Gần 127 tỷ đồng được thu hồi sau ba tháng
BHXH thành phố Hà Nội cho biết, việc phối hợp với viện kiểm sát trong đôn đốc, thu hồi tiền chậm đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp tại các đơn vị sử dụng lao động đang tạo chuyển biến tích cực.
Hoạt động này được triển khai theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Trên cơ sở chỉ đạo của Thành ủy Hà Nội và hướng dẫn của VKSND thành phố Hà Nội, BHXH thành phố cùng các đơn vị trực thuộc đã ký quy chế phối hợp với viện kiểm sát cùng cấp.
Theo đó, hai cơ quan rà soát, phân loại những doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp từ ba tháng trở lên; xác minh nguyên nhân và tổ chức đối thoại trước khi tiến hành tố tụng.
Với doanh nghiệp thực sự khó khăn về tài chính, cơ quan chức năng tạo điều kiện xây dựng lộ trình hoàn thành nghĩa vụ. Tuy nhiên, những doanh nghiệp vẫn hoạt động, có dòng tiền nhưng cố tình chiếm dụng tiền đóng bảo hiểm của người lao động và không hợp tác sau nhiều lần đôn đốc sẽ bị xem xét áp dụng cơ chế khởi kiện công ích.
Tính đến hết tháng 8/2026, VKSND thành phố Hà Nội và các viện kiểm sát khu vực đã đôn đốc 2.166 đơn vị. Qua đó, 126,7 tỷ đồng trên tổng số 239,1 tỷ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng đã được thu hồi.
Theo BHXH thành phố Hà Nội, sau khi nhận được văn bản đôn đốc hoặc thông báo làm việc của viện kiểm sát, phần lớn đơn vị đã nhận thức rõ hơn trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời chủ động khắc phục ngay từ giai đoạn đầu.
Việc triển khai cơ chế khởi kiện công ích không nhằm gây khó khăn cho doanh nghiệp mà hướng tới thiết lập kỷ cương, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động hoàn thành nghĩa vụ. Qua đó, quyền lợi an sinh của người lao động được bảo vệ, đồng thời hạn chế việc phải áp dụng biện pháp khởi kiện, tố tụng.
Tính đến ngày 8/9, bốn viện kiểm sát khu vực tại Hà Nội đã quyết định khởi kiện năm đơn vị với tổng số tiền nợ 18,3 tỷ đồng.
Một trong những vụ việc được đưa ra xét xử là vụ yêu cầu Công ty MD, có trụ sở tại xã Ứng Thiên, Hà Nội, thực hiện nghĩa vụ nộp tiền BHXH. Doanh nghiệp này kê khai đóng bảo hiểm cho năm lao động nhưng để phát sinh tình trạng chậm đóng kéo dài, ảnh hưởng đến quỹ bảo hiểm và quyền lợi của người lao động.
Phát hiện gian lận từ dữ liệu bất thường
Cùng với xử lý tình trạng chậm đóng, BHXH thành phố Hà Nội đang tăng cường rà soát dữ liệu, kiểm tra và phối hợp với cơ quan công an để phát hiện hành vi lập hồ sơ giả, hồ sơ khống nhằm trục lợi quỹ bảo hiểm.
Ngày 17/9, TAND khu vực 6 - Hà Nội xét xử sơ thẩm bị cáo Đặng Đình Tụ, Giám đốc Doanh nghiệp tư nhân Bảo Tụ, về tội “Gian lận bảo hiểm xã hội”.
Trong tám tháng đầu năm 2026, BHXH thành phố Hà Nội đã ban hành quyết định kiểm tra, kiểm tra chuyên ngành tại 1.331 đơn vị sử dụng lao động, cơ sở khám chữa bệnh, đơn vị nội bộ và tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng.
Qua kiểm tra, cơ quan BHXH yêu cầu đóng, truy đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp cho 873 lao động chưa tham gia, đóng chưa đủ thời gian hoặc không đúng mức quy định, với tổng số tiền 5,9 tỷ đồng.
Cơ quan BHXH cũng phát hiện 552 lượt người hưởng chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp sai quy định, phải thu hồi 1,3 tỷ đồng về các quỹ; đồng thời yêu cầu truy giảm gần 120 triệu đồng đối với 20 lao động đóng thừa thời gian hoặc thừa mức đóng.
Tại Đông Anh, cơ quan BHXH và viện kiểm sát đã phối hợp thu hồi tiền hưởng BHXH một lần không đúng quy định của tám trường hợp, với tổng số tiền phải thu hồi hơn 280 triệu đồng. Trong đó, hơn 95 triệu đồng đã được thu hồi ngay; số tiền còn lại được các cá nhân cam kết hoàn trả theo lộ trình.
Với những trường hợp đã khắc phục toàn bộ số tiền hưởng sai, BHXH cơ sở Đông Anh thực hiện khôi phục thời gian đã hưởng BHXH một lần và cộng nối với thời gian đang tham gia, nếu có, nhằm bảo đảm tối đa quyền lợi cho người lao động.
BHXH thành phố Hà Nội cho biết, thời gian tới sẽ tiếp tục tăng cường đối soát các trường hợp có dấu hiệu bất thường, kiểm tra đột xuất và khai thác các ứng dụng phần mềm trong xét duyệt chế độ. Cơ quan BHXH cũng tiếp tục phối hợp với công an, viện kiểm sát và các đơn vị liên quan để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý hành vi chậm đóng, trốn đóng và trục lợi quỹ bảo hiểm.
