Đang diễn ra diễn đàn phòng, chống bạo lực học đường

Đại úy Nguyễn Hữu Tráng, Đội trưởng Đội Phòng ngừa, điều tra tội phạm xâm phạm nhân thân, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Nghệ An, cho biết, qua công tác nắm tình hình, lực lượng công an đã phát hiện, nắm bắt 5 vụ việc liên quan đến bạo lực học đường, với 24 học sinh liên quan.

Bạo lực học đường có nhiều hình thức, trong đó có bạo lực nóng và bạo lực lạnh. Bạo lực nóng là những hành vi xâm phạm thân thể, sức khỏe như đánh nhau, gây thương tích, thậm chí đe dọa tính mạng. Trong khi đó, bạo lực lạnh thể hiện qua việc xúc phạm danh dự, nhân phẩm, cô lập, tẩy chay hoặc lập các nhóm kín để nhắn tin công kích, gây tổn thương tinh thần cho học sinh.

Đáng chú ý, bạo lực lạnh có thể dẫn đến bạo lực nóng, khiến sự việc ngày càng nghiêm trọng. Khi phát hiện hoặc biết thông tin về các hành vi bạo lực học đường, học sinh cần nhanh chóng báo cho thầy cô giáo, phụ huynh để kịp thời ngăn chặn. Các em cũng cần chấm dứt ngay việc nhắn tin xúc phạm, công kích người khác, tránh để những hành vi tưởng chừng nhỏ trên mạng gây ra hậu quả đáng tiếc.

Với tình huống đặt ra, TS Trần Hằng Ly - Giảng viên Khoa Tâm lý, Trường Sư phạm, Đại học Vinh khuyên các em học sinh khi rơi vào tình huống có nguy cơ bạo lực học đường, điều đầu tiên cần bình tĩnh và vạch ranh giới, xem mình có tham gia vào tình huống bạo lực học đường đó hay không.

Thứ hai, cần tìm kiếm sự giúp từ người thân, bạn bè, thầy cô giáo.

Điều quan trọng nhất là các em cần luôn tin vào những điều tốt đẹp nhất, không để bạo lực học đường và những điều không tốt xảy ra.

Tại diễn đàn, thầy Cao Thanh Bảo, Hiệu trưởng Trường THPT Hà Huy Tập, cho rằng bạo lực học đường không chỉ diễn ra trong khuôn viên trường học mà còn có thể lan rộng trên mạng xã hội. Từ một mâu thuẫn nhỏ trong lớp, những lời bình luận, chia sẻ hoặc hành vi công kích trên không gian mạng có thể khiến sự việc trở nên phức tạp, đẩy những người liên quan vào trạng thái căng thẳng và làm gia tăng nguy cơ xảy ra những hậu quả đáng tiếc.

Theo thầy Bảo, khi phát hiện hoặc chứng kiến những dấu hiệu bất thường, học sinh cần chủ động thông tin cho giáo viên chủ nhiệm hoặc Ban Giám hiệu nhà trường để được hỗ trợ, xử lý kịp thời. Đặc biệt, việc báo cáo ngay từ khi mâu thuẫn mới phát sinh có ý nghĩa quan trọng, giúp thầy cô nắm bắt tình hình, tìm hiểu nguyên nhân và có biện pháp ngăn chặn trước khi sự việc diễn biến nghiêm trọng hơn.

“Các em hãy tin tưởng và chia sẻ với thầy cô khi gặp những vấn đề khó khăn hoặc chứng kiến hành vi bạo lực học đường. Nếu được thông tin sớm, nhà trường sẽ có điều kiện can thiệp, tháo gỡ mâu thuẫn ngay từ đầu, tránh để sự việc kéo dài hoặc lan rộng trên mạng xã hội”, thầy Bảo nhấn mạnh.

Hiệu trưởng Trường THPT Hà Huy Tập cũng cho rằng, sự chủ động chia sẻ của học sinh là một trong những yếu tố quan trọng giúp nhà trường phòng ngừa bạo lực học đường. Thay vì im lặng vì sợ bị liên lụy hoặc tự tìm cách giải quyết, các em cần tìm đến những người lớn đáng tin cậy. Sự phối hợp kịp thời giữa học sinh, giáo viên và nhà trường không chỉ giúp giải quyết mâu thuẫn mà còn góp phần bảo vệ người bị tổn thương, xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện.

