Hai nhà lãnh đạo đồng ý gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại, tặng quà và dành lời khen cho nhau, đồng ý sẽ hợp tác để kiềm chế những nguy cơ từ sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI).
Đối với một cuộc gặp mang tính lịch sử, được kỳ vọng sẽ giải quyết những căng thẳng ngày càng gia tăng giữa hai cường quốc kinh tế và địa - chính trị lớn nhất thế giới, chuyến thăm Washington của ông Tập lần này diễn ra tương đối bình lặng.
Nhưng xét trên những mục tiêu của ông Tập, Trung Quốc không cần nhiều hơn thế.
Tại quốc yến ở Nhà Trắng ngày 24/9, nhà lãnh đạo Trung Quốc nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác, khẳng định sự trỗi dậy của Trung Quốc có lợi cho nước Mỹ chứ không phải mối đe dọa.
“Tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước là điều đáng trân trọng và đầy hứa hẹn. Hãy cùng nắm tay nhau và tiến về phía trước, kề vai sát cánh”, ông Tập nói.
Một điểm khác biệt đáng chú ý so với cuộc gặp hồi tháng 5 là sự kiện lần này khá hỗn loạn vì ông Trump cấm một số phóng viên vào Nhà Trắng, khiến các hình ảnh của chuyến thăm chỉ xuất hiện hạn chế trên truyền thông Mỹ - tương phản rõ rệt với hoạt động đưa tin được chỉ đạo chặt chẽ trên truyền thông nhà nước Trung Quốc.
Các mạng truyền hình tin tức lớn không phát sóng cuộc gặp, sau khi Tổng thống Trump cấm phóng viên của CNN, MS Now và Politico tham gia nhóm báo chí tại Nhà Trắng. Mặc dù một tòa án sau đó đã bác bỏ lệnh cấm, hành động của ông Trump làm dấy lên lo ngại trong giới chức Mỹ và Trung Quốc về cách cuộc gặp thượng đỉnh sẽ được đánh giá, theo CNN.
Tuy nhiên, về cơ bản, thông điệp vẫn không thay đổi.
Hình thức quan trọng hơn thực chất
Ông Tập ví khẩu hiệu nổi tiếng của ông Trump, “Make America Great Again” (Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại), với kế hoạch của chính ông về “sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa” - tầm nhìn chiến lược nhằm đưa Trung Quốc trở thành cường quốc toàn cầu, với năng lực quân sự, công nghiệp và công nghệ đẳng cấp thế giới.
Nhưng những tiến bộ đáng kể của Trung Quốc nhằm đạt được mục tiêu đó đã vấp phải nhiều biện pháp hạn chế của Mỹ, về nhập khẩu hàng hóa, đầu tư và công nghệ.
Bất chấp điều đó, Trung Quốc vẫn duy trì mức xuất khẩu kỷ lục, đạt những bước tiến mạnh mẽ trong lĩnh vực AI và robot, đồng thời nắm giữ nguồn cung nhiều loại hàng hóa và nguyên vật liệu mà Mỹ cần, chẳng hạn như kim loại đất hiếm.
Không giống ông Trump khi tới Bắc Kinh, ông Tập tới Washington mà không đi cùng đoàn lãnh đạo doanh nghiệp đông đảo.
Phát biểu trong chuyến thăm, ông Tập nói ông hy vọng Mỹ sẽ chào đón các doanh nghiệp và công ty Trung Quốc. Ông Trump cũng nhắc lại lịch sử lâu dài của thương mại và tình hữu nghị giữa Mỹ và Trung Quốc.
“Chủ tịch Tập và tôi đều hiểu rằng chúng ta đại diện cho những hệ thống khác nhau, nhưng mối liên kết giữa nhân dân hai nước vẫn bền vững. Chúng ta chưa bao giờ hòa hợp với nhau tốt hơn thế này”, ông Trump nói.
Ông Cui Hongjian - học giả về quan hệ quốc tế tại Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh, nói với CNN, rằng việc không có đại diện doanh nghiệp tham gia chuyến thăm lần này cho thấy quan hệ Mỹ - Trung vẫn chưa đạt được những đột phá đáng kể về kinh doanh hay thương mại.
“Hiện tại, cả hai bên vẫn đang ở giai đoạn muốn ổn định tình hình chính trị thêm một chút”, ông Cui nói.
Tất cả những điều đó mang lại cho ông Tập đòn bẩy lớn hơn nhiều so với lần ông tới Washington trước đây. Điều đó có nghĩa là, ít nhất là vào thời điểm hiện tại, hình thức quan trọng hơn thực chất có thể đã đủ đối với ông.
Trong bối cảnh sự đối đầu Mỹ - Trung gây đảo lộn địa - chính trị và chuỗi cung ứng toàn cầu, quan hệ giữa hai nước ổn định trở lại đã được coi là một thành quả, giới quan sát nhận định.
