Thanh niên dân tộc Chứt mở hướng thoát nghèo từ những vườn dó trầm

TPO - Từ những khu đồi từng canh tác kém hiệu quả, người trẻ ở bản Rào Tre (xã Phúc Trạch, Hà Tĩnh) đang mạnh dạn chuyển đổi cách làm kinh tế, phát triển cây dó trầm, chăn nuôi để tạo sinh kế lâu dài.

Từ cuộc sống giữa đại ngàn đến hành trình đổi thay

Bản Rào Tre (xã Phúc Trạch, tỉnh Hà Tĩnh) nằm dưới dãy núi Ka Đay, nơi đây hiện có hơn 50 hộ với gần 160 nhân khẩu là người dân tộc Chứt. Trước đây, người đồng bào dân tộc Chứt quen sống trong những hang đá, mái đá giữa đại ngàn Trường Sơn. Nguồn sống chủ yếu dựa vào săn bắt, hái lượm, tìm kiếm sản vật trong rừng và một phần canh tác nương rẫy.

Cuộc sống biệt lập khiến người dân ít có điều kiện tiếp xúc với xã hội bên ngoài, thiếu kiến thức sản xuất, chăm sóc sức khỏe và nhiều kỹ năng sinh hoạt cộng đồng. Những tập quán cũ, điều kiện sống thiếu thốn cùng rào cản ngôn ngữ khiến hành trình hòa nhập của người Chứt không dễ dàng. Có thời điểm, việc vận động bà con rời hang đá, xuống núi định cư, làm quen với cuộc sống mới là một thử thách lớn đối với chính quyền và các lực lượng làm nhiệm vụ trên địa bàn.

Hơn ba thập kỷ trước, Bộ đội Biên phòng Hà Tĩnh phối hợp với chính quyền các cấp kiên trì vận động đồng bào rời những vách núi, hang đá để về định cư tại bản Rào Tre. Từ những ngày đầu còn nhiều bỡ ngỡ, một cộng đồng dân cư từng bước được hình thành, có nhà ở, đất sản xuất và những điều kiện cơ bản để ổn định cuộc sống. Khi đã có nơi ở ổn định, bài toán lớn hơn là làm sao giúp bà con biết chữ, biết tiếng phổ thông, thay đổi nhận thức và từng bước làm chủ cuộc sống.

1wupukvc4cluouppyfqbycxaqvdxx85gk9hb5v6sl5uqaw6kk5hmylmmtrvzd7cttzz.jpg
Bản Rào Tre, nơi người dân tộc Chứt sinh sống.

Những ngày đầu về bản, gần như không có người Chứt nào biết chữ. Việc giao tiếp với người ngoài cộng đồng còn nhiều hạn chế. Trước thực tế đó, lực lượng biên phòng đã phối hợp mở các lớp xóa mù chữ ngay tại bản. Những cán bộ, chiến sĩ được phân công cắm bản vừa làm công tác vận động, vừa học tiếng của đồng bào, tìm hiểu phong tục, tập quán để có thể gần gũi, chia sẻ và hướng dẫn bà con.

Cùng với xóa mù chữ, các lực lượng chức năng còn hướng dẫn người dân thay đổi tập quán sinh hoạt, từng bước từ bỏ những thói quen không còn phù hợp, xây dựng nếp sống định canh, định cư. Những kiến thức về trồng trọt, chăn nuôi, vệ sinh môi trường, chăm sóc sức khỏe cũng dần được đưa vào đời sống bản làng.

1wupukvc4calpfyggoyaxp8zeztwzdwliett7hzdi4u3sj6iltmpj8xkvofcahxzplp.jpg
Những mái nhà sàn của người dân tộc Chứt ở bản Rào Tre dần ổn định.

Từ một cộng đồng từng sống biệt lập giữa núi rừng, người Chứt ở Rào Tre nay đã có nhiều chuyển biến. Trẻ em được đến trường, người lớn biết đọc, biết viết, nhiều hộ đã biết tổ chức sản xuất, chăm lo phát triển kinh tế gia đình.

Tại bản Rào Tre, thế hệ trẻ đang dần trở thành lực lượng quan trọng tạo nên những chuyển biến mới. Không chỉ tiếp nối những giá trị văn hóa của cộng đồng, nhiều thanh niên đã bắt đầu quan tâm đến việc phát triển kinh tế gia đình, tìm kiếm cây trồng, vật nuôi phù hợp, chủ động học hỏi kỹ thuật sản xuất.

