Có bác sĩ nội trú phải làm gia sư
Gánh nặng kinh tế đối với những người theo đuổi ngành y càng nặng nề hơn khi học phí sau ĐH tăng cao theo lộ trình tự chủ. Thống kê cho thấy, mức học phí chương trình bác sĩ nội trú năm học 2025–2026 tại Trường ĐH Y Dược (ĐH Quốc gia Hà Nội) gần 75 triệu đồng/năm học, nâng tổng chi phí học phí cho toàn khóa 3 năm lên gần 224 triệu đồng. Tại Trường ĐH Y Hà Nội, học phí dao động từ 24,7 đến 32,6 triệu đồng/học kì 5 tháng. Tại Trường ĐH Y Dược TPHCM, mức học phí này chạm mức trần 66,5 triệu đồng/năm học. Học phí tại trường ĐH ngoài công lập như VinUni là hơn 900 triệu đồng/năm.
Vừa phải trực bệnh viện với cường độ cao, vừa không có lương, chi phí lớn dễ khiến những sinh viên giỏi có hoàn cảnh khó khăn phải từ bỏ con đường học tập nâng cao tay nghề.
Bác sĩ Ngô Thành Ý đang công tác tại một bệnh viện ở TPHCM cho rằng cần hỗ trợ học phí để bác sĩ nội trú yên tâm học tập. Trải qua thực tế của bản thân, bác sĩ Ngô Thành Ý cho biết, 6 năm học y khoa, gia đình phải hỗ trợ tài chính 100%, việc tiếp tục 3 năm nội trú sẽ tạo thêm gánh nặng lớn cho người thân. Bác sĩ Ngô Thành Ý bộc bạch: “Nhìn bạn bè cùng tuổi, chỉ sau 4 năm học đã đi làm, bản thân vẫn phải làm sinh viên tiếp 2 năm nữa nên khó khăn lắm. Tôi đi gia sư đủ kiểu để có tiền đóng học”.
Cần chính sách hỗ trợ
GS.TS Lê Ngọc Thành, Hiệu trưởng Trường ĐH Y Dược (ĐH Quốc gia Hà Nội) cho biết, ở các thế hệ trước, bác sĩ nội trú vẫn được hưởng lương trong thời gian đào tạo, nhưng cơ chế hiện nay đã có sự thay đổi. Theo ông, xã hội cần nhìn nhận bác sĩ nội trú không đơn thuần là sinh viên tiếp tục đi học. Đây là những bác sĩ trẻ vừa học vừa làm trong môi trường chuyên môn cao, trực tiếp tham gia khám chữa bệnh tại các cơ sở thực hành lớn và được đào tạo dưới sự hướng dẫn của các bác sĩ giàu kinh nghiệm.
Trong quá trình đào tạo, bác sĩ nội trú thường xuyên tiếp xúc với người bệnh, tham gia các kĩ thuật chuyên sâu, trực bệnh viện với cường độ cao và đảm nhận nhiều nhiệm vụ chuyên môn của một bác sĩ. “Với vai trò ấy, họ xứng đáng được hưởng chế độ đãi ngộ tương xứng, thay vì vẫn phải đóng học phí như hiện nay”, GS.TS Lê Ngọc Thành nói.
Đồng quan điểm, GS.TS Trần Diệp Tuấn, Hiệu trưởng Trường ĐH Y Dược TPHCM khẳng định cần trả lương cho bác sĩ nội trú vì thế giới đã làm điều này. Bác sĩ nội trú thực chất là bác sĩ huấn luyện, môi trường học tập đặt tại bệnh viện và họ đóng góp trực tiếp vào công việc khám chữa bệnh. Theo quy định hiện nay, bác sĩ nội trú làm việc tại bệnh viện không quá 80 giờ/tuần, tương đương gần 12 giờ/ngày, do đó họ xứng đáng được nhận thù lao.
Hiện tại, mỗi ngày có khoảng 400 đến 500 bác sĩ nội trú học tập, làm việc và thực hành tại 2 cơ sở của Bệnh viện Bạch Mai ở Hà Nội và Ninh Bình. Mỗi tháng, quỹ bệnh viện chi trả một nửa tháng lương cơ bản cho mỗi bác sĩ nội trú. Các khoa, phòng trong điều kiện của mình cũng trích quỹ chi trả thêm một phần kinh phí cho lực lượng này.
