Đất tăng giá nhờ metro, quy hoạch: Ai hưởng lợi từ giá trị tăng thêm?

TPO - Một tuyến đường, metro, nhà ga, trường học hay quyết định quy hoạch của Nhà nước có thể khiến giá trị đất đai tăng vọt. Nhưng khi giá trị ấy được tạo ra bởi cả đầu tư công và sự phát triển của cộng đồng, câu hỏi đặt ra là: phần giá trị tăng thêm thuộc về ai và được phân chia như thế nào?.

Không để giá trị đất rơi vào tay người có lợi thế thông tin

Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan đặt ra yêu cầu điều tiết hợp lý phần giá trị tăng thêm của đất do quy hoạch, đầu tư hạ tầng, chuyển mục đích sử dụng đất và mở rộng không gian đô thị. Khi sửa Luật Đất đai, bài toán không chỉ là làm thế nào để đất được định giá đúng, mà tạo ra từ đâu, phân chia lợi ích thế nào.?

0410.jpg
Nghị quyết 21 đặt ra yêu cầu điều tiết hợp lý phần giá trị tăng thêm của đất do quy hoạch, đầu tư hạ tầng, chuyển mục đích sử dụng đất và mở rộng không gian đô thị. Ảnh: Phùng Linh.

Tại Hội thảo khoa học “Khơi thông nguồn lực đất đai - Động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cho rằng giá trị đất đai không chỉ do người đang nắm quyền sử dụng đất tạo ra.

Theo ông, một quyết định quy hoạch, một tuyến đường, nhà ga, trường học hay công viên do Nhà nước đầu tư có thể làm thay đổi rất lớn khả năng tiếp cận và giá trị của cả một khu vực. Bên cạnh đó, sự phát triển của cộng đồng, mật độ dân cư, mạng lưới dịch vụ và các hoạt động kinh tế cũng góp phần tạo nên giá trị đất đai.

“Vì vậy, quy hoạch vừa là công cụ kiến tạo phát triển, vừa là một quyền lực phân phối lợi ích”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh.

Theo ông, nếu thiếu minh bạch, thông tin quy hoạch có thể bị khai thác để trục lợi. Nếu không có cơ chế điều tiết phù hợp, phần lớn giá trị được tạo ra từ đầu tư công và sự phát triển của cộng đồng có thể rơi vào tay một số chủ thể có lợi thế thông tin hoặc tình cờ được hưởng lợi. Ngược lại, nếu điều tiết quá mức, động lực đầu tư và các quyền lợi hợp pháp cũng có thể bị suy giảm.

Cần thu hồi một phần giá trị đất tăng thêm

Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, một cơ chế hợp lý cần bảo đảm ít nhất ba yêu cầu: công khai, minh bạch quá trình quy hoạch; đánh giá đầy đủ tác động phân phối của các quyết định phát triển; đồng thời thu hồi một phần hợp lý giá trị tăng thêm của đất đai để tái đầu tư cho hạ tầng, nhà ở và cộng đồng.

Ông cho rằng mọi quá trình phát triển đất đai đều tạo ra cả người được hưởng lợi và người phải chịu chi phí. Nhà đầu tư cần có lợi nhuận hợp lý; Nhà nước cần nguồn lực để phát triển hạ tầng; người có đất bị thu hồi cần được bảo đảm quyền tài sản và khả năng tái thiết cuộc sống; trong khi cộng đồng cần được hưởng lợi từ không gian sống và hệ thống dịch vụ ngày càng tốt hơn.

“Nếu lợi ích bị phân chia quá chênh lệch, ngay cả những dự án có hiệu quả kinh tế cũng khó bảo đảm tính bền vững về mặt xã hội. Ngược lại, một cơ chế phân chia lợi ích công bằng sẽ tạo ra sự đồng thuận, giảm khiếu kiện, rút ngắn thời gian thực hiện dự án và qua đó làm gia tăng chính giá trị của dự án”, ông phân tích.

Từ góc nhìn này, TS. Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng biến giá trị đất đai thành nguồn lực phát triển không phải là một thao tác tài chính đơn lẻ, mà là cả một chuỗi vận hành thể chế. Trong đó, quy hoạch có vai trò kiến tạo giá trị; quyền sử dụng đất ổn định tạo động lực đầu tư; dữ liệu giúp làm hiển lộ giá trị; thị trường hỗ trợ phân bổ nguồn lực; các công cụ tài chính thực hiện chức năng điều tiết; còn cơ chế chia sẻ lợi ích tạo ra sự đồng thuận.

