Những đặc quyền chưa từng có cho sinh viên
Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị xác định nhất quán: Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá chiến lược, động lực then chốt để đất nước phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới. Trên tinh thần đó, T.Ư Hội SVVN xác định Chương trình đồng hành với sinh viên Việt Nam tài năng công nghệ là chương trình chủ lực nhằm phát huy lực lượng sinh viên giàu tri thức, nhạy bén và nhiệt huyết, trực tiếp hiện thực hóa Nghị quyết 57. Chương trình hướng tới chuyển hóa mạnh mẽ phong trào từ giảng đường thành những bệ phóng thực tiễn, giúp sinh viên không chỉ tiếp cận mà từng bước làm chủ các công nghệ lõi.
Chương trình tập trung hình thành bài báo khoa học, tham luận và ý tưởng đổi mới sáng tạo của sinh viên thông qua các hội nghị, hội thảo khoa học trong nước và quốc tế, các cuộc thi học thuật, hackathon và sân chơi công nghệ. Nội dung trọng tâm xoay quanh các lĩnh vực mũi nhọn như AI, dữ liệu, blockchain, bán dẫn, UAV, y sinh và năng lượng. Từ đó, chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 1.000 bài báo khoa học công bố quốc tế của sinh viên; đồng thời lựa chọn tối thiểu 200 dự án, ý tưởng công nghệ tiêu biểu để hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm, kết nối chuyên gia và doanh nghiệp, từng bước hình thành nguồn dự án nghiên cứu ứng dụng và khởi nghiệp sáng tạo. Chương trình cũng hướng tới giới thiệu, trưng bày ít nhất 150 sản phẩm, mô hình, giải pháp khoa học - công nghệ do sinh viên phát triển.
Song song với đó, Hội SVVN sẽ thu hút trên 500 thạc sĩ, nghiên cứu sinh, tiến sĩ trẻ và nhà khoa học trẻ trong và ngoài nước tham gia cố vấn, đồng hành cùng sinh viên, kết nối với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các tổ chức khoa học.
T.Ư Hội SVVN xây dựng Cổng thông tin Sinh viên Việt Nam tài năng công nghệ tại vietgenius.vn, xác lập những giá trị nền tảng chưa từng có dành cho cộng đồng sinh viên Việt Nam. Đáng chú ý, cung cấp đặc quyền tiếp cận không giới hạn vào kho tàng dữ liệu khổng lồ với hàng ngàn đầu mục học liệu và các bài báo khoa học quốc tế uy tín, tạo tiền đề cho quá trình tự đào tạo và nghiên cứu chuyên sâu. Cùng đó, thiết lập cơ chế tương tác mở, kết nối trực tiếp sinh viên với mạng lưới các nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành; cập nhật liên tục các xu hướng công nghệ chiến lược và tạo môi trường phản biện học thuật chất lượng cao.
Cần bổ sung khoảng 1,3 - 1,5 triệu nhân lực công nghệ
Anh Lâm Tùng - Phó chủ tịch T.Ư Hội SVVN cho biết, nhiều lĩnh vực công nghệ chiến lược đang thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng. Theo báo cáo của Bộ GD&ĐT, Việt Nam hiện có hơn 2 triệu sinh viên đại học. Tuy nhiên, tỉ lệ sinh viên theo học các lĩnh vực STEM mới chỉ đạt khoảng 27 - 31%, tương đương khoảng 600.000 sinh viên, còn thấp so với yêu cầu phát triển của nền kinh tế dựa trên khoa học - công nghệ. Trong khi đó, theo dự báo của Bộ Khoa học và Công nghệ, từ nay đến năm 2030, Việt Nam cần bổ sung khoảng 1,3 - 1,5 triệu nhân lực công nghệ, trong đó 35 - 40% là nhân lực chất lượng cao.
Chương trình xác định tập trung nguồn lực vào nhóm sinh viên đang theo học 11 lĩnh vực then chốt để đưa Việt Nam vững vàng trên bản đồ công nghệ thế giới bao gồm: Trí tuệ nhân tạo (AI), bản sao số và thực tế ảo/tăng cường; điện toán đám mây, điện toán lượng tử, dữ liệu lớn; blockchain; mạng di động thế hệ sau (5G/6G); robot và tự động hóa; chip bán dẫn; công nghệ y sinh tiên tiến; năng lượng và vật liệu mới; công nghệ đất hiếm, đại dương, lòng đất; an ninh mạng và hàng không vũ trụ.
Anh Tùng cho biết thêm, theo số liệu của Bộ GD&ĐT, hiện có khoảng 30 - 35% sinh viên đại học tham gia nghiên cứu khoa học, chủ yếu từ năm học thứ ba trở đi; giai đoạn 2021 - 2025, số đề tài và số sinh viên tham gia các giải thưởng, hội thảo khoa học cấp bộ và toàn quốc tăng bình quân trên 35 - 40% mỗi năm. Đáng chú ý, nhiều công trình nghiên cứu của sinh viên đã tiệm cận chuẩn mực quốc tế, được công bố trên các tạp chí uy tín, nhất là trong các lĩnh vực AI, khoa học dữ liệu, công nghệ sinh học và tự động hóa.
“Vấn đề đặt ra không phải là sinh viên Việt Nam thiếu năng lực hay khát vọng, mà là chúng ta chưa có một cơ chế đủ mạnh để tổ chức, dẫn dắt và phát huy đúng tầm tiềm năng to lớn ấy, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học - công nghệ trong giai đoạn mới”, anh Tùng nói.
