Đất tăng giá nhờ metro, quy hoạch: Ai hưởng lợi từ giá trị tăng thêm?

TPO - Một tuyến đường, metro, nhà ga, trường học hay quyết định quy hoạch của Nhà nước có thể khiến giá trị đất đai tăng vọt. Nhưng khi giá trị ấy được tạo ra bởi cả đầu tư công và sự phát triển của cộng đồng, câu hỏi đặt ra là: phần giá trị tăng thêm thuộc về ai và được phân chia như thế nào?.

Không để giá trị đất rơi vào tay người có lợi thế thông tin

Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan đặt ra yêu cầu điều tiết hợp lý phần giá trị tăng thêm của đất do quy hoạch, đầu tư hạ tầng, chuyển mục đích sử dụng đất và mở rộng không gian đô thị. Khi sửa Luật Đất đai, bài toán không chỉ là làm thế nào để đất được định giá đúng, mà tạo ra từ đâu, phân chia lợi ích thế nào.?

0410.jpg
Nghị quyết 21 đặt ra yêu cầu điều tiết hợp lý phần giá trị tăng thêm của đất do quy hoạch, đầu tư hạ tầng, chuyển mục đích sử dụng đất và mở rộng không gian đô thị. Ảnh: Phùng Linh.

Tại Hội thảo khoa học “Khơi thông nguồn lực đất đai - Động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cho rằng giá trị đất đai không chỉ do người đang nắm quyền sử dụng đất tạo ra.

Theo ông, một quyết định quy hoạch, một tuyến đường, nhà ga, trường học hay công viên do Nhà nước đầu tư có thể làm thay đổi rất lớn khả năng tiếp cận và giá trị của cả một khu vực. Bên cạnh đó, sự phát triển của cộng đồng, mật độ dân cư, mạng lưới dịch vụ và các hoạt động kinh tế cũng góp phần tạo nên giá trị đất đai.

“Vì vậy, quy hoạch vừa là công cụ kiến tạo phát triển, vừa là một quyền lực phân phối lợi ích”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh.

Theo ông, nếu thiếu minh bạch, thông tin quy hoạch có thể bị khai thác để trục lợi. Nếu không có cơ chế điều tiết phù hợp, phần lớn giá trị được tạo ra từ đầu tư công và sự phát triển của cộng đồng có thể rơi vào tay một số chủ thể có lợi thế thông tin hoặc tình cờ được hưởng lợi. Ngược lại, nếu điều tiết quá mức, động lực đầu tư và các quyền lợi hợp pháp cũng có thể bị suy giảm.

Cần thu hồi một phần giá trị đất tăng thêm

Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, một cơ chế hợp lý cần bảo đảm ít nhất ba yêu cầu: công khai, minh bạch quá trình quy hoạch; đánh giá đầy đủ tác động phân phối của các quyết định phát triển; đồng thời thu hồi một phần hợp lý giá trị tăng thêm của đất đai để tái đầu tư cho hạ tầng, nhà ở và cộng đồng.

Ông cho rằng mọi quá trình phát triển đất đai đều tạo ra cả người được hưởng lợi và người phải chịu chi phí. Nhà đầu tư cần có lợi nhuận hợp lý; Nhà nước cần nguồn lực để phát triển hạ tầng; người có đất bị thu hồi cần được bảo đảm quyền tài sản và khả năng tái thiết cuộc sống; trong khi cộng đồng cần được hưởng lợi từ không gian sống và hệ thống dịch vụ ngày càng tốt hơn.

“Nếu lợi ích bị phân chia quá chênh lệch, ngay cả những dự án có hiệu quả kinh tế cũng khó bảo đảm tính bền vững về mặt xã hội. Ngược lại, một cơ chế phân chia lợi ích công bằng sẽ tạo ra sự đồng thuận, giảm khiếu kiện, rút ngắn thời gian thực hiện dự án và qua đó làm gia tăng chính giá trị của dự án”, ông phân tích.

Từ góc nhìn này, TS. Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng biến giá trị đất đai thành nguồn lực phát triển không phải là một thao tác tài chính đơn lẻ, mà là cả một chuỗi vận hành thể chế. Trong đó, quy hoạch có vai trò kiến tạo giá trị; quyền sử dụng đất ổn định tạo động lực đầu tư; dữ liệu giúp làm hiển lộ giá trị; thị trường hỗ trợ phân bổ nguồn lực; các công cụ tài chính thực hiện chức năng điều tiết; còn cơ chế chia sẻ lợi ích tạo ra sự đồng thuận.

