Vụ tai nạn xảy ra hôm 28/10 gần Urda (thuộc tỉnh Toledo) là thảm họa đường sắt nghiêm trọng thứ hai tại Tây Ban Nha trong vòng chưa đầy 10 tháng. Trước đó, vào ngày 18/1, một đoàn tàu đã trật bánh gần Adamuz (thuộc tỉnh Cordoba), rồi va chạm với một đoàn tàu khác chạy ngược chiều, làm 46 người thiệt mạng.
Theo tờ elDiario.es, cuộc biểu tình do các nhóm cực hữu Falange và Revuelta tổ chức đã yêu cầu Thủ tướng Pedro Sanchez và Bộ trưởng Giao thông vận tải Oscar Puente phải từ chức.
Một số người biểu tình đã ném pháo sáng và các vật thể khác về phía cảnh sát. Lực lượng chức năng sau đó đã đẩy lùi đám đông và sử dụng hơi cay.
Đảng cánh hữu Vox cùng công đoàn liên kết Solidaridad đã tổ chức một cuộc biểu tình riêng tại quảng trường Plaza de Cibeles ở trung tâm Madrid, nơi những người tham gia đã dành một phút mặc niệm các nạn nhân của vụ tai nạn. Một số người mang theo biểu ngữ với dòng chữ “Tham nhũng gây chết người”. Cuộc mít tinh kết thúc mà không xảy ra sự cố nghiêm trọng nào.
Tai nạn do lỗi con người
Bản ghi âm mà tờ El Pais thu thập được cho thấy, các nhân viên điều phối đường sắt đã vi phạm quy trình an toàn trước khi vụ va chạm chết người xảy ra.
Theo đó, một nhân viên điều phối đã yêu cầu một đoàn tàu cao tốc của hãng Renfe tiếp tục chạy với tốc độ bình thường mà không xác nhận liệu đường ray phía trước có thông thoáng hay không, thay vì giới hạn tốc độ ở mức 40 km/h theo quy định.
Bất chấp những cảnh báo liên tục từ lái tàu của đoàn tàu của hãng Iryo đang dừng tại chỗ, các nhân viên điều phối vẫn không ngăn đoàn tàu Renfe đang tiến tới.
Kết quả là đoàn tàu này đã va chạm với đoàn tàu Iryo chỉ vài phút sau đó.
Bộ trưởng Giao thông vận tải Tây Ban Nha cũng xác nhận, sự việc xảy ra khi một đoàn tàu của hãng Renfe được phép tiếp tục di chuyển, bất chấp tín hiệu dừng (đèn đỏ) đang bật do có một đoàn tàu khác đang dừng phía trước.
Đáng chú ý, tín hiệu đèn đỏ được kích hoạt do lỗi hệ thống thông tin liên lạc máy tính, khiến các đoàn tàu tự động dừng lại.
Trong bài phát biểu hôm 28/10, Thủ tướng Sanchez cam kết sẽ tiến hành một cuộc điều tra kỹ lưỡng về nguyên nhân vụ tai nạn. Ông nói: “Nếu cần phải tăng cường hơn nữa các biện pháp an toàn để khôi phục niềm tin vào hệ thống đường sắt cao tốc, chúng tôi chắc chắn sẽ thực hiện. Việc một quốc gia như Tây Ban Nha phải hứng chịu hai vụ tai nạn đường sắt cao tốc trong cùng một năm là điều không thể chấp nhận được”.
Alberto Nunez Feijoo, lãnh đạo đảng đối lập Nhân dân, đã yêu cầu mở một cuộc điều tra ngay lập tức cùng một đợt đánh giá độc lập đối với mạng lưới đường sắt. Ông nhấn mạnh: “Tây Ban Nha có quyền được biết chuyện gì đang xảy ra với cơ sở hạ tầng của mình, cũng như tình trạng thực tế của các tuyến đường ray và hệ thống an toàn”.
Thảm kịch này xảy ra vào thời điểm nhạy cảm về mặt chính trị đối với ông Sanchez, khi chính phủ của ông đang phải đối mặt với sự phẫn nộ của công chúng liên quan đến chi phí nhà ở cùng những thất bại tại quốc hội. Với cuộc tổng tuyển cử dự kiến diễn ra vào ngày 29/11, vụ tai nạn tàu hỏa ngày 28/10 đã khiến việc quản lý an toàn đường sắt một lần nữa trở thành tâm điểm bị giám sát chặt chẽ.
Cơ quan an toàn đường sắt Tây Ban Nha báo cáo rằng số vụ tai nạn - bao gồm cả trật bánh và va chạm - đã tăng từ 45 vụ vào năm 2016, lên 57 vụ vào năm 2024, và 69 vụ trong năm ngoái.
Phân tích của Reuters dựa trên dữ liệu từ cơ quan quản lý cạnh tranh Tây Ban Nha cho thấy, trong nửa đầu năm 2026, có khoảng 25 triệu lượt hành khách sử dụng tàu cao tốc tại Tây Ban Nha, giảm khoảng 14% so với cùng kỳ năm trước.
Trong khi đó, dữ liệu từ Ủy ban châu Âu cho thấy mức đầu tư vào bảo trì hệ thống đường sắt cao tốc dài khoảng 4.000 km của Tây Ban Nha vẫn thấp hơn so với các quốc gia lớn khác tại châu Âu.
Mặc dù Tây Ban Nha đã chi trung bình khoảng 1,5 tỷ euro mỗi năm cho mạng lưới đường sắt cao tốc trong giai đoạn từ năm 2018 đến 2022 - con số cao hơn bất kỳ quốc gia châu Âu nào khác, nhưng phần lớn số tiền đó được dành cho các công trình xây dựng mới. Chỉ khoảng 16% ngân sách được phân bổ cho công tác bảo trì, đổi mới và nâng cấp.