“Chỉ khi toàn bộ chuỗi này vận hành thông suốt, đất đai mới thực sự trở thành nguồn lực chiến lược và lợi thế cạnh tranh của quốc gia”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh.

z7098437865825-807974d228a888a61285cebaa0da15a9.jpg
Theo chuyên gia, cần thu hồi một phần hợp lý giá trị tăng thêm của đất từ quy hoạch... để tái đầu tư cho hạ tầng, nhà ở và cộng đồng.

TS. Lại Thị Phương Thảo, Trưởng Ban Biên tập - Tạp chí Pháp luật và phát triển cho rằng, cần xem xét phần giá trị tăng thêm của đất hình thành từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng và quyết định của Nhà nước cùng với công sức đầu tư của người sử dụng đất.

"Cơ chế điều tiết vì vậy phải tính đến lợi ích cộng đồng cũng như chi phí của những chủ thể chịu ảnh hưởng", TS. Thảo nói.

Theo bà, Nhà nước cũng cần điều phối các quan hệ lợi ích phát sinh trong quá trình khai thác và gia tăng giá trị đất đai.

Đây là vấn đề đặc biệt của quản trị nguồn lực đất đai, bởi quá trình đưa đất đai vào phát triển không chỉ tạo ra giá trị mà đồng thời làm phát sinh câu hỏi về việc giá trị đó được tạo ra từ đâu, thuộc về ai và được phân phối như thế nào giữa Nhà nước, người sử dụng đất, nhà đầu tư và cộng đồng.

Những câu hỏi này càng trở nên quan trọng hơn khi chuyển từ tư duy "quản lý đất đai" sang "quản trị nguồn lực đất đai".

Cùng chuyên mục

Sắp ra mắt hai tòa chung cư cao cấp đầu tiên đạt chứng chỉ Công trình xanh quốc tế tại Nghệ An

Sắp ra mắt hai tòa chung cư cao cấp đầu tiên đạt chứng chỉ Công trình xanh quốc tế tại Nghệ An

Sport Tower và Garden Tower thuộc khu đô thị thể thao siêu cao cấp Eurowindow Sport Garden là hai tòa chung cư đầu tiên tại Nghệ An đạt chứng chỉ Công trình xanh quốc tế EDGE do IFC (thành viên của nhóm World Bank) cấp. Đây là lời giải cho bài toán an cư của các gia đình trẻ mong muốn sở hữu tổ ấm hiện đại, tiện nghi và chuẩn xanh ngập tràn sức sống ngay giữa trung tâm thủ phủ xứ Nghệ.

TPHCM sắp đấu thầu 6 khu đất rộng gần 450 ha

TPHCM sắp đấu thầu 6 khu đất rộng gần 450 ha

TPO - 6 khu đất thuộc khu vực phát triển đô thị An Sơn II, Khu đô thị Bắc Vũng Tàu, Khu dân cư mới tại phường Tam Bình, nhà máy điện mặt trời Bàu Bàng 1, nhà máy điện mặt trời Bàu Bàng 2, khu đất xây dựng trường liên cấp tư thục tại phường Tân Hưng sắp được TPHCM đưa ra đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư để thực hiện dự án.

Địa ốc 24H: Diễn biến mới tại khu đô thị thể thao lớn nhất Việt Nam; khu đô thị AIC được 'thay tên đổi họ'

Địa ốc 24H: Diễn biến mới tại khu đô thị thể thao lớn nhất Việt Nam; khu đô thị AIC được 'thay tên đổi họ'

TPO - NƠXH dự kiến vẫn được bán lại theo giá thị trường sau 5 năm; Khu đô thị AIC hơn 13.000 tỷ đồng 'đắp chiếu' cả thập kỷ bất ngờ 'thay tên, đổi họ'; Đến năm 2030, mỗi người dân TPHCM sẽ có 1m2 công viên; Diễn biến mới tại khu đô thị thể thao lớn nhất Việt Nam;… là những thông tin nổi bật của Bản tin Địa ốc 24H ngày 16/11.

