lời nói hoặc cô lập bạn bè chưa?”, có trên 65% học sinh cho biết từng chứng kiến những hành vi này, tương đương gần 9.400 em.

Những con số trên cho thấy bạo lực học đường không chỉ biểu hiện qua các vụ xô xát, mà còn tồn tại dưới nhiều hình thức khó nhận diện hơn như chửi rủa, miệt thị ngoại hình, đặt biệt danh mang tính xúc phạm, lan truyền tin đồn hay cô lập bạn bè khỏi tập thể. Không để lại thương tích hữu hình, những hành vi này vẫn có thể gây tổn thương tâm lý, ảnh hưởng đến lòng tự trọng và cảm giác an toàn của học sinh.

Đáng chú ý, phản ứng của người chứng kiến cũng là vấn đề cần quan tâm. Với câu hỏi “Khi thấy bạn bị bắt nạt, phản ứng đầu tiên của bạn là gì?”, khảo sát đưa ra các lựa chọn gồm can thiệp, quay video, im lặng bỏ đi vì sợ liên lụy hoặc báo cho thầy cô, người lớn. Kết quả cho thấy gần 10% học sinh lựa chọn im lặng bỏ đi vì sợ liên luỵ.

Sự im lặng có thể xuất phát từ tâm lý sợ bị trả thù, lo ngại bản thân bị cuốn vào mâu thuẫn hoặc không biết cách hỗ trợ người bị bắt nạt. Tuy nhiên, khi những người chứng kiến không lên tiếng hoặc tìm kiếm sự trợ giúp, hành vi bắt nạt có nguy cơ tiếp diễn, khiến nạn nhân càng cảm thấy đơn độc.

Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ trang bị cho học sinh kỹ năng nhận diện bạo lực học đường, mà còn hướng dẫn cách ứng phó an toàn, phù hợp. Lên tiếng không đồng nghĩa với việc trực tiếp đối đầu với người bắt nạt; học sinh có thể báo cho giáo viên, nhà trường hoặc người lớn đáng tin cậy, đồng thời hỗ trợ và đồng hành cùng bạn bị tổn thương.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn phòng, chống bạo lực học đường, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Tổng biên tập Báo Tiền Phong, nhấn mạnh tuổi học trò, đặc biệt là những năm tháng THPT, là quãng thời gian đẹp đẽ, khi mỗi người hình thành nhân cách, nuôi dưỡng ước mơ và lưu giữ những kỷ niệm dưới mái trường. Vì vậy, trường học phải là nơi an toàn, là ngôi nhà thứ hai ngập tràn tình bạn, tình thầy trò và lòng nhân ái.

Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Tổng biên tập Báo Tiền Phong

Tuy nhiên, bạo lực học đường vẫn diễn ra dưới nhiều hình thức, từ những vụ xô xát gây thương tích đến hành vi cô lập, tẩy chay, lăng mạ, chế giễu ngoại hình và bắt nạt trên không gian mạng. Những lời bình luận ác ý, bài viết bôi nhọ hay hình ảnh chế giễu lan truyền trên mạng xã hội có thể để lại tổn thương sâu sắc, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần của nạn nhân.

Đáng lo ngại, bạo lực không chỉ xảy ra giữa học sinh với nhau mà còn xuất hiện trong mối quan hệ giữa học sinh và giáo viên. Dẫn vụ việc hành hung giáo viên gây xôn xao dư luận tại Hà Nội ngày 19/10 vừa qua, khiến một cô giáo phải nhập viện cấp cứu, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến cho rằng hậu quả của bạo lực không dừng lại ở những tổn thương trước mắt. Nạn nhân phải chịu ảnh hưởng cả về thể chất lẫn tinh thần, trong khi người gây ra bạo lực có thể đối mặt với kỷ luật, sự lên án của xã hội và trách nhiệm pháp lý, tác động trực tiếp đến tương lai của chính mình.

Trước thực trạng đó, Báo Tiền Phong nhiều năm qua đồng hành cùng ngành giáo dục tổ chức các diễn đàn phòng, chống bạo lực học đường, góp phần trang bị kiến thức, kỹ năng ứng xử và khơi dậy tinh thần trách nhiệm, lòng trắc ẩn, sự sẻ chia trong học sinh.

Gửi thông điệp tới các em học sinh, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến nhấn mạnh ba điều cốt lõi: thấu hiểu, tôn trọng sự khác biệt; dũng cảm lên tiếng trước hành vi bắt nạt; cùng xây dựng trường học thành không gian của yêu thương.

“Khi chứng kiến bạn bị bắt nạt, dù ngoài đời hay trên mạng, các em không nên im lặng mà cần kịp thời chia sẻ với thầy cô, cha mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy để ngăn chặn sự việc”, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến nhắn nhủ.

Theo ông, mỗi học sinh cần học cách lắng nghe, đối thoại, đặt mình vào vị trí của người khác thay vì dùng bạo lực để giải quyết mâu thuẫn. Những hành động tử tế, sự quan tâm và tinh thần sẵn sàng bảo vệ bạn bè sẽ góp phần tạo nên môi trường học đường an toàn.

“Hãy lan tỏa những hành động đẹp, những lời nói tử tế. Khi chúng ta cùng nhau xây dựng một mạng lưới tình bạn, tình thầy trò vững chắc, bạo lực sẽ không có đất dung thân”, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến nhấn mạnh.

Đối với nhà trường và phụ huynh, Phó Tổng biên tập Báo Tiền Phong mong muốn thầy cô, cha mẹ quan tâm sâu sát hơn đến tâm tư, tình cảm của học sinh. Giáo dục không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức mà còn phải chú trọng bồi dưỡng nhân cách, dạy các em biết yêu thương, tôn trọng người khác và tự bảo vệ mình.

