Đây là lần đầu tiên một Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam thăm chính thức Canada kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973. Quan hệ hai nước được nâng lên Đối tác Toàn diện vào năm 2017. Việc nâng cấp lên Đối tác Chiến lược trong chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được đánh giá là dấu mốc quan trọng sau hơn nửa thế kỷ hợp tác và hữu nghị.
Cấp độ mới
Trong chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự nhiều hoạt động tại Canada, trong đó có lễ trồng cây tại Phủ Toàn quyền và phát biểu trước các nghị sĩ cùng cộng đồng người Việt tại Canada.
Phát biểu tại Nghị viện Canada, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Trong một thế giới nhiều bất định, mối quan hệ tin cậy, trách nhiệm và cùng chia sẻ lợi ích lâu dài tự nó đã là một giá trị chiến lược”.
Đánh giá về ý nghĩa của việc nâng cấp quan hệ, bà Vina Nadjibulla - đồng sáng lập tổ chức nghiên cứu Centre for Strategic Statecraft, cho rằng quan hệ Đối tác Chiến lược mới thể hiện sự hợp tác sâu rộng hơn giữa Việt Nam và Canada trong các mục tiêu dài hạn.
“Chúng ta đang ở thời điểm mà mối quan hệ này có thể bước sang cấp độ mới, và rõ ràng cả hai bên đều có mong muốn chính trị về điều đó”, bà nói.
The Canadian Press dẫn lời bà Nadjibulla cho rằng Việt Nam và Canada có những điểm tương đồng đáng chú ý về định hướng kinh tế. Cả hai đều phụ thuộc nhiều vào thương mại, tìm cách đa dạng hoá kinh tế và duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.
“Dù hai nước có hệ thống chính trị khác nhau, định hướng của Việt Nam hiện nay rất giống những gì Canada đang cố gắng thực hiện. Đó là củng cố khả năng chống chịu, đa dạng hóa các quan hệ đối tác, duy trì quyền tự chủ và chủ động”, bà nói.
Theo bà Nadjibulla, chính bối cảnh quốc tế hiện nay khiến quan hệ Việt Nam - Canada trở nên đáng chú ý hơn. Bà liên hệ điều này với nỗ lực của Thủ tướng Mark Carney nhằm tăng cường hợp tác giữa các cường quốc tầm trung, trong đó có sáng kiến thúc đẩy hợp tác giữa Liên minh châu Âu và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).
Còn nhiều dư địa
Bà Julie Nguyen, Chủ tịch sáng kiến Canada - ASEAN tại Trung tâm Nghiên cứu châu Á thuộc Đại học York, cũng nhấn mạnh rằng Việt Nam và Canada nâng tầm quan hệ vào thời điểm hai bên đều nỗ lực tăng cường khả năng chống chịu về kinh tế và an ninh.
Theo chuyên gia này, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Quá trình đó đòi hỏi Việt Nam phát triển các lĩnh vực sản xuất tiên tiến, khoa học, công nghệ và AI… Bà tin rằng đây cũng là những lĩnh vực mà Canada có thể cung cấp sản phẩm và dịch vụ.
Theo thống kê của Canada, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Canada tại Đông Nam Á, với kim ngạch thương mại hàng hóa hai chiều đạt hơn 20 tỷ USD năm 2025. Canada xuất khẩu sang Việt Nam thực phẩm, kim loại và phân bón; Việt Nam xuất khẩu sang Canada hàng điện tử, quần áo, đồ nội thất và giày dép.
Chia sẻ với PV Tiền Phong, TS Phan Cao Nhật Anh, công tác tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, tin tưởng rằng hai bên có thể khai thác hiệu quả CPTPP để thúc đẩy đầu tư, tạo đột phá trong khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, năng lượng sạch và đào tạo nhân lực; đồng thời đa dạng hóa thị trường, đối tác và mở rộng các cơ hội hợp tác mới.
Các chuyên gia Canada cũng nhìn thấy dư địa hợp tác trong lĩnh vực năng lượng.
Theo ông Jeff Nankivell - Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành Asia Pacific Foundation, Việt Nam đang có nhu cầu năng lượng lớn, trong khi Canada có thể cung cấp những mặt hàng như khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và đáp ứng chương trình phát triển điện hạt nhân của Việt Nam.
Trong cuộc gặp với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Mark Carney nhấn mạnh vai trò của Canada với tư cách một đối tác năng lượng và tiềm năng mở rộng hợp tác năng lượng, trong đó có LNG.
Theo TS Phan Cao Nhật Anh, trong bối cảnh thế giới đồng thời diễn ra chuyển đổi địa - chính trị, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và sự phát triển của AI, hai bên có thể hướng tới những đột phá trong khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng lượng sạch và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trong lĩnh vực giao thông, Chính phủ Canada vừa công bố thỏa thuận vận tải hàng không mở rộng với Việt Nam. Theo thỏa thuận, mỗi nước được khai thác tối đa 14 chuyến bay hành khách kết hợp và 7 chuyến bay chở hàng mỗi tuần.
Bài viết của CBC dẫn lời bà Julie Nguyen cho rằng Việt Nam có kinh nghiệm trong việc điều hướng giữa các cường quốc cạnh tranh trong khi giữ vững độc lập quốc gia và phát triển kinh tế sau nhiều thập niên chiến tranh. Theo bà, Canada có thể học hỏi từ kinh nghiệm của Việt Nam về khía cạnh này, đặc biệt trong những giai đoạn có nhiều thay đổi và bất định.
Ông Jeff Nankivell, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành Asia Pacific Foundation, nhấn mạnh rằng Canada đang nỗ lực hoàn tất hiệp định thương mại tự do với ASEAN, và Việt Nam có thể đóng vai trò quan trọng trong tiến trình này.
“Các quốc gia trên thế giới đều đang tìm cách đa dạng hóa”, ông nói, đồng thời cho rằng khi Canada tìm đến Việt Nam, hai bên có lợi ích tương đồng trong việc đa dạng hóa.