Nhận xét về phần xử lý tình huống của học sinh trên sân khấu, anh Trần Đình Huy - Bí thư Đoàn Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Nghệ An bày tỏ ấn tượng trước sự dũng cảm, linh hoạt của các em khi không chọn cách im lặng hay bàng quan trước hành vi bắt nạt. Từ việc trực tiếp can ngăn, đến kêu gọi sự hỗ trợ của những người xung quanh, các em đã thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự đồng cảm với bạn bè.

Tuy nhiên, anh Huy lưu ý, sự dũng cảm cần đi đôi với sự tỉnh táo và kỹ năng bảo vệ bản thân. Khi đối diện với xung đột có nguy cơ dẫn đến bạo lực, học sinh không nên sử dụng bạo lực, lời nói kích động hoặc trực tiếp lao vào xô xát, bởi điều này có thể khiến tình hình nghiêm trọng hơn và đẩy bản thân vào nguy hiểm.

“Các em hãy luôn nhớ nguyên tắc: Bình tĩnh, bảo vệ an toàn cho bản thân và huy động sự hỗ trợ từ tập thể, thầy cô, nhà trường. Đó mới là cách ứng xử an toàn, hiệu quả khi đối diện với bạo lực học đường”, anh Huy nhấn mạnh.

Sau khi Lan làm đổ nước lên áo Vy và đã xin lỗi, Trang cùng một số bạn chụp ảnh, đưa câu chuyện lên nhóm chat để chế giễu, cô lập Lan. Sáng hôm sau, sự việc tiếp tục leo thang khi Hùng đe dọa, định hất đổ bàn học của Lan trước sự chứng kiến của cả lớp.

Tình huống kịch dừng lại đúng thời điểm căng thẳng nhất, mở ra phần tương tác với khán giả. Học sinh được trực tiếp nhập vai Minh – người chứng kiến sự việc nhưng còn do dự lên tiếng – để tìm cách ngăn chặn hành vi bắt nạt. Ở tình huống thứ hai, học sinh tiếp tục đóng vai thành viên nhóm chat, thực hành cách ứng xử khi chứng kiến việc chế giễu, phát tán hình ảnh và cô lập bạn bè trên mạng xã hội.

Thông qua các tình huống gần gũi với đời sống học đường, vở kịch gửi gắm thông điệp: Đừng im lặng trước bạo lực học đường, đừng tiếp tay cho bắt nạt trên không gian mạng. Một lời lên tiếng đúng lúc, hành động bảo vệ bạn bè hay tin nhắn thể hiện sự đồng cảm đều có thể ngăn chặn tổn thương và giúp người bị bắt nạt không còn đơn độc.

Trước thềm Diễn đàn phòng, chống bạo lực học đường với chủ đề “Lắng nghe để thấu cảm – Kết nối để an toàn”, Báo Tiền Phong đã thực hiện khảo sát trực tuyến với chủ đề “Lên tiếng hay im lặng”, nhằm tìm hiểu nhận thức và phản ứng của học sinh khi chứng kiến các hành vi bắt nạt trong môi trường học đường.

Kết quả khảo sát ghi nhận thực trạng đáng chú ý: Trong hơn 14.300 câu trả lời cho câu hỏi “Bạn từng chứng kiến hành vi bạo lực bằng lời nói hoặc cô lập bạn bè chưa?”, có trên 65% học sinh cho biết từng chứng kiến những hành vi này, tương đương gần 9.400 em.

Những con số trên cho thấy bạo lực học đường không chỉ biểu hiện qua các vụ xô xát, mà còn tồn tại dưới nhiều hình thức khó nhận diện hơn như chửi rủa, miệt thị ngoại hình, đặt biệt danh mang tính xúc phạm, lan truyền tin đồn hay cô lập bạn bè khỏi tập thể. Không để lại thương tích hữu hình, những hành vi này vẫn có thể gây tổn thương tâm lý, ảnh hưởng đến lòng tự trọng và cảm giác an toàn của học sinh.

Đáng chú ý, phản ứng của người chứng kiến cũng là vấn đề cần quan tâm. Với câu hỏi “Khi thấy bạn bị bắt nạt, phản ứng đầu tiên của bạn là gì?”, khảo sát đưa ra các lựa chọn gồm can thiệp, quay video, im lặng bỏ đi vì sợ liên lụy hoặc báo cho thầy cô, người lớn. Kết quả cho thấy gần 10% học sinh lựa chọn im lặng bỏ đi vì sợ liên luỵ.