Đặc biệt, phòng tư vấn tâm lý học đường cần trở thành địa chỉ tin cậy để học sinh chủ động chia sẻ, tháo gỡ khúc mắc trước khi phát sinh xung đột. Sự đồng hành kịp thời của gia đình và nhà trường có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện, ngăn chặn những nguy cơ dẫn đến bạo lực.

Khẳng định vai trò đồng hành của Báo Tiền Phong – cơ quan ngôn luận của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến cho biết, báo sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục Nghệ An tổ chức các hoạt động thiết thực, góp phần trang bị kiến thức, kỹ năng cho học sinh, chung tay xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh, không có bạo lực.

Mở đầu Diễn đàn là các tiết mục văn nghệ được dàn dựng công phu, mang đến không khí trẻ trung, sôi nổi và giàu cảm xúc. Không chỉ tạo điểm nhấn nghệ thuật, các tiết mục còn góp phần truyền tải thông điệp về sự kết nối, sẻ chia và lan tỏa những giá trị tích cực trong môi trường học đường.

Nhóm Freaky Crew khuấy động sân khấu với tiết mục nhảy Move On. Trên nền nhạc hiện đại, tiết tấu sôi động cùng những động tác vũ đạo khỏe khoắn, các thành viên mang đến nguồn năng lượng tươi mới, thể hiện tinh thần tự tin, năng động của tuổi trẻ.

Tiếp nối chương trình, nhóm D2C thuộc Câu lạc bộ Múa, Trường THPT Hà Huy Tập, mang đến hai tiết mục Lời ru cội nguồn và Việt Nam kiêu hãnh. Nếu Lời ru cội nguồn gợi nhắc tình yêu quê hương, nguồn cội qua những giai điệu giàu cảm xúc, thì Việt Nam kiêu hãnh khơi dậy niềm tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết và khát vọng vươn lên của thế hệ trẻ.

Với sự chuẩn bị chu đáo và phần thể hiện đầy nhiệt huyết, các tiết mục đã tạo nên sắc màu nghệ thuật đa dạng, góp phần lan tỏa tinh thần lạc quan, lòng tự hào và sự gắn kết giữa các bạn học sinh.

Những giai điệu và vũ điệu mở màn không chỉ làm nóng không khí diễn đàn mà còn tạo nhịp cầu cảm xúc, đưa người tham dự đến gần hơn với thông điệp của chương trình: Biết lắng nghe để thấu hiểu, biết sẻ chia để đồng cảm và cùng chung tay xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện, không có bạo lực.

Tham dự diễn đàn có ông Nguyễn Bá Hảo, Phó giám đốc Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch tỉnh; ông Đặng Xuân Quang, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Nghệ An; nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong; Đại tá Lê Thanh Hải, Chính trị viên Đoàn Văn công Quân khu 4; bà Đậu Thị Huyền Trang, Phó phòng Tuyên truyền báo chí và xuất bản, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Nghệ An; Trung tá Đặng Xuân Huyền, Phó Trưởng công an phường Thành Vinh; anh Nguyễn Quang Thành, Phó chủ tịch Hội Sinh viên tỉnh Nghệ An.

Tham gia trao đổi tại diễn đàn có Đại úy Nguyễn Hữu Tráng, Đội trưởng Đội Phòng ngừa, điều tra tội phạm xâm phạm nhân thân, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Nghệ An; TS Trần Hằng Ly, giảng viên Khoa Tâm lý, Trường Sư phạm, Đại học Vinh; anh Trần Đình Huy, Bí thư Đoàn Trường Phổ thông Trung học Dân tộc nội trú tỉnh Nghệ An; Thượng úy, ca sĩ Nam Giang, Đoàn Văn công Quân khu 4.

Ngày 28/10, tại Trường THPT Hà Huy Tập (phường Thành Vinh), Sở GD&ĐT Nghệ An phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức diễn đàn phòng, chống bạo lực học đường, với sự tham gia của hơn 1.000 học sinh.

Diễn đàn mang chủ đề “Lắng nghe để thấu cảm – Kết nối để an toàn”, hướng tới nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng nhận diện, ứng phó với các hành vi bạo lực học đường, đồng thời thúc đẩy sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.

Điểm nhấn của diễn đàn là các hoạt động tương tác trực tiếp, tạo cơ hội để học sinh chia sẻ suy nghĩ, trải nghiệm và tìm kiếm giải pháp trước những tình huống bạo lực học đường. Thông qua khảo sát ẩn danh bằng mã QR, học sinh sẽ trả lời các câu hỏi liên quan đến việc chứng kiến hành vi bắt nạt, cô lập bạn bè và cách ứng xử khi gặp tình huống tương tự.

Theo số liệu được công bố, tình trạng bạo lực học đường ở Việt Nam vẫn là vấn đề đáng quan tâm. Theo thống kê của Bộ GD&ĐT được Cổng thông tin điện tử Quốc hội dẫn lại năm 2019, mỗi năm học cả nước xảy ra gần 1.600 vụ học sinh đánh nhau trong và ngoài trường học. Tại phiên chất vấn năm 2023, Bộ trưởng GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn cho biết, từ năm 2021 đến thời điểm báo cáo, cả nước xảy ra gần 700 vụ bạo lực học đường, liên quan hơn 2.000 học sinh, trong đó có 800 học sinh nữ. Đến năm học 2023 –2024, theo số liệu được công bố tại Hội nghị Giám đốc Sở GD&ĐT năm 2025, cả nước ghi nhận 466 vụ bạo lực học đường, liên quan 1.453 học sinh; trong đó 235 em bị tổn hại thể chất và 222 em bị tổn hại tinh thần.