Iran nói đàm phán với Mỹ “vô nghĩa”
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 5/10 tuyên bố các cuộc đàm phán với Mỹ là “vô nghĩa”, trong khi Tổng thống Donald Trump vẫn để ngỏ khả năng đối thoại trực tiếp với Tehran. Những tuyên bố trái ngược được đưa ra trong lúc căng thẳng tiếp tục leo thang tại eo biển Hormuz, với một tàu chở dầu bị tấn công trong hôm thứ Hai.
Tehran gắn tiến trình đàm phán với các điều kiện liên quan đến eo biển Hormuz, trong khi Washington thúc Iran nhượng bộ rộng hơn, bao gồm cả chương trình hạt nhân của nước này.
Phát biểu trong cuộc gặp Bộ trưởng Ngoại giao Armenia Ararat Mirzoyan tại Tehran, ông Pezeshkian cho rằng vấn đề của Iran với Mỹ là mỗi khi hai bên ngồi vào bàn đàm phán, “chiến tranh lập tức bị áp đặt” lên Tehran.
“Vấn đề của chúng tôi với Mỹ là mỗi khi chúng tôi ngồi vào bàn đàm phán, chiến tranh lập tức bị áp đặt lên chúng tôi”, ông Pezeshkian nói.
Theo Tổng thống Iran, các cuộc đàm phán trước đây đã ba lần dẫn tới những cuộc tấn công nhằm vào Tehran. Ông cáo buộc Washington không thực sự tìm kiếm đối thoại mà muốn gây sức ép với Cộng hòa Hồi giáo.
Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump ngày 5/10 cho biết ông vẫn để ngỏ khả năng đàm phán trực tiếp với Tehran. Trước đó, ông nói Iran có thể giải quyết cuộc đối đầu với Mỹ theo “cách dễ dàng hoặc khó khăn”.
Dù đàm phán chính thức bế tắc, Tehran và Washington vẫn duy trì trao đổi gián tiếp thông qua các bên trung gian. Iran đã chuyển tới Mỹ một đề xuất kéo dài 7 ngày nhằm khôi phục an ninh tại eo biển Hormuz và cho biết đang xem xét phản hồi của Washington.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định Tehran vẫn nghiêm túc với con đường ngoại giao, nhưng đồng thời sẵn sàng tự vệ.
Căng thẳng tại Hormuz tiếp tục leo thang
Ngày 5/10, một tàu chở dầu bị trúng vật thể chưa xác định tại eo biển Hormuz, khiến phòng máy bốc cháy. Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết thủy thủ đoàn đang nỗ lực dập lửa và chưa ghi nhận thương vong hay tác động đến môi trường.
Đây là vụ việc thứ ba liên quan đến các tàu chở dầu được báo cáo trong vòng hai ngày. UKMTO cho biết hai tàu khác, gồm một tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng và một tàu chở dầu thô, cũng bị trúng vật thể chưa xác định hôm 4/10.
Trong một diễn biến khác, một tàu chở dầu đang trên đường vào cảng gần Khasab, Oman, đã phải quay đầu sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo tàu có thể bị tấn công nếu tiếp tục hành trình.
Hãng thông tấn Fars của Iran ngày 5/10 cũng đưa tin nước này đã nhắm mục tiêu vào 13 tàu chở dầu mà Tehran cáo buộc “vi phạm” các quy định tại eo biển Hormuz trong vòng 7 ngày qua.
Trong khi đó, Mỹ tiếp tục tăng cường thực thi lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng nước này đã chuyển hướng 130 tàu thương mại kể từ khi nối lại hoạt động phong tỏa hôm 14/7.
Theo CENTCOM, quân đội Mỹ đã vô hiệu hóa 3 tàu không tuân thủ và phá hủy 13 tàu mà Washington cho rằng vi phạm lệnh phong tỏa hoặc liên quan tới mạng lưới ngầm trị giá hàng tỷ USD của IRGC.
Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy CENTCOM, tuyên bố quân đội Mỹ sẽ “nhanh chóng hành động” đối với bất kỳ tàu nào cố gắng vượt qua vòng phong tỏa.
Washington tăng sức ép
Bên cạnh sức ép quân sự, Washington tiếp tục gia tăng các biện pháp kinh tế đối với Tehran.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 5/10 cho biết đồng rial của Iran đã giảm xuống mức thấp kỷ lục, đồng thời cáo buộc Iran không bốc dỡ dầu thô lên các tàu chở dầu trong tháng trước. Ông xem đây là dấu hiệu cho thấy chiến dịch gây sức ép của Mỹ đang phát huy hiệu quả.
Áp lực quân sự cũng tiếp tục gia tăng song song với bế tắc ngoại giao. Các thành viên cấp cao trong nhóm an ninh quốc gia của ông Trump đã gặp nhau tại Camp David để thảo luận về cuộc chiến với Iran bàn về khả năng nối lại các hoạt động quân sự quy mô lớn khi các cuộc đàm phán vẫn bế tắc.
Các quan chức Iran hôm thứ Hai (5/10) cảnh báo hành động quân sự mới có thể làm leo thang xung đột. Ông Mohsen Rezaei, thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cho biết, một cuộc tấn công khác hoặc "tính toán sai lầm" nhằm vào Iran có thể lan rộng sang các khu vực khác.
“Mỗi sai lầm tính toán của kẻ thù đối với Iran đều dẫn đến thất bại nặng nề. Sai lầm tiếp theo sẽ mở ra những mặt trận mới và diễn biến khó lường”, ông nói.
Tổng thống Trump tuyên bố chiến tranh “gần như đã kết thúc”
Trong một bài phát biểu ở Nebraska, Tổng thống Donald Trump hôm thứ Hai tuyên bố rằng cuộc chiến với Iran "về cơ bản gần như đã kết thúc" và gọi giá xăng tăng cao là "cái giá nhỏ phải trả" để ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân.
“Chúng ta đang cứu thế giới khỏi một trong những thảm kịch tồi tệ nhất từ trước đến nay. Họ sẽ không có vũ khí hạt nhân. Họ hiểu điều đó. Quyết định đã được đưa ra”, ông Trump nói.
Tổng thống Mỹ cũng nhận định giá xăng hiện nay chỉ tăng tạm thời và cam kết giá nhiên liệu sẽ sớm ổn định trở lại.
