Hai tờ báo cuối cùng

Hôm ấy, tôi bắt đầu từ sáng sớm. Trên tay là một xấp báo và nhiệm vụ nghe qua rất đơn giản: đi bán hết số báo đó. Ban đầu tôi nghĩ chắc không có gì khó. Nhưng đến khi phải tự mình bước đến trước một người hoàn toàn xa lạ để hỏi: “Cô/chú mua giúp con một tờ báo không ạ?”, tôi mới hiểu công việc tưởng đơn giản ấy lại không dễ chút nào.

Tôi bắt đầu từ những công viên. Thấy ai đang ngồi trên ghế đá, tôi lấy can đảm bước đến mời mua báo. Có người vui vẻ mua một tờ, có người lắc đầu, có người chỉ nhìn rồi tiếp tục công việc của họ. Rời công viên, tôi đi qua các khu dân cư, tìm những ngôi nhà có người ở phía trước để mời. Cứ như vậy, tôi đi từ người này đến người khác, từ con đường này sang con đường khác.

Những lần đầu bị từ chối, tôi rất ngại. Có lúc từ xa nhìn thấy một người, tôi đã nghĩ: “Chắc người ta không mua đâu”, rồi định bước qua luôn. Tôi sợ cảm giác phải mở lời rồi nhận lại một cái lắc đầu. Nhưng nếu không hỏi thì những tờ báo trên tay chắc chắn vẫn còn nguyên. Vậy là tôi lại bước tới.

Dần dần, tôi nhận ra điều khó nhất không phải là đi bộ nhiều hay số tiền bán được bao nhiêu. Điều khó nhất với tôi khi ấy là phải bước qua sự ngại ngùng của chính mình. Sau mỗi lần bị từ chối, tôi lại phải lấy can đảm để bước đến một người khác. Một câu mời mua báo chỉ kéo dài vài giây, nhưng có lúc tôi phải mất nhiều thời gian hơn thế để tự thuyết phục mình mở lời.

Khoảng ba tiếng trôi qua. Tôi đã đi qua nhiều công viên, con đường và khu dân cư. Xấp báo ban đầu đã vơi dần. Chân bắt đầu mỏi, người cũng thấm mệt. Tôi chỉ muốn kết thúc buổi trải nghiệm và trở về. Nhìn xuống tay, tôi thấy mình còn đúng hai tờ báo.

Sau ba tiếng, trên tay tôi chỉ còn hai tờ báo.

Chỉ hai tờ thôi.

Tôi đã nghĩ: “Hay là thôi, mình bán được gần hết rồi.” Sau ba tiếng đi bộ và không biết bao nhiêu lần mời người lạ, tôi cảm thấy mình đã cố gắng khá nhiều. Nếu mang hai tờ báo còn lại trở về, chắc cũng chẳng có chuyện gì nghiêm trọng. Tôi vẫn có thể nói rằng mình đã hoàn thành gần hết nhiệm vụ. Lúc đó, dừng lại là lựa chọn dễ dàng nhất.

Nhưng tôi cứ nhìn hai tờ báo trên tay và thấy tiếc. Tôi đã đi suốt ba tiếng, đã vượt qua bao nhiêu lần ngại ngùng để bán được gần hết. Nếu chỉ còn hai tờ mà bỏ cuộc thì dường như sự cố gắng của mình vẫn còn thiếu một chút gì đó. Tôi tự hỏi: “Đã đi đến đây rồi, tại sao mình không thử thêm một chút nữa?”

Vậy là tôi quyết định đi tiếp.

Những con đường lớn và công viên tôi đã đi khá nhiều, nên tôi bắt đầu rẽ vào những con hẻm nhỏ. Tôi đi chậm hơn vì đã mệt, nhưng vẫn quan sát xem nhà nào có người ở phía trước để bước đến mời. Có người vẫn lắc đầu. Tôi lại đi tiếp. Lúc này, trong đầu tôi chỉ có một suy nghĩ rất đơn giản: cứ thử thêm một nhà nữa. Nếu họ không mua thì mình lại đi thêm một nhà khác.

Tôi đi sâu hơn vào một con hẻm và tiếp tục hỏi. Cuối cùng, có một gia đình đồng ý mua báo. Điều khiến tôi bất ngờ là họ mua luôn cả hai tờ báo còn lại.

Tôi quyết định đi tiếp, rẽ vào một con hẻm nhỏ.

Tôi vẫn nhớ cảm giác lúc đó. Hai tờ báo cuối cùng rời khỏi tay, hai bàn tay tôi trống không. Chẳng có ai đứng đó vỗ tay hay chúc mừng. Cũng chẳng có thành tích gì lớn lao, vì suy cho cùng tôi chỉ vừa bán hết một xấp báo. Nhưng tôi vui một cách rất khó tả. Không hẳn vì bán thêm được hai tờ báo, mà bởi chỉ ít phút trước thôi tôi đã định dừng lại. Nếu lúc đó tôi quay về, tôi sẽ chẳng bao giờ biết rằng chỉ cần đi thêm một đoạn, hỏi thêm một nhà, kết quả đã có thể khác.