Bên cạnh đó, các địa phương cũng đang rà soát giải pháp tháo gỡ khó khăn cho người học. Tại kỳ họp thứ 4 HĐND TPHCM (kì họp chuyên đề), ông Cao Thanh Bình, Trưởng Ban Văn hóa-Xã hội HĐND TPHCM, đã trình báo cáo thẩm tra dự thảo nghị quyết quy định chính sách đặc thù hỗ trợ đào tạo bác sĩ nội trú, đáp ứng nhu cầu phát triển chuyên sâu của ngành y tế thành phố. Dự thảo nghị quyết xuất phát từ thực trạng bác sĩ nội trú chỉ chiếm khoảng 10–12% tổng số bác sĩ đang hành nghề tại hệ thống bệnh viện công lập.
Theo ông Bình, tình trạng thiếu hụt càng nghiêm trọng hơn ở các chuyên ngành khó thu hút, trong khi chi phí học tập ngày càng tăng và thời gian đào tạo kéo dài 3 năm không có thu nhập ổn định khiến nhiều sinh viên y khoa mới ra trường khó tiếp cận chương trình. Đặc biệt, sau khi hệ thống y tế thành phố được mở rộng quy mô, sự chênh lệch về nhân lực chuyên sâu và trang thiết bị giữa các tuyến càng đặt ra yêu cầu cấp thiết về chính sách đào tạo, thu hút và phân bổ bác sĩ nội trú hợp lí.
Về mức hỗ trợ, dự thảo đề xuất chi trả học phí thực tế theo hóa đơn, chứng từ hợp pháp nhưng không vượt quá 100 triệu đồng/người/năm học, dựa trên khảo sát học phí tại 12 cơ sở đào tạo y khoa công lập trên cả nước (từ 65 đến hơn 77 triệu đồng/năm học) và lộ trình tự chủ trong 5 năm tới.
Đối với 15 chuyên ngành khó thu hút gồm Tâm thần, Giải phẫu bệnh, Lao và Bệnh phổi, Hồi sức cấp cứu, Gây mê hồi sức, Ngoại Thần kinh và Sọ não, Nội thần kinh, Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Tim mạch, Ngoại Nhi, Truyền nhiễm, Huyết học-Truyền máu, Phục hồi chức năng, Nhi khoa và Y học hạt nhân, dự thảo đề xuất hỗ trợ thêm hằng tháng bằng 2 lần mức lương tối thiểu vùng I, tương đương khoảng 10,62 triệu đồng/tháng theo mức hiện hành. Báo cáo thẩm tra nhận định đây là mức hỗ trợ cần thiết, thể hiện đúng tinh thần «nghề y là nghề đặc biệt, phải được đào tạo và đãi ngộ đặc biệt».
GS.TS Trần Diệp Tuấn cho biết, mỗi bác sĩ nội trú học tập, làm việc tại bệnh viện trung bình gần 12 giờ/ngày (không có ngày nghỉ).
Tổng dự toán kinh phí thực hiện chính sách khoảng trên 50 tỉ đồng mỗi năm, gồm 40 tỉ đồng hỗ trợ học phí cho tối đa 400 bác sĩ nội trú và khoảng trên 10 tỉ đồng hỗ trợ chi phí sinh hoạt cho 80 bác sĩ nội trú thuộc các chuyên ngành khó thu hút.
Hiện nay, một số chính sách hỗ trợ đã được áp dụng nhưng phạm vi vẫn còn hạn chế. Nhà nước chỉ miễn học phí cho một số chuyên ngành hiếm như Tâm thần, Pháp y, Giải phẫu bệnh hay Hồi sức cấp cứu.
Bệnh viện Việt Đức (Hà Nội) đầu tư hơn 20 tỉ đồng xây dựng khu dành cho bác sĩ nội trú . Bệnh viện chi trả lương, hỗ trợ ăn ở nhưng đổi lại, yêu cầu đối với người học cũng được đặt ở mức cao hơn.
Dù vậy, phần lớn bác sĩ nội trú vẫn phải tự xoay xở khoản kinh phí rất lớn để theo đuổi đam mê.
