Kiểm soát chặt chẽ hoạt động kinh tế để phòng ngừa xung đột giữa lợi ích công và lợi ích riêng

Văn phòng Trung ương Đảng vừa có thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với các cơ quan về Đề án xây dựng quy định mới về đảng viên làm kinh tế tư nhân.

Không thiết kế thêm thủ tục xin phép kinh doanh chỉ vì là đảng viên

Theo đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kết luận, phải khẳng định quyền tham gia hoạt động kinh tế hợp pháp của đảng viên, gắn với địa vị pháp lý, chức trách và nghĩa vụ cụ thể. Tư cách đảng viên đòi hỏi trách nhiệm gương mẫu cao hơn; không tạo đặc quyền kinh doanh. Mọi chính sách hỗ trợ phải dựa trên tiêu chí công khai, bình đẳng; không để doanh nghiệp bị phân biệt đối xử vì chủ doanh nghiệp là hay không phải là đảng viên.

Quy định mới cần ngắn gọn, rõ nguyên tắc, đối tượng, giới hạn, trách nhiệm và thẩm quyền; quy định rõ những nội dung trực tiếp quyết định phạm vi được làm, không được làm; không giao hướng dẫn đến mức cơ quan thực hiện có thể tuỳ nghi mở rộng hoặc thu hẹp quyền; nghiên cứu, lựa chọn kinh nghiệm quốc tế phù hợp điều kiện Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng kết luận về phân định rõ quyền và giới hạn theo từng nhóm đảng viên.

Đối với đảng viên ngoài khu vực công, tạo điều kiện khởi nghiệp, đầu tư, quản lý, điều hành và hành nghề hợp pháp; không thiết kế thêm thủ tục xin phép kinh doanh chỉ vì là đảng viên. Nghĩa vụ báo cáo phục vụ quản lý đảng viên phải đúng phạm vi, không trùng lặp nghĩa vụ của doanh nghiệp; người giữ chức vụ trong tổ chức đảng vẫn phải chịu kiểm soát tương ứng với quyền hạn và lợi ích liên quan.

Đối với cán bộ, công chức đương nhiệm, yêu cầu hàng đầu là sự tận tâm, vô tư và chất lượng thực hiện công vụ; làm rõ lợi ích phát triển, đối tượng, điều kiện và khả năng giám sát trong việc nghiên cứu mở có chọn lọc trong lĩnh vực ưu tiên. Kiểm soát chặt chẽ hoạt động kinh tế để phòng ngừa xung đột giữa lợi ích công và lợi ích riêng, đặc biệt là đối với cán bộ lãnh đạo cấp cao, người có quyền quyết định chính sách, phân bổ nguồn lực, cấp phép, thanh tra, kiểm tra. Thực hiện kiểm soát cả việc điều hành thông qua người khác và tác động bằng ảnh hưởng thực tế; các trường hợp pháp luật đang cấm phải tiếp tục chấp hành cho đến khi có quy định khác.

Đối với viên chức, phát huy chuyên môn, sáng kiến và năng lực nghiên cứu theo pháp luật hiện hành. Phân biệt rõ viên chức chuyên môn với viên chức giữ quyền quản lý; hoạt động bên ngoài phải bảo đảm chất lượng dịch vụ công, quyền lợi người học, người bệnh và nhiệm vụ của đơn vị; rõ quyền sở hữu, sử dụng tài sản công, phân chia Lợi ích và trách nhiệm trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu, không để thành quả đầu tư công chuyển thành lợi ích riêng trái quy định.

Đối với đảng viên trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, mọi phương án phải bảo đảm nhiệm vụ, kỷ luật, bí mật nhà nước và an toàn nguồn lực quốc phòng, an ninh.

Đối với người lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước, người đại diện vốn nhà nước, ngăn chặn chuyển cơ hội kinh doanh, thông tin, khách hàng hoặc tài sản nhà nước sang doanh nghiệp có lợi ích liên quan.

Người đã thôi chức vụ, nghỉ hưu, thôi công tác được tạo điều kiện tiếp tục cống hiến; hạn chế sau công vụ phải gắn với chức trách cũ, thông tin đã tiếp cận và khả năng tác động còn tồn tại; đánh giá, đổi chiếu pháp luật để đề xuất thời hạn hạn chế và các mức áp dụng; quán triệt nguyên tắc hết thời hạn hạn chế không đồng nghĩa được sử dụng bí mật nhà nước hoặc can thiệp trái quy định.

Kiểm soát đồng thời "hai chiều"

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng kết luận về kiểm soát thực chất xung đột lợi ích và bảo vệ hoạt động kinh doanh.

Theo đó, cơ chế quản lý phải nhận diện được người sở hữu, người chi phối, người hưởng lợi và quyền lực có thể tác động đến lợi ích đó; kết hợp tăng cường yêu cầu kê khai tài sản, thu nhập với khai báo lợi ích liên quan theo đúng đối tượng, thẩm quyền; xem xét theo bản chất thực tế đối với đầu tư thụ động nhưng vẫn có quyền chi phối hoặc được hưởng lợi từ quyết định công.

Kiểm soát xung đột lợi ích cần thực hiện trước khi ban hành quyết định có nguy cơ thiên lệch; yêu cầu người có lợi ích liên quan báo cáo, cơ quan có thẩm quyền xác định biện pháp, bố trí người xử lý không có xung đột và kiểm tra việc thực hiện. Hồ sơ, tài liệu phải lưu được căn cứ quyết định và người chịu trách nhiệm.

Phân loại rủi ro phải đặt trong giới hạn pháp luật; bảo vệ hoạt động hợp pháp, không có xung đột; áp dụng biện pháp tương xứng với nguy cơ có thể kiểm soát; chấm dứt hoặc xử lý vị trí, lợi ích theo thẩm quyền đối với hoạt động bị cấm hoặc xung đột không thể khắc phục; không hợp thức hóa việc bị cấm thông qua khai báo và được chấp thuận.

Kiểm soát đồng thời "hai chiều" người có quyền lực dùng quyền lực để trục lợi và doanh nghiệp dùng lợi ích kinh tế để chi phối chính sách, nhân sự, thực thi công vụ; thực hiện ngay từ khâu đề xuất quy hoạch, thiết kế tiêu chí, lựa chọn dự án và đối tác; quan hệ với người thân là căn cứ xem xét khi có liên quan, không phải bằng chứng tự động của vi phạm.