“Chỉ khi toàn bộ chuỗi này vận hành thông suốt, đất đai mới thực sự trở thành nguồn lực chiến lược và lợi thế cạnh tranh của quốc gia”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh.

z7098437865825-807974d228a888a61285cebaa0da15a9.jpg
Theo chuyên gia, cần thu hồi một phần hợp lý giá trị tăng thêm của đất từ quy hoạch... để tái đầu tư cho hạ tầng, nhà ở và cộng đồng.

TS. Lại Thị Phương Thảo, Trưởng Ban Biên tập - Tạp chí Pháp luật và phát triển cho rằng, cần xem xét phần giá trị tăng thêm của đất hình thành từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng và quyết định của Nhà nước cùng với công sức đầu tư của người sử dụng đất.

"Cơ chế điều tiết vì vậy phải tính đến lợi ích cộng đồng cũng như chi phí của những chủ thể chịu ảnh hưởng", TS. Thảo nói.

Theo bà, Nhà nước cũng cần điều phối các quan hệ lợi ích phát sinh trong quá trình khai thác và gia tăng giá trị đất đai.

Đây là vấn đề đặc biệt của quản trị nguồn lực đất đai, bởi quá trình đưa đất đai vào phát triển không chỉ tạo ra giá trị mà đồng thời làm phát sinh câu hỏi về việc giá trị đó được tạo ra từ đâu, thuộc về ai và được phân phối như thế nào giữa Nhà nước, người sử dụng đất, nhà đầu tư và cộng đồng.

Những câu hỏi này càng trở nên quan trọng hơn khi chuyển từ tư duy "quản lý đất đai" sang "quản trị nguồn lực đất đai".

Cùng chuyên mục

Thành phố Bắc Ninh tại tâm điểm dịch chuyển dòng vốn sau sáp nhập

Thành phố Bắc Ninh tại tâm điểm dịch chuyển dòng vốn sau sáp nhập

Sáp nhập tỉnh thành đang tái định hình không gian kinh tế, đô thị và bất động sản. Khi các trung tâm hành chính, công nghiệp và hạ tầng mới được xác lập, dòng vốn có xu hướng tìm đến những khu vực hội tụ nhiều động lực tăng trưởng. Trong bối cảnh đó, Thành phố Bắc Ninh đang nổi lên như một tọa độ đáng chú ý trên bản đồ đầu tư phía Bắc.

Chỉ đạo mới nhất của TPHCM về quỹ đất thanh toán dự án BT

Chỉ đạo mới nhất của TPHCM về quỹ đất thanh toán dự án BT

TPO - UBND TPHCM giao cơ quan được giao chuẩn bị dự án theo hình thức BT phối hợp với Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng, Sở Quy hoạch Kiến trúc, Sở Tư pháp, UBND cấp xã nơi có đất và các cơ quan, đơn vị có liên quan rà soát toàn bộ quỹ đất dự kiến thanh toán cho nhà đầu tư.

Hà Nội bãi bỏ quyết định cũ, tiếp tục điều chỉnh quy hoạch đô thị sông Hồng

Hà Nội bãi bỏ quyết định cũ, tiếp tục điều chỉnh quy hoạch đô thị sông Hồng

TPO - UBND TP Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 5405, bãi bỏ toàn bộ Quyết định số 6142 ngày 11/12/2025 về việc phê duyệt Nhiệm vụ điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000 đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Đáng chú ý, việc bãi bỏ quyết định cũ không đồng nghĩa Hà Nội dừng nghiên cứu, lập quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng.

Địa ốc 24H: Đề xuất cho người nước ngoài mua Condotel; nhiều nhà đầu tư tìm cách thoát hàng chung cư

Địa ốc 24H: Đề xuất cho người nước ngoài mua Condotel; nhiều nhà đầu tư tìm cách thoát hàng chung cư

TPO - Nhiều nhà đầu tư tìm cách thoát hàng, 'cắt lỗ' chung cư; Đề xuất cho người nước ngoài mua Condotel; Sở Tài chính Hà Nội nói về dự án Safari Ba Vì; Hàng loạt trụ sở công ở Thái Nguyên được đấu giá, cho thuê;... là những thông tin nổi bật của Bản tin Địa ốc 24H ngày 6/10.

Căn hộ màu hồng mang nét hoài niệm của Mid-century Modern

Căn hộ màu hồng mang nét hoài niệm của Mid-century Modern

TPO - Không sử dụng màu hồng theo cách quá nữ tính, căn hộ của một nữ gia chủ được phối giữa trắng beige, gỗ walnut, hồng phấn và đỏ mận. Những gam màu ngọt được đặt trong đường nét đặc trưng của Mid-century Modern, tạo nên không gian vừa trẻ trung vừa gợi chút hoài niệm.

