Tạo thêm cơ hội cứu người, bảo vệ người hiến
Trao đổi với Tiền Phong về vấn đề này, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga - Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, trước tiên phải phân biệt rõ hai việc có bản chất và hệ quả pháp lý khác nhau: lấy ý kiến để xây dựng luật và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người.
Theo đại biểu, ý nghĩa nhân văn của việc sửa luật là tạo thêm cơ hội cứu người, đồng thời bảo vệ người hiến. "Lắng nghe trẻ em để giúp hoàn thiện những hàng rào bảo vệ trẻ...”, đại biểu đoàn Hải Phòng cho hay.
Theo bà, những ý kiến đánh đồng lấy việc ý kiến xây dựng luật với đăng ký hiến tạng, hoặc dựng chuyện lấy tạng trẻ em, có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Chúng tác động trực tiếp vào tâm lý lo lắng của cha mẹ, khiến trẻ em sợ hãi, làm tổn thương niềm tin đối với nhà trường, ngành y và chính sách nhân đạo.
“Khi người dân e ngại việc hiến tặng, cơ hội cứu sống những bệnh nhân đang chờ ghép cũng có thể bị ảnh hưởng”, bà Nga nêu.
Đại biểu lưu ý, điều quan trọng là phải công khai căn cứ và giải thích đúng trọng tâm. Cần chỉ rõ phiếu tham vấn không có giá trị đăng ký hiến; công bố nội dung lấy ý kiến, quy trình thực hiện và đầu mối giải đáp. Đồng thời, phải nói đầy đủ về các quy định liên quan người dưới 18 tuổi, phân biệt hiến mô tái sinh khi còn sống với hiến bộ phận cơ thể sau khi chết.
Điều 6 dự thảo luật nghiêm cấm lấy trộm, ép buộc hiến, mua bán mô, bộ phận cơ thể người và cố ý làm sai lệch kết quả xác định chết não, chết tuần hoàn. “Đây là những căn cứ cụ thể để bác bỏ cách diễn giải rằng sửa luật nhằm hợp thức hóa việc xâm hại trẻ em”, bà Nga khẳng định.
Phản biện cần dựa trên thông tin xác thực
Trao đổi với phóng viên, đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An, Ủy viên chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội nhấn mạnh, dự án luật được xây dựng với quy trình rất chặt chẽ, từ xây dựng chính sách, tham vấn, đánh giá tác động đến nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế.
Khi thảo luận tại tổ, các đại biểu có những quan điểm khác nhau, theo ông, việc này là bình thường: "Chính vì có những cách nhìn khác nhau nên chúng ta mới cần thảo luận, tiếp tục nghiên cứu và đánh giá".
Vẫn theo đại biểu, dự thảo đã quy định rất chặt chẽ về các điều kiện. Việc hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người đối với người dưới 18 tuổi phải đáp ứng đồng thời ba lớp điều kiện: Bản thân người dưới 18 tuổi phải biết và đồng ý; phải có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ; và người dưới 18 tuổi đó phải ở tình trạng chết não, không còn sự sống, chứ không phải “cứ đồng ý là có thể thực hiện”.
“Tôi cho rằng các điều kiện như vậy rất chặt chẽ”, ông An nhìn nhận.
Tuy nhiên, ông và một số đại biểu Quốc hội cũng đề xuất cần bổ sung sự đánh giá của Hội đồng Y khoa hoặc Hội đồng Đạo đức.
“Theo tôi, ba điều kiện nêu trên mới là điều kiện đủ; còn điều kiện cần về mặt y tế là phải có thêm sự đánh giá chuyên môn của hội đồng. Khi liên quan đến người dưới 18 tuổi, cần có cơ chế này để xem xét đầy đủ”, ông An nêu rõ.
Đại biểu đoàn Đồng Nai bày tỏ sự quan tâm đến cách thức xin ý kiến, cách tiếp cận xã hội và việc ứng xử trước những phản ứng trái chiều.
Về kỹ thuật lấy ý kiến, theo ông, việc gửi phiếu lấy ý kiến trực tiếp đến các học sinh ở trường học mà chưa có cách thức phù hợp là vấn đề cần xem xét. Bộ Y tế cũng đã lắng nghe và trao đổi về việc này.
“Không nên từ đó cho rằng cơ quan soạn thảo vi phạm đạo đức nghề nghiệp hay cố tình làm sai. Tôi cực lực phản đối những ý kiến cho rằng quy định này nhằm làm hại trẻ em Việt Nam, tạo nguy cơ chiếm đoạt hoặc làm hại thế hệ trẻ. Hoàn toàn không phải như vậy”, ông An bày tỏ.
Qua cách xử lý tình huống hiện nay, đại biểu cho rằng cần rà soát cách thức nêu vấn đề trên mạng xã hội, xử lý nghiêm những trường hợp kích động thái quá.
“Chúng ta cần trao đổi, chia sẻ, phản biện, nhưng không có nghĩa là kích động, tạo điểm nóng khi thông tin chưa được kiểm chứng. Các bên phải lắng nghe nhau, không nên khăng khăng rằng mình luôn đúng còn cơ quan làm chính sách luôn sai”, ông Trịnh Xuân An nêu rõ.
