Bác sĩ tim mạch, ngôi sao bóng rổ, giáo sư hóa học: Ai sẽ lãnh đạo Serbia sau cuộc bầu cử lịch sử?

Ông Aleksandar Vucic - một nhân vật theo đường lối dân túy và chủ nghĩa dân tộc - đã lãnh đạo chính trường Serbia trên cương vị thủ tướng hoặc tổng thống kể từ năm 2014.

Tuy nhiên, ông đã quyết định tổ chức bầu cử sớm vào tháng 9, sau gần hai năm diễn ra các cuộc biểu tình do sinh viên khởi xướng.

Ngày 25/10, khi kết quả sơ bộ của cuộc bầu cử Quốc hội được công bố, ông Vucic đã tuyên bố nhận thua trước phong trào “Danh sách Sinh viên”.

Chiến thắng của phong trào sinh viên đánh dấu một bước ngoặt chính trị sâu sắc tại quốc gia có khoảng 6 triệu dân này.

Dù vậy, vẫn chưa rõ đại diện nào của phong trào sinh viên sẽ trở thành thủ tướng và thực hiện chương trình nghị sự trong nước, vì còn nhiều điều chưa rõ ràng về năng lực của các ứng cử viên được phong trào sinh viên ủng hộ. Danh sách 250 ứng cử viên phần lớn bao gồm các giáo sư đại học, diễn viên và nông dân

Dưới đây là một số ứng viên nổi bật được dự đoán sẽ góp phần định hình chính phủ tương lai của Serbia.

Cựu Thống đốc Ngân hàng trung ương Dejan Soskic (59 tuổi)

Dejan Soskic là một nhà kinh tế học kiêm giáo sư tại Khoa Kinh tế thuộc Đại học Belgrade. Ông từng giữ chức Thống đốc Ngân hàng Trung ương từ năm 2010 đến năm 2012, trước khi từ chức để phản đối các sửa đổi lập pháp mà theo ông là làm tổn hại đến sự độc lập của thể chế. Trong nhiều năm qua, ông luôn là một người lên tiếng phản đối chính phủ của ông Vucic.

Năm 2021, ông Soskic cho rằng tham nhũng hệ thống tại quốc gia vùng Balkan này còn phổ biến hơn cả các nước láng giềng, gây cản trở cho cả đầu tư trong nước lẫn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Tuy nhiên, ông Vucic và Đảng Tiến bộ Serbia của ông nhiều lần bác bỏ các cáo buộc tham nhũng.

Theo quan điểm của ông Soskic, việc quản lý tài chính công một cách thận trọng sẽ tạo nền tảng vững chắc cho sự gia tăng bền vững về tiền lương và lương hưu.

Bác sĩ tim mạch, Giáo sư Ilija Srdanovic (55 tuổi)

Ông Ilija Srdanovic - bác sĩ tim mạch, giáo sư tại Khoa Y thuộc Đại học Novi Sad - đã trở thành ứng cử viên hàng đầu của phong trào sinh viên khi danh sách tranh cử được chốt vào tháng 9.

Sự chuyển hướng của ông Srdanovic sang hoạt động chính trị trực tiếp bắt đầu từ các cuộc biểu tình chống tham nhũng do sinh viên dẫn đầu. Trong đó, ông thường xuyên xuất hiện với tư cách là diễn giả trước công chúng.

Ông Srdanovic đã vận động tranh cử với lời hứa về một hệ thống y tế "phục vụ người dân và dựa trên sự bình đẳng cho tất cả bệnh nhân". Trong một cuộc phỏng vấn với hãng tin FoNet, ông Srdanovic cho biết mục tiêu chính trị của ông là xây dựng "một Serbia tốt đẹp hơn; không còn điều gì quan trọng hơn thế".

Ngày 27/10, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa viết trên mạng xã hội X rằng ông đã có một cuộc trò chuyện "tốt đẹp" với ông Srdanovic, đồng thời nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu đối với Serbia hiện nay là nhanh chóng thành lập một chính phủ mới.

Một số chính sách của ông Srdanovic không khác biệt quá nhiều so với chính sách của chính phủ tiền nhiệm. Ông khẳng định quan điểm của "Danh sách Sinh viên" rằng Kosovo - vùng lãnh thổ tuyên bố ly khai khỏi Serbia vào năm 2008 - vẫn là một phần không thể tách rời của quốc gia này.

Trong chiến dịch tranh cử, ông cũng cho biết việc hội nhập vào Liên minh châu Âu không phải là ưu tiên hiện tại. Thay vào đó, chính quyền mới cần tập trung ngay vào các cải cách chống tham nhũng trong nước và đảm bảo "sự tồn vong" của quốc gia.

Cựu ngôi sao bóng rổ Dejan Bodiroga (53 tuổi)

Dejan Bodiroga - cựu đội trưởng đội tuyển bóng rổ quốc gia, hiện đảm nhiệm chức Chủ tịch EuroLeague - là một trong những diễn giả công chúng nổi bật nhất của phong trào sinh viên.

Việc bước chân vào chính trường là bước ngoặt lớn nhất trong cuộc đời của một nhân vật từng thu hút sự chú ý đặc biệt tại quốc gia vốn cuồng nhiệt với bóng rổ.

Trong suốt chiến dịch tranh cử, ông Bodiroga thường xuyên xuất hiện tại các buổi tập hợp của sinh viên và tham gia các vũ điệu ngoài trời ở các địa phương. Người hâm mộ thường cổ vũ ông bằng một khẩu hiệu từ thập niên 1990: "Chúng ta có một vị thần, đó chính là Bodiroga”.

Giáo sư hóa học Radomir Saicic (64 tuổi)

Ông Radomir Saicic, giáo sư hóa hữu cơ và là thành viên Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Serbia (SANU), chính là gương mặt đại diện cho chiến thắng của phe sinh viên trong cuộc bầu cử hôm 25/10. Sau khi ông Vucic thừa nhận thất bại, ông Saicic đã bước lên bục phát biểu tại trụ sở của nhóm sinh viên và ca ngợi kết quả này là "chiến thắng của người dân".

Ông là chuyên gia trong lĩnh vực hóa dược, với các nghiên cứu tập trung vào việc tổng hợp các phương pháp điều trị bằng hóa trị và các liệu pháp kháng virus, bao gồm một dự án đặc biệt về COVID-19 hợp tác cùng Viện Pasteur.

Ông Saicic đã tham gia các cuộc biểu tình chống tham nhũng do sinh viên khởi xướng, sau đó trở thành mục tiêu công kích của các tờ báo thân chính phủ vì đã cùng 24 học giả khác ký vào bản kiến ​​nghị yêu cầu ông Vucic từ chức.

Trong chiến dịch tranh cử, ông Saicic từng khẳng định sẵn sàng cống hiến "thậm chí cả mạng sống" của mình cho phong trào sinh viên.

Đáng chú ý, ông ủng hộ việc tăng cường quan hệ năng lượng với Nga.

Các nhà phân tích chính trị và truyền thông địa phương nhận định, ông là một ứng cử viên tiềm năng trong cuộc bầu cử tổng thống sắp tới - cuộc bầu cử vốn cũng bắt nguồn từ việc ông Vucic mới đây đã từ chức.