Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) vừa giải đáp kiến nghị của Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu liên quan đến quy định thanh toán không dùng tiền mặt trong hoạt động mua, bán vàng.
Doanh nghiệp cho biết đang có những cách hiểu khác nhau về việc xác định ngưỡng giá trị giao dịch phải thanh toán qua tài khoản: căn cứ vào số tiền thanh toán thực tế hay tổng giá trị vàng mua, bán trong ngày của một khách hàng.
Đáng chú ý, Bảo Tín Minh Châu đặt vấn đề về trường hợp khách hàng thực hiện nhiều giao dịch riêng biệt trong ngày, mỗi giao dịch có giá trị dưới ngưỡng quy định và thanh toán bằng tiền mặt. Chẳng hạn, buổi sáng một khách hàng mua đôi bông tai trị giá 10 triệu đồng, thanh toán bằng tiền mặt và nhận sản phẩm. Đến tối cùng ngày, vị khách này tiếp tục mua dây chuyền trị giá 10 triệu đồng.
Khi tổng giá trị giao dịch trong ngày vượt ngưỡng quy định, doanh nghiệp băn khoăn liệu có phải hoàn trả tiền mặt của giao dịch trước, thu hồi sản phẩm đã bán và yêu cầu khách hàng chuyển khoản lại toàn bộ số tiền hay không.
Theo doanh nghiệp, phương án này có thể phát sinh rủi ro đối với những giao dịch đã hoàn tất hợp pháp, nhất là khi khách hàng không hợp tác. Doanh nghiệp đề nghị cơ quan chức năng hướng dẫn cụ thể để bảo đảm tính khả thi khi thực hiện.
Giải đáp kiến nghị này, NHNN cho biết, ngày 16/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 390/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.
Theo quy định mới, giao dịch mua, bán vàng có giá trị từ 5 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải thanh toán bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt. Như vậy, ngưỡng áp dụng là 5 triệu đồng, thay vì mức 20 triệu đồng được doanh nghiệp đề cập trong kiến nghị.
NHNN nhấn mạnh, ngưỡng này được xác định theo tổng giá trị mua, bán vàng trong ngày của một khách hàng, không tính riêng từng giao dịch hoặc từng đợt thanh toán.
Khi giao dịch khiến tổng giá trị mua, bán vàng trong ngày đạt từ 5 triệu đồng trở lên, việc thanh toán phải thực hiện bằng phương tiện không dùng tiền mặt. Yêu cầu này cũng áp dụng với các giao dịch tiếp theo trong cùng ngày.
Như vậy, việc chia nhỏ giao dịch hoặc chia thành nhiều đợt thanh toán không làm thay đổi nguyên tắc xác định ngưỡng giá trị.
Theo NHNN, quy định nhằm tăng tính minh bạch, tạo điều kiện kiểm tra, đối chiếu dòng tiền, phòng chống thất thu thuế và rửa tiền. Các tổ chức, cá nhân kinh doanh vàng cũng phải tuân thủ quy định về hóa đơn, chứng từ.
