Một trong những tác nhân đáng lưu ý ở người cao tuổi và những người mắc bệnh mãn tính là virus hợp bào hô hấp (RSV). Đây là virus đường hô hấp phổ biến, dễ lây lan và ở nhiều trường hợp có thể chỉ gây các triệu chứng tương tự cảm lạnh.
Tuy nhiên, ở người lớn tuổi, đặc biệt người có bệnh nền như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc bệnh tim mạch, RSV có thể gây nhiễm trùng đường hô hấp nghiêm trọng và dẫn đến các biến chứng cần nhập viện.
Theo ước tính từ một mô hình dự báo, trong 5 năm tại Việt Nam có khoảng 4,6 triệu ca nhiễm trùng hô hấp cấp do RSV ở người từ 60 tuổi trở lên, trong đó khoảng 200.000 trường hợp nhập viện và gần 18.000 trường hợp tử vong do bệnh đường hô hấp dưới liên quan đến RSV.
Lão hóa miễn dịch làm tăng nguy cơ nhiễm trùng
Theo PGS.TS.BS. Phạm Quang Thái, Phó Trưởng khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, khi tuổi tác gia tăng, hiện tượng lão hóa miễn dịch có thể làm suy giảm khả năng đáp ứng của cơ thể trước các tác nhân gây bệnh. Điều này khiến người cao tuổi và người mắc bệnh nền trở thành nhóm có nguy cơ cao hơn đối với các bệnh truyền nhiễm và nhiễm trùng.
Trong bối cảnh đó, những tiến bộ trong nghiên cứu và phát triển vắc xin, trong đó có công nghệ chất bổ trợ được kỳ vọng góp phần hỗ trợ tăng cường đáp ứng miễn dịch ở những nhóm dân số có nguy cơ cao.
Bên cạnh RSV, zona thần kinh cũng là một bệnh có thể gây ảnh hưởng đáng kể ở người lớn tuổi nhưng đôi khi chưa được quan tâm đúng mức trong chiến lược chăm sóc dự phòng.
Một số bệnh nền mạn tính như hen, COPD, bệnh tim mạch và đái tháo đường có liên quan đến nguy cơ mắc zona cao hơn. Một số nghiên cứu được thảo luận cho thấy bệnh tim mạch có thể làm tăng nguy cơ mắc zona khoảng 34%, trong khi đái tháo đường làm tăng nguy cơ khoảng 38%.
Theo TS. Đoàn Thu Trà, Quyền Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cho biết: “Để người cao tuổi có bệnh nền được bảo vệ tốt hơn, chúng tôi đã tích hợp tư vấn tiêm chủng vào các điểm chăm sóc sức khỏe thường quy: khi khám tim mạch, hô hấp, nội tiết, thận, lão khoa và với các bệnh nhân chuẩn bị xuất viện hay với các bệnh nhân chuẩn bị ghép tạng để phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm”.
Tại các điểm chăm sóc này, nhân viên y tế có thể rà soát lịch sử tiêm chủng, đồng thời đánh giá tình trạng sức khỏe, bệnh nền và các yếu tố nguy cơ của từng người bệnh. Trên cơ sở đó, người bệnh được tư vấn những loại vắc xin phù hợp theo hướng dẫn chuyên môn hiện hành.
Cách tiếp cận này giúp đưa dự phòng vào gần hơn với thực hành chăm sóc sức khỏe thường ngày, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh và số người sống chung với các bệnh mạn tính ngày càng tăng.
Tại hội thảo khoa học “RSV ở người cao tuổi: Gánh nặng tiềm ẩn ở bệnh nhân có bệnh lý nền và giá trị của việc tiêm ngừa”, do Hội Lão khoa Việt Nam tổ chức, với sự đồng hành của GSK Việt Nam mới diễn ra, GS. David Halpin, Trường Y Đại học Exeter, Vương quốc Anh, cho biết các khuyến cáo quốc tế hiện nhấn mạnh việc bảo vệ những nhóm có nguy cơ diễn tiến nặng do RSV. Giáo sư đặc biệt nhấn mạnh đến việc bảo vệ nhóm người cao tuổi và người mắc các bệnh mạn tính như Phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) hoặc bệnh tim mạch thông qua các biện pháp dự phòng, bao gồm tiêm phòng.