Cấp mới hay đăng ký biến động phần đất tăng thêm ngoài sổ đỏ?

Cấp mới hay đăng ký biến động phần đất tăng thêm ngoài sổ đỏ?

TPO - Pháp luật quy định xem xét cấp giấy chứng nhận đối với phần diện tích còn lại của thửa đất nếu trước đây chưa đủ điều kiện nhưng hiện nay đã đáp ứng điều kiện cấp sổ. Tuy nhiên, việc cấp đổi hay cấp mới, cũng như xác định cơ quan có thẩm quyền ký giấy chứng nhận trong trường hợp cụ thể, cần được cơ quan chức năng địa phương căn cứ hồ sơ thực tế để xem xét, giải quyết.

Khải Hoàn Prime: Căn hộ sắp bàn giao ghi điểm với tiêu chuẩn hoàn thiện cao cấp

Khải Hoàn Prime: Căn hộ sắp bàn giao ghi điểm với tiêu chuẩn hoàn thiện cao cấp

Tiến tới bàn giao vào Quý II/2027, Khải Hoàn Prime gây ấn tượng với tiêu chuẩn hoàn thiện cao cấp. Từ vật liệu, trang thiết bị được tuyển chọn kỹ lưỡng đến những giải pháp thiết kế tinh tế, mọi chi tiết đều được chăm chút tỉ mỉ nhằm mang đến cho mỗi chủ nhân trải nghiệm sống tiện nghi, riêng tư và thư thái khi trở về tổ ấm.

Ngôi nhà ven biển, chia thành hai khối để đón gió tự nhiên

Ngôi nhà ven biển, chia thành hai khối để đón gió tự nhiên

TPO - Trên khu đất rộng 800 m² gần bãi biển An Bàng, Hội An, một ngôi nhà nghỉ dưỡng được chia thành hai khối riêng biệt, với hồ bơi và khu vườn nằm xen giữa. Cách tổ chức này tạo điều kiện cho gió biển lưu thông qua các không gian sinh hoạt, đồng thời mang đến nhiều khoảng mở hướng ra thiên nhiên.

Đến năm 2030, mỗi người dân TPHCM sẽ có 1m2 công viên

Đến năm 2030, mỗi người dân TPHCM sẽ có 1m2 công viên

TPO - TPHCM ưu tiên đầu tư 29 dự án công viên với tổng quy mô khoảng 819 ha và đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng diện tích đất công viên công cộng bình quân lên 1m2/người, tăng thêm khoảng 10 ha mảng xanh công cộng, trồng mới và cải tạo khoảng 30.000 cây xanh công cộng.

Gen Z mua nhà ngày càng nhiều

Gen Z mua nhà ngày càng nhiều

Dữ liệu từ VARS cho thấy nhóm khách hàng 25-35 tuổi chiếm trung bình trên 40% tổng lượng giao dịch trên thị trường, thậm chí có dự án ghi nhận tỷ lệ này lên tới 70%.

Địa ốc 24H: Phú Thọ thông báo mất 119 phôi sổ đỏ; 3 dự án nghỉ dưỡng phải rà soát nguồn gốc đất khi cổ phần hoá

Địa ốc 24H: Phú Thọ thông báo mất 119 phôi sổ đỏ; 3 dự án nghỉ dưỡng phải rà soát nguồn gốc đất khi cổ phần hoá

TPO - Báo mất 119 phôi sổ đỏ, Phú Thọ cảnh báo không xác nhận giao dịch; 3 dự án nghỉ dưỡng phải rà soát nguồn gốc đất khi cổ phần hoá; TP.HCM sắp có thêm 10.000 căn hộ, giá vẫn khó giảm sâu;... là những thông tin nổi bật của Bản tin Địa ốc 24H ngày 15/11.

Báo mất 119 phôi sổ đỏ, Phú Thọ cảnh báo không xác nhận giao dịch

Báo mất 119 phôi sổ đỏ, Phú Thọ cảnh báo không xác nhận giao dịch

TPO - Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ vừa phát đi thông báo mất 119 phôi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ); đồng thời đề nghị các cơ quan, tổ chức, cá nhân không sử dụng, xác nhận các nội dung, giao dịch liên quan đến số phôi này.