Liên thông 3 luật
Tại TPHCM, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội thảo lấy ý kiến về dự án Luật Đất đai sửa đổi.
Phát biểu khai mạc, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết, theo chương trình tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất vừa qua, Quốc hội đã định hướng đối với 7 nội dung, trong đó có 3 luật liên quan trực tiếp đến lĩnh vực đất đai, gồm Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở. Các dự án luật này được chuẩn bị hồ sơ để trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2, nếu đủ điều kiện, sẽ được xem xét thông qua tại kỳ họp này.
“Chúng tôi mở rộng việc đặt vấn đề sửa Luật Đất đai đi cùng với Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở. Ở đây chúng ta thấy chuỗi mạch từ đất, nhà và giao dịch phải đạt được sự thống nhất, liên thông”, ông Phan Văn Mãi nói.
Theo ông Mãi, một trong những yêu cầu quan trọng khi sửa đổi các luật là phải thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn các quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, trong đó trực tiếp là Nghị quyết 21. Cùng với đó, cần rà soát để đánh giá những chủ trương, chính sách liên quan đến đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản đã được thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn và khả thi hay chưa.
Đặc biệt, cần làm rõ mối quan hệ giữa 3 luật để tránh tình trạng chồng chéo, nhưng cũng không để xảy ra khoảng trống pháp lý. Ông Mãi cho rằng, việc sửa đổi pháp luật không chỉ nhằm nhận diện, tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực đất đai mà còn phải hướng tới kiến tạo phát triển.
Theo đó, cần chuyển tư duy quản lý để đất đai thực sự được sử dụng và phát huy hiệu quả, trở thành một nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế xã hội.
Ông Mãi nhấn mạnh, quan điểm xây dựng pháp luật hiện nay là xây dựng luật theo hướng khung, còn các vấn đề chi tiết sẽ được quy định tại các văn bản dưới luật. Tuy nhiên, đối với Luật Đất đai và những luật có tác động trực tiếp đến quyền công dân, quyền con người, cần xác định rõ nội dung nào phải được quy định ngay trong luật, nội dung nào có thể giao cho văn bản dưới luật.
Đồng thời, các nguyên tắc, tiêu chí trong luật phải đủ rõ để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật, không trái Hiến pháp và không làm giảm chức năng, nhiệm vụ của từng cấp chính quyền.
Vẫn cần công chứng
Góp ý về dự án Luật Đất đai sửa đổi, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM cho biết, tại khoản 4 Điều 22 có quy định việc công chứng, chứng thực hợp đồng văn bản thực hiện các quyền của người sử dụng đất.
Tuy nhiên, theo bà Hạnh, nội dung tiếp thu chưa đầy đủ và chưa trọn vẹn như các quy định hiện hành đã nêu. Hiện, việc công chứng, chứng thực đối với các hợp đồng giao dịch giữa các cá nhân với nhau không bị giới hạn bởi cơ sở dữ liệu thông tin.
Trong khi đó, điểm a khoản 4 Điều 22 quy định hợp đồng công chứng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn lại đi kèm điều kiện chỉ thực hiện đối với các thửa đất chưa có đầy đủ thông tin trong cơ sở dữ liệu đất đai để thay thế thông tin phải công chứng, chứng thực.
"Nghị quyết 21 về định hướng sửa đổi Luật Đất đai không đề cập đến công chứng, chứng thực, có chăng chỉ nói liên quan tới việc cải cách thủ tục hành chính", bà Hạnh nói và kiến nghị, cần xác định rõ công chứng có phải là thủ tục hành chính hay không.
Bà Hạnh cũng cho rằng, cơ sở dữ liệu không thể thay thế được hoạt động công chứng. Cơ sở dữ liệu đất đai rất giúp ích cho hoạt động công chứng trong việc xác định thông tin về đất đai, tránh giả mạo giấy tờ và giảm rủi ro cho các bên giao dịch. Tuy nhiên, theo bà, bản chất của hoạt động công chứng là chứng thực sự tự nguyện và ý chí của các bên khi tham gia giao dịch.
“Không có cơ sở dữ liệu hay máy móc nào chứng minh được ý chí tự nguyện này, mà phải thông qua một bên thứ ba để kiểm tra, xác thực. Vì vậy, cho dù cơ sở dữ liệu có đầy đủ thông tin thì hoạt động công chứng vẫn hết sức cần thiết, việc quy định như dự thảo điểm a khoản 4 Điều 22 là chưa đảm bảo đúng bản chất”, bà Hạnh nhìn nhận.
Tại hội thảo, ông Trần Du Lịch, nguyên Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM đề nghị Quốc hội và Ủy ban Kinh tế và Tài chính thẩm định, xem xét đồng thời 3 luật là Luật Đất đai, Luật Nhà ở, và Luật Kinh doanh Bất động sản trong cùng một kỳ họp để đảm bảo tính thống nhất.
Đồng thời, theo ông Lịch, cần ghi trực tiếp, cụ thể vào luật những nội dung liên quan đến tài sản, nhân thân, quyền tự do căn bản của người dân (quyền sử dụng đất, thu hồi đất, tài chính đất đai...) một cách chi tiết để thi hành ngay, không chờ văn bản hướng dẫn dưới luật.
Ông Trần Du Lịch cũng đề nghị, các vấn đề như quy hoạch, cơ sở dữ liệu... cần đưa ra nguyên tắc và giao Chính phủ quy định chi tiết. Trong khi đó, các quy trình, nghiệp vụ địa chính thuần túy nên giao Chính phủ điều hành, không đưa vào luật.