Vinhomes tiếp tục tung ưu đãi “khóa trần” lãi suất, bảo vệ người mua nhà suốt nửa thập kỷ

Vinhomes tiếp tục tung ưu đãi “khóa trần” lãi suất, bảo vệ người mua nhà suốt nửa thập kỷ

Nhằm giải tỏa tâm lý e ngại lãi suất thả nổi, tạo điểm tựa tài chính cho những người đang có nhu cầu mua nhà, Vinhomes chính thức triển khai gói hỗ trợ mới với cam kết bảo đảm mức trần lãi suất kéo dài tới 5 năm. Điều này không chỉ giúp thiết lập lá chắn tài chính bảo đảm an toàn cho người mua suốt nửa thập kỷ, mà còn mở ra cho nhà đầu tư cơ hội sở hữu tài sản sớm và tối ưu lợi nhuận khi thị trường đang trên đà khởi sắc và thiết lập các mặt bằng giá mới.

“Mỏ vàng” tóc bạc và “cuộc đua” mới của khách sạn Đà Nẵng

“Mỏ vàng” tóc bạc và “cuộc đua” mới của khách sạn Đà Nẵng

Đà Nẵng đang có một thị trường du lịch ít ồn ào nhưng nhiều tiềm năng từ những vị khách lớn tuổi. Họ có thời gian, tích lũy và nhu cầu trải nghiệm, nhưng đòi hỏi một thứ đơn giản nhưng không hề giản đơn trong ngành lưu trú, đó là sự thuận tiện mà không đánh mất tự do, được chăm sóc nhưng vẫn giữ nguyên phẩm giá.

Lễ ra quân dự án Lynn Times Onsen Sky Garden: “Đánh thức một tâm điểm bên dòng Đà Giang”

Lễ ra quân dự án Lynn Times Onsen Sky Garden: “Đánh thức một tâm điểm bên dòng Đà Giang”

Ngày 30/9/2026, lễ ra quân dự án Lynn Times Onsen Sky Garden quy tụ hơn 600 chiến binh kinh doanh đến từ 10 đại lý chiến lược. Sự kiện kết hợp hoạt động giới thiệu dự án với trải nghiệm thực tế hệ sinh thái nghỉ dưỡng khoáng nóng tại Thanh Thủy, qua đó mở màn cho chiến dịch đưa dòng căn hộ chăm sóc sức khỏe đến thị trường với mức giá từ hơn 1 tỷ đồng/căn.

The Shilla đưa Shilla Monogram đến Hà Nội, đón khách từ ngày 23/10/2026

The Shilla đưa Shilla Monogram đến Hà Nội, đón khách từ ngày 23/10/2026

Shilla Monogram Hanoi Westlake chính thức đón những vị khách đầu tiên từ ngày 23/10/2026 tại số 6 Hoàng Minh Thảo, phường Xuân Đỉnh, Hà Nội. Nằm trong khu vực Tây Hồ Tây, đây là khách sạn thứ tư thuộc thương hiệu Shilla Monogram, đánh dấu sự hiện diện của The Shilla tại Thủ đô và tiếp tục mở rộng hoạt động tại Việt Nam.

House of MIK: Điểm chạm thương hiệu với khách hàng tại khu vực phía Nam

House of MIK: Điểm chạm thương hiệu với khách hàng tại khu vực phía Nam

MIK Group vừa khai trương House of MIK, không gian thương hiệu và Sales Gallery tại khu vực phía Nam, tọa lạc tại tầng 25 Riverfront Financial Centre, số 3A - 3B Tôn Đức Thắng, phường Sài Gòn, TPHCM. Sự kiện đánh dấu bước tiến mới trong chiến lược hiện diện và phát triển lâu dài của MIK Group tại thị trường miền Nam.

Dấu ấn mới tại Khu đô thị và Thương mại dịch vụ vùng Cồn Bàu

Dấu ấn mới tại Khu đô thị và Thương mại dịch vụ vùng Cồn Bàu

Tọa lạc phía Tây của tỉnh Nghệ An - Dự án Khu đô thị và Thương mại dịch vụ tại vùng Cồn Bàu, xã Vạn An (thị trấn Nam Đàn, huyện Nam Đàn cũ), tỉnh Nghệ An có quy mô 38,2 ha với tổng mức đầu tư hơn 2.071 tỷ đồng được định hướng trở thành khu đô thị hiện đại, đồng bộ về hạ tầng, thương mại – dịch vụ và không gian sống, góp phần kiến tạo diện mạo đô thị mới và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội khu vực.