Nhiều lớp kiểm soát
Từ tháng 8, Trường Tiểu học Vinh Phú 1 (phường Vinh Phú, Nghệ An) đã xây dựng tiêu chí lựa chọn thực phẩm, công khai thông tin trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Ban đại diện cha mẹ học sinh, Thanh tra nhân dân và người phụ trách bán trú cùng tham gia khảo sát giá, đối chiếu với báo giá của các nhà cung ứng.
Hiện trường ký hợp đồng với hơn 10 đơn vị, từ doanh nghiệp, hợp tác xã đến các cơ sở cung ứng nhỏ.
Bà Trần Thị Nga, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Vinh Phú 1, cho biết, không chỉ căn cứ vào giấy tờ, nhà trường yêu cầu các đơn vị cung ứng cam kết rõ về chất lượng, nguồn gốc thực phẩm, điều kiện vận chuyển và bảo quản. Nếu xảy ra sự cố, trách nhiệm của nhà cung cấp được quy định cụ thể trong hợp đồng và bản cam kết.
Quản lý nhiều nhà cung cấp giúp trường có thể phân loại, đối chiếu từng nhóm thực phẩm, nhưng cũng kéo theo nhiều đầu mối, hồ sơ và khâu giao nhận cần kiểm soát mỗi ngày.
Thế nhưng, không phải trường nào cũng có điều kiện tự tổ chức nấu ăn. Tại Trường Tiểu học Thành Vinh 2 (phường Thành Vinh), khoảng 1.200 học sinh bán trú sử dụng suất ăn do đơn vị bên ngoài cung cấp. Do trường đang sửa chữa, không còn bếp ăn, nhà trường thuê đơn vị nấu và vận chuyển suất ăn.
Theo bà Trần Việt Hà, Hiệu trưởng nhà trường, việc lựa chọn đơn vị cung ứng được cân nhắc kỹ. Nhà trường đồng thời tăng cường công khai để phụ huynh theo dõi.
Đơn vị cung cấp phải cập nhật thực đơn, thực phẩm, định lượng và giá trị dinh dưỡng. Một nhóm giám sát gồm đại diện nhà trường, giáo viên và phụ huynh được tổ chức để theo dõi bữa ăn.
Tuy nhiên, khi chuyển từ tự nấu sang thuê suất ăn, bài toán kiểm soát cũng thay đổi. Đơn vị cung cấp phải tính cả nguyên liệu, nhân công, vận chuyển, thuế và chi phí vận hành. Với cùng một mức tiền, cấu phần suất ăn vì thế có thể khác nhau.
Hợp đồng đầy đủ, truy xuất vẫn là bài toán khó
Bài toán chi phí càng rõ tại Trường THCS Đặng Thai Mai (phường Trường Vinh). Khoảng 600 học sinh đăng ký bán trú nhưng trường vẫn chưa thể triển khai.
Đại diện nhà trường cho biết, những năm trước trường tổ chức bán trú thông qua đấu thầu. Năm nay, phương án gặp vướng mắc liên quan đến mức giá suất ăn.
Theo Quyết định 44/2026 của UBND tỉnh Nghệ An, suất ăn trưa đối với học sinh THCS, THPT và giáo dục thường xuyên không quá 35.000 đồng/học sinh. Mức này đã bao gồm chi phí tổ chức bán trú, trong khi trước đây khoản chi phí này được phép thu riêng.
Việc gộp các khoản chi vào cùng một mức buộc các trường phải tính toán lại phương án tổ chức, từ lựa chọn nhà cung cấp đến cấu phần suất ăn.
Dù tự nấu hay thuê suất ăn, thực phẩm trước khi đến tay học sinh đều phải qua nhiều lớp kiểm soát. Với bếp ăn tại trường, các khâu gồm nguồn nguyên liệu, vận chuyển, giao nhận, bảo quản và chế biến. Với suất ăn bên ngoài, nhà trường phải kiểm soát thêm cơ sở chế biến, quá trình vận chuyển và thời điểm giao nhận.
Tuy nhiên, hồ sơ đầy đủ không đồng nghĩa mọi rủi ro đã được loại bỏ. Thực phẩm có thể qua nhiều khâu trước khi đến trường, trong khi nhà trường khó kiểm soát toàn bộ quá trình sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt và sơ chế. Vì vậy, truy xuất nguồn gốc là một mắt xích quan trọng để kiểm soát bữa ăn bán trú.
Ông Nguyễn Văn Khoa, Giám đốc Sở GD&ĐT Nghệ An, cho biết, năm học này, Sở yêu cầu các cơ sở giáo dục tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể, khu vực chế biến, trường bán trú, nội trú, căng tin và nơi cung cấp suất ăn. Các trường phải kiểm soát chặt nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng thực phẩm; chỉ tiếp nhận nguyên liệu và suất ăn từ các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện.
“Việc kiểm tra, giám sát phải được thực hiện thường xuyên, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu và từng cá nhân ở mỗi khâu, không để nguy cơ mất an toàn thực phẩm kéo dài hoặc tái diễn”, ông Khoa nhấn mạnh.
Mới đây, mạng xã hội xôn xao thông tin về các suất ăn bán trú 30.000 đồng tại Trường Tiểu học Hà Huy Tập 2 (Nghệ An), với hình ảnh “khay nhiều, khay ít”. Nhà trường xác nhận, đây là suất ăn do đơn vị cung cấp lần đầu thực hiện chia khoảng 1.800 suất theo khay. Sau sự việc, trường yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh quy trình, bảo đảm khẩu phần đồng đều.