Sự im lặng có thể xuất phát từ tâm lý sợ bị trả thù, lo ngại bản thân bị cuốn vào mâu thuẫn hoặc không biết cách hỗ trợ người bị bắt nạt. Tuy nhiên, khi những người chứng kiến không lên tiếng hoặc tìm kiếm sự trợ giúp, hành vi bắt nạt có nguy cơ tiếp diễn, khiến nạn nhân càng cảm thấy đơn độc.

Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ trang bị cho học sinh kỹ năng nhận diện bạo lực học đường, mà còn hướng dẫn cách ứng phó an toàn, phù hợp. Lên tiếng không đồng nghĩa với việc trực tiếp đối đầu với người bắt nạt; học sinh có thể báo cho giáo viên, nhà trường hoặc người lớn đáng tin cậy, đồng thời hỗ trợ và đồng hành cùng bạn bị tổn thương.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn phòng, chống bạo lực học đường, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Tổng biên tập Báo Tiền Phong, nhấn mạnh tuổi học trò, đặc biệt là những năm tháng THPT, là quãng thời gian đẹp đẽ, khi mỗi người hình thành nhân cách, nuôi dưỡng ước mơ và lưu giữ những kỷ niệm dưới mái trường. Vì vậy, trường học phải là nơi an toàn, là ngôi nhà thứ hai ngập tràn tình bạn, tình thầy trò và lòng nhân ái.

Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Tổng biên tập Báo Tiền Phong

Tuy nhiên, bạo lực học đường vẫn diễn ra dưới nhiều hình thức, từ những vụ xô xát gây thương tích đến hành vi cô lập, tẩy chay, lăng mạ, chế giễu ngoại hình và bắt nạt trên không gian mạng. Những lời bình luận ác ý, bài viết bôi nhọ hay hình ảnh chế giễu lan truyền trên mạng xã hội có thể để lại tổn thương sâu sắc, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần của nạn nhân.

Đáng lo ngại, bạo lực không chỉ xảy ra giữa học sinh với nhau mà còn xuất hiện trong mối quan hệ giữa học sinh và giáo viên. Dẫn vụ việc hành hung giáo viên gây xôn xao dư luận tại Hà Nội ngày 19/10 vừa qua, khiến một cô giáo phải nhập viện cấp cứu, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến cho rằng hậu quả của bạo lực không dừng lại ở những tổn thương trước mắt. Nạn nhân phải chịu ảnh hưởng cả về thể chất lẫn tinh thần, trong khi người gây ra bạo lực có thể đối mặt với kỷ luật, sự lên án của xã hội và trách nhiệm pháp lý, tác động trực tiếp đến tương lai của chính mình.

Trước thực trạng đó, Báo Tiền Phong nhiều năm qua đồng hành cùng ngành giáo dục tổ chức các diễn đàn phòng, chống bạo lực học đường, góp phần trang bị kiến thức, kỹ năng ứng xử và khơi dậy tinh thần trách nhiệm, lòng trắc ẩn, sự sẻ chia trong học sinh.

Gửi thông điệp tới các em học sinh, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến nhấn mạnh ba điều cốt lõi: thấu hiểu, tôn trọng sự khác biệt; dũng cảm lên tiếng trước hành vi bắt nạt; cùng xây dựng trường học thành không gian của yêu thương.

“Khi chứng kiến bạn bị bắt nạt, dù ngoài đời hay trên mạng, các em không nên im lặng mà cần kịp thời chia sẻ với thầy cô, cha mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy để ngăn chặn sự việc”, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến nhắn nhủ.

Theo ông, mỗi học sinh cần học cách lắng nghe, đối thoại, đặt mình vào vị trí của người khác thay vì dùng bạo lực để giải quyết mâu thuẫn. Những hành động tử tế, sự quan tâm và tinh thần sẵn sàng bảo vệ bạn bè sẽ góp phần tạo nên môi trường học đường an toàn.

“Hãy lan tỏa những hành động đẹp, những lời nói tử tế. Khi chúng ta cùng nhau xây dựng một mạng lưới tình bạn, tình thầy trò vững chắc, bạo lực sẽ không có đất dung thân”, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến nhấn mạnh.

Đối với nhà trường và phụ huynh, Phó Tổng biên tập Báo Tiền Phong mong muốn thầy cô, cha mẹ quan tâm sâu sát hơn đến tâm tư, tình cảm của học sinh. Giáo dục không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức mà còn phải chú trọng bồi dưỡng nhân cách, dạy các em biết yêu thương, tôn trọng người khác và tự bảo vệ mình.