Người trẻ mạnh dạn đổi cách làm, gieo hy vọng trên đất đồi

Trên những khu đồi từng bị bỏ hoang hoặc canh tác kém hiệu quả ở Rào Tre, màu xanh của những hàng dó trầm đang dần hiện hữu. Không còn chỉ trông chờ vào cây ngô, cây sắn hay nguồn lợi thu hái từ rừng, một số hộ dân đã bắt đầu dành đất phát triển cây lâu năm, với kỳ vọng tạo nguồn thu ổn định trong tương lai.

Gia đình anh Hồ Thế Xoan (SN 1994) là một trong những hộ trẻ tiên phong tham gia mô hình. Sau hai đợt được hỗ trợ cây giống vào cuối năm 2024 và đầu năm 2025, gia đình anh đã trồng hơn 600 cây dó trầm trên diện tích khoảng 1ha.

Những ngày đầu tiếp cận loại cây mới, anh Xoan không khỏi lo lắng vì chưa có kinh nghiệm. Trước đây, gia đình chủ yếu quen với việc trồng ngô, sắn, những loại cây có chu kỳ thu hoạch ngắn. Chuyển sang cây dó trầm đồng nghĩa với việc phải học cách chăm sóc, đầu tư công sức và kiên trì chờ đợi trong thời gian dài.

1wupukvc4cjea0tq5wnz28vxw2m9pz8uxmm3a1tc1u7nfxjb9ymqmgukpwuylp0r74g.jpg
Anh Hồ Thế Xoan bên vườn dó bầu và đàn gà phát triển kinh tế của gia đình.

Được cán bộ biên phòng và chính quyền địa phương hướng dẫn kỹ thuật từ khâu làm đất, đào hố, bón phân đến chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, anh dần nắm được cách trồng. Đến nay, vườn cây của gia đình sinh trưởng khá tốt, nhiều cây đã cao quá đầu người.

“Ban đầu, tôi lo cây dó trầm khó trồng, khó chăm sóc. Nhưng được cán bộ hướng dẫn, tôi dần biết cách chăm sóc để cây phát triển tốt. Giờ nhìn vườn cây ngày càng lớn, gia đình rất phấn khởi. Tôi hy vọng đây sẽ là hướng phát triển kinh tế mới, giúp gia đình có thêm thu nhập trong những năm tới”, anh Xoan chia sẻ.

Với anh Xoan, hơn 600 cây dó trầm không đơn thuần là diện tích cây trồng mới mà còn là sự thay đổi trong cách nghĩ, cách làm kinh tế. Thay vì chỉ tập trung vào những vụ mùa trước mắt, anh đã bắt đầu tính đến việc đầu tư cho cây trồng lâu năm, tận dụng diện tích đất đồi để tạo nguồn thu trong tương lai.

Không chỉ trồng dó trầm, gia đình anh còn kết hợp trồng keo, nuôi gia súc, gia cầm và làm thêm nhiều công việc để tăng thu nhập. Anh Xoan đầu tư máy cắt cỏ, máy xẻ keo phục vụ sản xuất, từng bước chủ động hơn trong việc tổ chức lao động, phát triển kinh tế hộ gia đình.

1wupukvc4cjea0tq5wnz28ucqrji680psaadpfcdqjvtigdlcxzbtzwodabkgq4p6w6.jpg
Cây dó bầu đang phát triển tốt, định hướng trở thành cây thoát nghèo của người dân tộc Chứt.

Cũng như gia đình anh Xoan, chị Hồ Thị Ninh (SN 1993) đang từng bước thay đổi cách làm kinh tế. Trước đây, cuộc sống gia đình chị chủ yếu dựa vào trồng ngô, sắn và thu hái măng rừng. Công việc phụ thuộc nhiều vào thời tiết, mùa vụ nên thu nhập không ổn định.

Từ khi tham gia mô hình trồng dó trầm, gia đình chị Ninh có thêm một hướng phát triển kinh tế mới. Vợ chồng chị thường xuyên kiểm tra vườn, làm cỏ, vun gốc và chăm sóc từng cây. Dù chưa thể tính toán hiệu quả kinh tế khi cây chưa đến kỳ khai thác, chị vẫn đặt nhiều kỳ vọng vào diện tích dó trầm đã trồng.

“Trước đây, gia đình chủ yếu làm nương rẫy, thu nhập bấp bênh. Nay có thêm vườn cây, chúng tôi muốn chăm sóc thật tốt để sau này có nguồn thu. Cây còn nhỏ nên phải kiên trì, chịu khó chăm sóc”, chị Ninh chia sẻ.

