3 hiểu lầm dễ gặp khi đánh giá xi măng và bê tông
Hiểu lầm thứ nhất: Xi măng càng nhanh đông kết thì càng tốt. Đông kết và cường độ là hai khái niệm khác nhau. Đông kết là quá trình hỗn hợp chuyển từ trạng thái dẻo sang cứng, còn cường độ là khả năng chịu lực được phát triển theo thời gian. Vì vậy, xi măng đông kết nhanh không đồng nghĩa bê tông sẽ đạt cường độ cuối cùng cao hơn. Bê tông tiếp tục phát triển cường độ trong nhiều ngày và 28 ngày thường là mốc quan trọng để đánh giá. Với Tân Thắng, kết quả kiểm tra cho thấy cường độ ngày thứ 3 cao hơn 45% so với mức tiêu chuẩn Việt Nam và ngày thứ 28 cao hơn tới 15% so với tiêu chuẩn. Vì vậy, chất lượng cần được đánh giá bằng chỉ tiêu kỹ thuật và đúng tuổi quy định, thay vì chỉ dựa vào cảm giác “cứng nhanh”.
Hiểu lầm thứ hai: Bê tông mới vài ngày đã rỗ, vụn hoặc có vẻ yếu thì chắc chắn do xi măng không tốt. Một khối bê tông ở tuổi 2–5 ngày vẫn đang phát triển cường độ, chưa thể đại diện cho cường độ cuối cùng. Bên cạnh tuổi bê tông, hiện tượng rỗ hoặc bề mặt không đặc chắc còn có thể liên quan đến cấp phối (tức tỷ lệ phối trộn giữa xi măng, cát, đá và nước), lượng nước sử dụng, quá trình trộn, đầm rung & quá trình bảo dưỡng. Vì vậy, chỉ nhìn bê tông trong những ngày đầu rồi quy kết ngay cho xi măng là chưa đủ cơ sở. Cần xem xét đồng thời vật liệu, cấp phối và quá trình thi công.
Hiểu lầm thứ ba: Bê tông xuất hiện nứt chân chim, nứt bề mặt thì xi măng không tốt. Nứt bề mặt không phải là dấu hiệu có thể dùng riêng để kết luận chất lượng xi măng. Hiện tượng này có thể liên quan đến co ngót khi bê tông mất nước quá nhanh, đặc biệt trong điều kiện nắng nóng, gió Lào hoặc không được bảo dưỡng đủ ẩm. Cấp phối và lượng nước cũng ảnh hưởng đến cấu trúc bê tông. Ngay cả khi sử dụng xi măng có cường độ cao, nếu cấp phối chưa phù hợp hoặc thi công, bảo dưỡng không đúng cách thì nứt bề mặt vẫn có thể xảy ra. Bảo dưỡng đúng giúp duy trì đủ nước cho quá trình thủy hóa, tạo điều kiện để bê tông phát triển cường độ và hạn chế nguy cơ nứt do mất nước sớm.
Chọn xi măng tốt cần dựa trên những gì?
Thay vì chỉ nhìn vào tốc độ đông kết hay một hiện tượng trên bề mặt bê tông, người xây nhà nên lựa chọn sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp, đồng thời quan tâm đến các chỉ tiêu như cường độ, thời gian đông kết và độ ổn định. Chất lượng nguyên liệu đầu vào và khả năng kiểm soát ổn định trong sản xuất cũng là những yếu tố quan trọng mà người dùng khó đánh giá bằng mắt thường.
Tại Tân Thắng, nhà máy sử dụng dây chuyền công nghệ FLSmidth – Đan Mạch, Top đầu Châu Âu, và kiểm soát các yếu tố trong quá trình sản xuất, trong đó có độ mịn và kích thước hạt xi măng. Sản phẩm được kiểm tra định kỳ bởi đơn vị độc lập theo các tiêu chuẩn áp dụng, nhằm đảm bảo chất lượng và độ ổn định cho mọi lô xi măng. Kết quả thử nghiệm của QUACERT cho mẫu xi măng PCB40 CLC Tân Thắng cho thấy cường độ nén đạt 33,6 N/mm² ở 3 ngày và 48,7 N/mm² ở 28 ngày, đều vượt chuẩn so với yêu cầu tương ứng của TCVN 6260:2020.
Xi măng tốt là nền tảng, thi công đúng mới phát huy giá trị
Một công trình bền vững không được quyết định bởi một sản phẩm đơn lẻ. Xi măng là thành phần quan trọng và là nền tảng của bê tông, nhưng để phát huy chất lượng đó, cấp phối cần phù hợp, lượng nước được kiểm soát, quá trình trộn – đổ – đầm đúng kỹ thuật và bê tông được bảo dưỡng đầy đủ.
Vì vậy, khi bê tông chưa cứng sau vài ngày, xuất hiện rỗ hay có những đường nứt nhỏ trên bề mặt, không nên vội kết luận xi măng tốt hay kém. Tuổi bê tông, cấp phối, kỹ thuật thi công và bảo dưỡng đều cần được xem xét. Lựa chọn xi măng đạt chuẩn, ổn định về chất lượng ngay từ đầu và thi công đúng cách sẽ tạo nền tảng để bê tông phát triển đúng cường độ, góp phần xây nên những công trình vững chắc dài lâu.
