Cuối tháng 9 vừa qua, tại Hội nghị Phát triển chất lượng tỉnh Quý Châu năm 2026, ông Li Xin, Phó Chủ tịch điều hành kiêm Giám đốc chất lượng của công ty, nhấn mạnh trí tuệ nhân tạo (AI) đã giảm đáng kể tỷ lệ sản phẩm lỗi và giúp công ty đạt doanh thu kỷ lục 5,4 tỷ nhân dân tệ (810 triệu USD) năm 2025.
"Trước đây, toàn bộ dây chuyền sản xuất có hơn 600 công nhân phân loại hạt tiêu, nhưng sau khi hệ thống kiểm tra đi vào hoạt động, chỉ còn lại 48 người”, tạp chí China Business Journal dẫn lời ông Li Xin nói tại sự kiện.
Phát biểu này nhanh chóng bị cộng đồng mạng Trung Quốc chỉ trích. Thương hiệu vốn được yêu mến nhờ xuất thân bình dân nay bị cư dân mạng Trung Quốc chỉ trích là “vắt chanh bỏ vỏ”, chạy theo lợi nhuận mà quên tầng lớp người lao động từng góp công gây dựng. Nhiều cư dân mạng cho rằng doanh nghiệp đặt lợi nhuận và hiệu quả lên trên sinh kế của người lao động.
Doanh số bán hàng trực tuyến của Lao Gan Ma gần đây suy giảm rõ rệt. Trên một sàn thương mại điện tử, doanh số của hãng chỉ dao động 1.000 - 5.000 tệ mỗi ngày trong nhiều ngày liên tiếp. Trước khi tin đồn lan truyền, con số thường đạt mức 5.000 - 10.000 nhân dân tệ.
Trước làn sóng chỉ trích, ngày 26/10, đại diện Lao Gan Ma trả lời truyền thông Trung Quốc, khẳng định tin sa thải hàng loạt là không đúng sự thật. Người đại diện phát ngôn xác nhận công ty có dùng công nghệ kiểm tra bằng AI, nhưng cho biết dây chuyền sản xuất “chưa bao giờ sử dụng nhiều công nhân đến vậy” ngay từ đầu.
Tranh cãi nổ ra trong bối cảnh người dân Trung Quốc ngày càng lo ngại tác động của AI đến việc làm, nhất là ở các ngành sử dụng nhiều lao động. Giữa lúc thị trường lao động chịu nhiều sức ép từ kinh tế, dân số và công nghệ, Bắc Kinh một mặt cam kết bảo vệ việc làm, mặt khác vẫn muốn tăng tốc ứng dụng AI.
Trên mạng xã hội Weibo, hashtag về vụ việc đã vượt 120 triệu lượt xem tính đến ngày 28/10. Nhiều ý kiến thể hiện thái độ gay gắt, kêu gọi tẩy chay sản phẩm “quốc dân”. Một người dùng chua chát viết: “Thật mỉa mai khi nó đến từ một công ty hưởng lợi rất nhiều từ người lao động. Hoàn toàn phi đạo đức!”.
Ngược lại, cũng có ý kiến bênh vực, cho rằng tự động hóa, chuyển đổi bằng công nghệ AI là một phần tất yếu của hiện đại hóa công nghiệp, giúp nâng cao an toàn thực phẩm, đảm bảo chất lượng và năng suất.
Một số quan điểm khác đặt ra câu hỏi dài hạn hơn, rằng nếu mọi thứ đều AI và robot đảm nhận, vậy khi người lao động mất việc, mất thu nhập thì ai sẽ là người tiêu dùng?