Gia đình anh Hồ Xuân Nam (SN 1989) cũng là một trong những người dân ở Rào Tre mạnh dạn tìm hướng phát triển kinh tế mới. Khoảng 4 năm trước, vợ chồng anh rời bản, ra Hải Phòng làm công nhân. Với tổng thu nhập khoảng 18 triệu đồng mỗi tháng, cuộc sống gia đình dần khấm khá hơn, có điều kiện sửa sang nhà cửa, chăm lo cho con cái và từng bước thoát nghèo.

1wupukvc4c6hazztqo9atewgdwg1pikmigttrjpnkgndslqmua2hrerdyhkouj34gkg.jpg
Anh Hồ Xuân Nam chăm sóc đàn gà cạnh vườn dó trầm.

Dù làm việc xa quê, vợ chồng anh Nam vẫn luôn gắn bó với mảnh đất nơi mình sinh ra. Mỗi mùa vụ, anh chị lại trở về Rào Tre làm ruộng, chăm sóc đất đai của gia đình. Không chỉ trông chờ vào nguồn thu từ công việc làm thuê, anh Nam còn tận dụng diện tích đất sẵn có để trồng hơn 600 gốc dó trầm, mở thêm hướng phát triển kinh tế lâu dài.

Những ngày trở về quê, ngoài công việc đồng áng, vợ chồng anh Nam dành thời gian làm cỏ, vun gốc, kiểm tra quá trình sinh trưởng của vườn dó trầm. Được cán bộ biên phòng hướng dẫn kỹ thuật, anh từng bước nắm bắt cách chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, kỳ vọng cây sinh trưởng tốt và mang lại nguồn thu trong những năm tới.

"Được các bộ đội hướng dẫn trồng, chăm sóc, giờ cây dó bầu đang phát triển tốt. Không cần phải bỏ chi phí gì, chỉ mất công chăm sóc nên gia đình rất vui, phấn khởi", anh Nam nói.

1wupukvc4c4lcfkd0wdczgzgtnowaonmeiqhni1eubzq3eepwaitgkyru9ror4dfhca.jpg
Thiếu tá Đoàn Văn Tiệp, Tổ trưởng Tổ công tác Rào Tre hướng dẫn anh Hồ Xuân Nam cách chăm sóc dó trầm.

Để những vườn dó bầu bén rễ trên đất đồi Rào Tre, thời gian qua, cán bộ, chiến sĩ Tổ công tác Rào Tre, Đồn Biên phòng Bản Giàng (Bộ đội Biên phòng Hà Tĩnh) đã đồng hành cùng người dân từ khâu lựa chọn giống, hỗ trợ cây trồng đến hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc. Quá trình triển khai được thực hiện theo phương châm “cầm tay chỉ việc”, giúp bà con từng bước nắm vững kỹ thuật, chủ động chăm sóc diện tích đã trồng. Đến nay, toàn bản có khoảng 14 hộ tham gia mô hình, trong đó có nhiều gia đình trẻ mạnh dạn trồng dó bầu, kết hợp trồng keo và chăn nuôi để đa dạng sinh kế.

Theo Thiếu tá Đoàn Văn Tiệp, Tổ trưởng Tổ công tác Rào Tre, Đồn Biên phòng Bản Giàng, hiện tại cây dó bầu đang phát triển rất tốt trên mảnh đất ở bản Rào Tre. Đây được đánh giá là loài cây có thể trở thành hướng đầu tư dài hạn, tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế cho các hộ dân người dân tộc Chứt.

“Điều chúng tôi luôn trăn trở là làm sao giúp đồng bào Chứt có sinh kế ổn định, từng bước vươn lên bằng chính sức lao động của mình. Vì vậy, đơn vị đã tìm hiểu, lựa chọn cây dó bầu, hỗ trợ cây giống và hướng dẫn kỹ thuật để bà con có thêm hướng sản xuất mới. Chúng tôi mong muốn, đặc biệt là những gia đình trẻ, sẽ mạnh dạn tiếp cận mô hình, biết tính toán đầu tư lâu dài, kiên trì chăm sóc để từng bước tạo dựng sinh kế bền vững”, Thiếu tá Tiệp chia sẻ.

    Cùng chuyên mục

    Hồ Cấm Sơn ở xã Tân Sơn.

    Tân Sơn đánh thức 'kho báu' văn hóa và tiềm năng du lịch, mở lối thoát nghèo bền vững

    TPO - Với lợi thế cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ, quần thể nhà cổ hàng trăm năm tuổi, bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo cùng không gian sinh thái hồ Cấm Sơn rộng lớn, xã Tân Sơn (Bắc Ninh) đang từng bước định hình hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa và kinh tế nông nghiệp.