Đặc biệt, phòng tư vấn tâm lý học đường cần trở thành địa chỉ tin cậy để học sinh chủ động chia sẻ, tháo gỡ khúc mắc trước khi phát sinh xung đột. Sự đồng hành kịp thời của gia đình và nhà trường có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện, ngăn chặn những nguy cơ dẫn đến bạo lực.

Khẳng định vai trò đồng hành của Báo Tiền Phong – cơ quan ngôn luận của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến cho biết, báo sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục Nghệ An tổ chức các hoạt động thiết thực, góp phần trang bị kiến thức, kỹ năng cho học sinh, chung tay xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh, không có bạo lực.

Mở đầu Diễn đàn là các tiết mục văn nghệ được dàn dựng công phu, mang đến không khí trẻ trung, sôi nổi và giàu cảm xúc. Không chỉ tạo điểm nhấn nghệ thuật, các tiết mục còn góp phần truyền tải thông điệp về sự kết nối, sẻ chia và lan tỏa những giá trị tích cực trong môi trường học đường.

Nhóm Freaky Crew khuấy động sân khấu với tiết mục nhảy Move On. Trên nền nhạc hiện đại, tiết tấu sôi động cùng những động tác vũ đạo khỏe khoắn, các thành viên mang đến nguồn năng lượng tươi mới, thể hiện tinh thần tự tin, năng động của tuổi trẻ.

Tiếp nối chương trình, nhóm D2C thuộc Câu lạc bộ Múa, Trường THPT Hà Huy Tập, mang đến hai tiết mục Lời ru cội nguồn và Việt Nam kiêu hãnh. Nếu Lời ru cội nguồn gợi nhắc tình yêu quê hương, nguồn cội qua những giai điệu giàu cảm xúc, thì Việt Nam kiêu hãnh khơi dậy niềm tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết và khát vọng vươn lên của thế hệ trẻ.

Với sự chuẩn bị chu đáo và phần thể hiện đầy nhiệt huyết, các tiết mục đã tạo nên sắc màu nghệ thuật đa dạng, góp phần lan tỏa tinh thần lạc quan, lòng tự hào và sự gắn kết giữa các bạn học sinh.

Những giai điệu và vũ điệu mở màn không chỉ làm nóng không khí diễn đàn mà còn tạo nhịp cầu cảm xúc, đưa người tham dự đến gần hơn với thông điệp của chương trình: Biết lắng nghe để thấu hiểu, biết sẻ chia để đồng cảm và cùng chung tay xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện, không có bạo lực.

Ngày 28/10, tại Trường THPT Hà Huy Tập (phường Thành Vinh), Sở GD&ĐT Nghệ An phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức diễn đàn phòng, chống bạo lực học đường, với sự tham gia của hơn 1.000 học sinh.

Diễn đàn mang chủ đề “Lắng nghe để thấu cảm – Kết nối để an toàn”, hướng tới nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng nhận diện, ứng phó với các hành vi bạo lực học đường, đồng thời thúc đẩy sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.

Điểm nhấn của diễn đàn là các hoạt động tương tác trực tiếp, tạo cơ hội để học sinh chia sẻ suy nghĩ, trải nghiệm và tìm kiếm giải pháp trước những tình huống bạo lực học đường. Thông qua khảo sát ẩn danh bằng mã QR, học sinh sẽ trả lời các câu hỏi liên quan đến việc chứng kiến hành vi bắt nạt, cô lập bạn bè và cách ứng xử khi gặp tình huống tương tự.

Theo số liệu được công bố, tình trạng bạo lực học đường ở Việt Nam vẫn là vấn đề đáng quan tâm. Theo thống kê của Bộ GD&ĐT được Cổng thông tin điện tử Quốc hội dẫn lại năm 2019, mỗi năm học cả nước xảy ra gần 1.600 vụ học sinh đánh nhau trong và ngoài trường học. Tại phiên chất vấn năm 2023, Bộ trưởng GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn cho biết, từ năm 2021 đến thời điểm báo cáo, cả nước xảy ra gần 700 vụ bạo lực học đường, liên quan hơn 2.000 học sinh, trong đó có 800 học sinh nữ. Đến năm học 2023 –2024, theo số liệu được công bố tại Hội nghị Giám đốc Sở GD&ĐT năm 2025, cả nước ghi nhận 466 vụ bạo lực học đường, liên quan 1.453 học sinh; trong đó 235 em bị tổn hại thể chất và 222 em bị tổn hại tinh thần.