Trên đường trở về, tôi nghĩ về những cô chú bán vé số, bán báo, bán từng món đồ nhỏ trên vỉa hè. Trước đây, nếu không có nhu cầu, tôi thường từ chối rồi đi tiếp. Nhưng sau ba tiếng tự mình cầm từng tờ báo đi mời người khác, tôi hiểu hơn cảm giác của họ. Đằng sau một câu “mua giúp tôi” có thể là rất nhiều lần lấy can đảm để mở lời.

Buổi sáng ấy cũng khiến tôi hiểu hơn giá trị của lao động. Số tiền kiếm được không nhiều, nhưng để có được nó, tôi đã thức dậy từ sáng sớm, đi bộ nhiều giờ, nói chuyện với người lạ và chấp nhận bị từ chối. Từ đó, tôi biết trân trọng hơn công sức của những người phải mưu sinh bằng từng món hàng nhỏ mỗi ngày.

Điều ở lại lâu nhất trong tôi vẫn là hình ảnh hai tờ báo cuối cùng. Nếu hôm đó tôi dừng lại sau ba tiếng, chẳng ai trách tôi. Tôi vẫn có thể nói rằng mình đã cố gắng và đã bán được gần hết. Nhưng chính khoảnh khắc quyết định đi tiếp khiến tôi nhận ra rằng có những lúc chúng ta muốn bỏ cuộc không hẳn vì đã hết khả năng, mà đơn giản vì chúng ta đã mệt và cảm thấy như vậy là đủ rồi.

Sau này, khi đi học rồi đi làm, những khó khăn tôi gặp tất nhiên không còn là chuyện làm thế nào để bán hết một xấp báo. Có những công việc kéo dài hơn dự kiến, có những việc tôi đã cố gắng nhưng kết quả chưa như mong muốn. Tôi không phải người lúc nào cũng mạnh mẽ hay kiên trì. Tôi vẫn có lúc mệt, nản và muốn chọn cách dễ hơn. Nhưng trong những lúc như vậy, tôi lại nhớ đến buổi sáng năm ấy và tự hỏi: “Mình đã thật sự hết cách chưa, hay chỉ là mình đang mệt?”

“Mình đã thật sự hết cách chưa, hay chỉ là mình đang mệt?”. Câu hỏi ấy giúp tôi nhìn khó khăn bình tĩnh hơn. Có những vấn đề không nhất thiết cần một giải pháp thật lớn. Đôi khi mình chỉ cần thử thêm một lần, hỏi thêm một người, tìm thêm một cách hoặc đi thêm một đoạn. Cũng giống như hôm ấy, tôi không làm điều gì đặc biệt để bán được hai tờ báo cuối cùng. Tôi chỉ quyết định không quay về và tiếp tục bước đi.

Trải nghiệm ấy còn thay đổi cách tôi nhìn về sự từ chối. Ban đầu, mỗi cái lắc đầu đều khiến tôi ngại và thất vọng. Nhưng rồi tôi hiểu rằng người ta từ chối mua một tờ báo không có nghĩa là họ từ chối tôi. Một cái lắc đầu không làm mình kém đi. Điều quan trọng là sau cái lắc đầu ấy, mình có đủ can đảm để bước đến người tiếp theo hay không.

Bài học đó theo tôi đến tận khi đi làm. Tôi dần bớt sợ việc chủ động bắt chuyện, trình bày một ý tưởng hay thử làm điều mình chưa chắc sẽ thành công. Tôi không thể quyết định người khác sẽ nói “có” hay “không”, nhưng có thể quyết định mình có dám thử và tiếp tục hay không.

Bây giờ tôi không còn là cậu sinh viên cầm xấp báo đi qua từng công viên, từng con đường và từng con hẻm năm nào. Tôi đã đi làm, có công việc và những trách nhiệm khác. Nhưng ký ức về buổi sáng đó vẫn còn, đặc biệt là khoảnh khắc tôi nhìn xuống tay và thấy hai tờ báo cuối cùng.

Hai tờ báo ấy chẳng đáng bao nhiêu tiền, nhưng lại cho tôi một bài học mà tôi đã mang theo nhiều năm. Tôi hiểu rằng vượt qua khó khăn không phải lúc nào cũng là chiến thắng một thử thách thật lớn hay làm được điều gì phi thường. Đôi khi, đó chỉ là khoảnh khắc mình đã rất mệt, đã có đủ lý do để dừng lại, nhưng vẫn tự nhủ: “Thử thêm một lần nữa.”

Nếu hôm đó tôi chọn quay về, có lẽ buổi bán báo chỉ còn là một hoạt động thời sinh viên mà tôi đã quên từ lâu. Nhưng tôi đã chọn đi tiếp, rẽ vào một con hẻm và bán được hai tờ báo cuối cùng.

Nhiều năm trôi qua, tôi vẫn nghĩ cuộc sống đôi khi cũng giống buổi sáng hôm ấy. Có những lúc chúng ta không biết mình còn phải đi bao xa mới tìm được điều mình mong muốn. Nhưng trước khi quyết định bỏ cuộc, có lẽ hãy tự hỏi mình thêm một lần: Mình đã thật sự hết cách chưa?

Bởi đôi khi, điều mình đang tìm kiếm chỉ cách mình một con hẻm nữa thôi.