    Khơi sức trẻ, tạo sinh kế bền vững từ những mô hình kinh tế

    Khơi sức trẻ, tạo sinh kế bền vững từ những mô hình kinh tế

    TPO - Từ những vườn cà phê được tái canh đến các mô hình trồng xen canh, chăn nuôi, nhiều thanh niên dân tộc thiểu số tại Đắk Lắk đang từng bước phát triển kinh tế gia đình. Sự tiếp sức từ nguồn vốn tín dụng chính sách và các chương trình hỗ trợ của tổ chức Đoàn đã góp phần mở rộng cơ hội khởi nghiệp, tạo động lực để người trẻ vươn lên thoát nghèo, làm giàu chính đáng trên quê hương.

    Thái Nguyên: Livestream bán nông sản, mở hướng sinh kế giảm nghèo ở vùng quê

    Thái Nguyên: Livestream bán nông sản, mở hướng sinh kế giảm nghèo ở vùng quê

    TPO - Từ những sản phẩm của quê nhà, chị Bùi Thị Hải Yến, Giám đốc HTX Sản xuất và Thương mại dịch vụ Bản Việt đã đưa nông sản địa phương lên các sàn thương mại điện tử. Bên cạnh đó, nữ giám đốc trẻ còn kết nối, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm cho các hộ dân, mở thêm hướng tạo việc làm, nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế nông thôn.

    Cà phê giúp người dân Sơn La vươn lên thoát nghèo

    Cà phê giúp người dân Sơn La vươn lên thoát nghèo

    TPO - Từ những nương ngô, sắn cho thu nhập bấp bênh, nhiều hộ dân ở Sơn La chuyển sang trồng cà phê, học kỹ thuật và tham gia hợp tác xã. Sinh kế mới giúp một số gia đình cải thiện thu nhập, từng bước ổn định cuộc sống và thoát nghèo.

    Đổi đời nhờ rẽ hướng trồng cam trên đất đồi

    Đổi đời nhờ rẽ hướng trồng cam trên đất đồi

    TPO - Từ những triền đồi từng chỉ trồng keo, bạch đàn hoặc canh tác kém hiệu quả, nhiều hộ dân ở xã Đồng Lộc (Hà Tĩnh) đã mạnh dạn chuyển sang trồng cam. Hơn 30 năm bén rễ trên vùng đất này, cây cam không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định mà còn mở ra hướng sinh kế mới, giúp nhiều gia đình vươn lên thoát nghèo, từng bước làm giàu trên chính quê hương mình.

    Ông Nguyễn Văn Chính - Phó Chủ tịch UBND xã Đam Rông 2.

    Xã vùng sâu Lâm Đồng: Lấy nông nghiệp làm bệ đỡ, tạo sinh kế bền vững

    TPO - Từ những mô hình chuyển đổi cây trồng, vật nuôi đến hỗ trợ vốn vay, ứng dụng khoa học kỹ thuật, xã Đam Rông 2 (Lâm Đồng) đang từng bước tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số. Trao đổi với báo Tiền Phong, ông Nguyễn Văn Chính - Phó Chủ tịch UBND xã nhấn mạnh việc thay đổi tư duy sản xuất, phát huy nội lực người dân là yếu tố quan trọng để giảm nghèo bền vững.

    Hồi sinh nghề xưa, đánh thức tiềm năng du lịch

    Hồi sinh nghề xưa, đánh thức tiềm năng du lịch

    TPO - Từ nghề dệt thổ cẩm, làm giấy dó từng đứng trước nguy cơ mai một, phụ nữ Dao Tiền ở xóm Sưng Bai, xã Cao Sơn, tỉnh Phú Thọ đang tạo ra sản phẩm phục vụ du khách và thị trường. Các tổ hợp tác giúp chị em, trong đó có người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, có thêm việc làm, thu nhập bên cạnh sản xuất nông nghiệp.

    Người trẻ đánh thức giá trị cây chè, mở lối làm giàu dưới chân Tam Đảo

    Người trẻ đánh thức giá trị cây chè, mở lối làm giàu dưới chân Tam Đảo

    TPO - Không bắt đầu từ một sản phẩm xa lạ, Trần Ánh Việt lựa chọn khởi nghiệp bằng chính cây chè đã nuôi sống bao thế hệ người dân quê mình. Từ những đồi chè dưới chân Đông Tam Đảo đến các sản phẩm trà sáng tạo và du lịch cộng đồng, La Bằng (Thái Nguyên) đang từng bước đánh thức những giá trị bản địa, mở thêm sinh kế cho người dân.

