Tốn cả trăm triệu để được... "chết"
Ngày 24/9, trao đổi với PV Tiền Phong, TS. Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TPHCM - cho rằng, cách xử lý hiện nay đối với doanh nghiệp (DN) đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt có thể trở thành gánh nặng, làm giảm động lực khởi nghiệp. Các thủ tục và chi phí phát sinh trong quá trình này có thể khiến DN phải mất một khoản tiền lớn chỉ để hoàn tất việc khai tử.
“Có người nói phải tốn tới 70-100 triệu đồng để được “chết”, nhưng theo tôi biết có khi còn hơn, tùy từng năm và từng trường hợp. Nhiều đơn vị bỏ ra 200-300 triệu đồng cũng chưa giải quyết được. Vấn đề ở đây là chính sách phải nhìn dài hạn chứ không thể chỉ nhìn trước mắt”, ông Thuận nói.
Ông Thuận cho rằng mã số thuế ở trạng thái 03, 06 cũng đặt ra nhiều vấn đề cần xem xét, nhất là với những DN đã thực sự ngừng hoạt động. Khởi nghiệp nhưng lại để những thủ tục đó thành "tạo nghiệp" thì hậu quả lâu dài rất lớn. DN không muốn tham gia thị trường nữa mà chỉ muốn rút lui.
Bài viết Khổ sở "khai tử" doanh nghiệp: Lỗi do ai? trên Báo Tiền Phong trước đó phản ánh tình trạng nhiều DN đã "đắp chiếu" nhiều năm nhưng chưa được đóng mã số thuế. Nếu muốn được khai tử, DN phải trải qua nhiều thủ tục phức tạp, chi phí giải thể cũng rất cao.
Theo ông Thuận, với DN đã thực sự ngừng hoạt động, việc tiếp tục yêu cầu nộp các tờ khai là không cần thiết về mặt hành chính. Thay vào đó, DN chỉ cần xác nhận thời gian hoạt động, thời điểm ngừng và cam kết không còn nợ thuế thì có thể cho chốt, giải quyết trong ngày. Tương tự, việc yêu cầu DN đã “tắt thở” tiếp tục nộp thuế môn bài là chưa phù hợp. Bởi thuế môn bài là để kinh doanh, trong khi DN đó đã không còn hoạt động.
Vị chuyên gia cũng cho rằng DN đã ngừng hoạt động không nên phải trải qua thêm nhiều bước như kê khai mã số, định danh rồi mới thực hiện các thủ tục tiếp theo. “Những việc đó cộng lại, cộng thêm tiền phạt nữa sẽ tạo nên tâm lý mọi người không muốn khởi nghiệp. Hậu quả là DN không tham gia được thị trường, Nhà nước không kích cầu được DN vừa và nhỏ”, ông Thuận nói.
Theo Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TPHCM, với DN thực sự không còn hoạt động, cần tạo điều kiện để họ giải thể thay vì buộc phải thực hiện thêm các thủ tục để “sống lại” chỉ nhằm hoàn tất nghĩa vụ hành chính. Điều quan trọng là phải phân biệt DN thất bại, không còn khả năng hoạt động với trường hợp cố tình vi phạm.
“Những người cố ý trốn thuế, gian lận thuế thì phải xử lý nghiêm. Còn những người thất bại, lâm vào tình trạng không hoạt động được thì tạo điều kiện cho họ tái khởi nghiệp. Trước mắt, muốn DN phát triển, tạo việc làm thì đó phải là mục tiêu chính. Thị trường đang có nhiều vấn đề, thất nghiệp nhiều, sản phẩm không tiêu thụ được thì phải dùng mọi cách để kích cầu, phát triển rồi mới nghĩ đến nguồn thu. Không thể cứ chồng hết cái này lên cái kia mà không nhìn vào thực tế”, ông Thuận nhấn mạnh.
Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TPHCM cho rằng, cải cách thủ tục đối với DN ngừng hoạt động không chỉ nhằm tháo gỡ một nút thắt hành chính, mà còn liên quan đến khả năng quay trở lại thị trường của những người từng thất bại trong kinh doanh. Theo đó, có thể chấp nhận một phần chi phí ngắn hạn để tạo điều kiện cho thị trường phục hồi và phát triển dài hạn.
Rà soát, phân loại, xử lý các trường hợp
Thời gian qua, UBND TPHCM đã triển khai chiến dịch làm sạch mã số thuế, tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh. UBND TPHCM chỉ đạo các cơ quan, đơn vị rà soát, xử lý các trường hợp DN không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. "UBND TPHCM đã chỉ đạo ngành thuế rà soát, làm rõ và tháo gỡ các vướng mắc cho DN" - Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh cho biết tại kỳ họp thứ 5 HĐND TPHCM ngày 22/9.
Thuế TPHCM phối hợp cùng các cơ quan rà soát, phân loại, xử lý các trường hợp, cập nhật và lập danh sách DN không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký để xử lý vi phạm, thu hồi giấy chứng nhận đăng ký DN.
Đối với trường hợp DN nợ thuế kéo dài, không hợp tác và đủ điều kiện áp dụng biện pháp cưỡng chế thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, cơ quan thuế lập hồ sơ, gửi cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh đề nghị thu hồi theo thẩm quyền.
DN không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký có dấu hiệu mua bán hóa đơn, trốn thuế, lợi dụng pháp nhân, mã số thuế, hóa đơn để vi phạm pháp luật, cơ quan thuế cần phân loại rủi ro, kiểm tra, xử lý vi phạm hoặc chuyển tin báo, hồ sơ kiến nghị khởi tố sang cơ quan công an khi đủ căn cứ.
Theo đại diện lãnh đạo cơ quan Thuế TPHCM, việc làm sạch mã số thuế giúp minh bạch hóa môi trường đầu tư, giúp cơ quan quản lý nhận diện rõ thực trạng hoạt động của các đơn vị sản xuất, kinh doanh lành mạnh.
Để tháo gỡ khó khăn về mặt thủ tục, ngành thuế cũng đã có văn bản báo cáo Bộ Tài chính đề xuất các giải pháp căn cơ. Mục tiêu nhằm xây dựng một cơ chế hỗ trợ phù hợp, giúp giảm bớt gánh nặng chi phí thủ tục giải thể, để các DN ngừng hoạt động lâu năm có thể thuận lợi rút lui khỏi thị trường một cách đúng pháp luật.