    Nghề thêu, dệt giúp phụ nữ Mông ở Tà Xùa vươn lên thoát nghèo

    Nghề thêu, dệt giúp phụ nữ Mông ở Tà Xùa vươn lên thoát nghèo

    TPO - Từ những nét vẽ sáp ong, sắc chàm trên vải lanh đến những đường thêu tỉ mỉ, nghề thủ công truyền thống của người Mông ở Tà Xùa (tỉnh Sơn La) đang dần được hồi sinh. Với tâm huyết và sự sáng tạo, chị Mùa Thị Tháy, Chủ tịch Hội LHPN xã Tà Xùa, đã vận động hội viên gìn giữ nghề, phát triển sản phẩm phục vụ du lịch, tạo sinh kế, giúp phụ nữ vươn lên thoát nghèo.

    Đoàn viên trẻ đưa mô hình nuôi dúi về bản, giúp người dân thoát nghèo

    Đoàn viên trẻ đưa mô hình nuôi dúi về bản, giúp người dân thoát nghèo

    TPO - Từng thất bại khi gần một nửa đàn dúi đầu tiên bị chết, Vi Quang Đạt (SN 1992, trú bản Lưu Kiền, xã Tương Dương, Nghệ An) vẫn kiên trì tìm tòi, học hỏi để gây dựng mô hình nuôi dúi sinh sản. Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, đoàn viên trẻ còn hướng dẫn 14 hộ dân trên địa bàn cùng xây dựng mô hình, mở ra hướng sinh kế mới ở vùng miền núi.

    Đưa cây táo thành sinh kế giúp thanh niên xã Đại Sơn thoát nghèo.

    Đưa cây táo thành sinh kế giúp thanh niên thoát nghèo

    TPO - Với hơn 299 ha, sản lượng khoảng 8.000 tấn mỗi năm, cây táo mở ra cơ hội để thanh niên xã vùng cao xã Đại Sơn, thành phố Bắc Ninh lập nghiệp, giảm nghèo và phát triển kinh tế ngay trên quê hương.

    Cán bộ người Mông giúp bà con vùng cao tìm hướng thoát nghèo

    Cán bộ người Mông giúp bà con vùng cao tìm hướng thoát nghèo

    TPO - Từ những buổi tuyên truyền bằng tiếng Mông đến hướng dẫn chăn nuôi, sản xuất, bà Mua Thị Máy, Chủ tịch Hội Nông dân xã Yên Minh và các cán bộ cơ sở ở xã Yên Minh, Tuyên Quang đang giúp người dân vùng cao tiếp cận kiến thức, tìm hướng phát triển kinh tế phù hợp.

    Du lịch cộng đồng mở lối giảm nghèo cho đồng bào Cơ Tu

    Du lịch cộng đồng mở lối giảm nghèo cho đồng bào Cơ Tu

    TPO - Du lịch cộng đồng không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa Cơ Tu mà còn mở thêm sinh kế, tạo việc làm và cải thiện thu nhập cho người dân. Báo Tiền Phong phỏng vấn chị Đinh Thị Thìn (SN 1989) – là người Cơ Tu gắn bó lâu năm và tiên phong phát triển du lịch cộng đồng tại làng Bhờ Hôồng (thôn A Păng, xã Sông Kôn, TP. Đà Nẵng) về nỗ lực đưa những giá trị văn hóa bản địa trở thành nguồn lực giảm nghèo bền vững.

    Tổ chức Đoàn đồng hành cùng thanh niên nghèo phát triển kinh tế

    Tổ chức Đoàn đồng hành cùng thanh niên nghèo phát triển kinh tế

    TPO - Hỗ trợ con giống, cây giống và nguồn lực sản xuất ban đầu, Tỉnh Đoàn Nghệ An đang triển khai trao mô hình sinh kế tại các xã miền núi, biên giới nhằm tiếp sức cho thanh niên có hoàn cảnh khó khăn phát triển kinh tế gia đình. Bí thư Tỉnh Đoàn Nghệ An Hồ Phúc Hải cho hay, không chỉ trao tặng nguồn lực, tổ chức Đoàn còn đặt mục tiêu đồng hành, hướng dẫn và giám sát để mỗi mô hình thực sự trở thành điểm khởi đầu cho hành trình thoát nghèo bền vững.