Cởi bỏ rào cản tâm lý "an phận thủ thường"
Nhiều năm trước, câu chuyện "vay vốn làm ăn" luôn là bài toán khiến nhiều hộ gia đình ở xã vùng cao Nghĩa Đô đắn đo, thậm chí né tránh. Với đa số là đồng bào dân tộc Tày, Mông, Dao, tâm lý sợ rủi ro, sợ nợ nần chồng chất và thói quen bằng lòng với mảnh vườn nhỏ, vài con gà thả rông đã bén rễ sâu trong đời sống bà con. Người nông dân quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời nhưng cái nghèo vẫn đeo bám dai dẳng cũng chỉ vì thiếu vốn, thiếu công nghệ và thiếu cả sự bứt phá trong tư duy.
Thế nhưng, khi nền kinh tế thị trường chuyển dịch, những mô hình kinh tế trang trại hiệu quả xuất hiện ngày một nhiều, người dân bắt đầu nhận ra: Nếu cứ ôm khư khư cách làm cũ, sẽ mãi không bao giờ thoát nghèo. Nhờ sự vào cuộc tích cực của các cấp chính quyền và các tổ chức đoàn thể trong việc tuyên truyền, định hướng, bà con đã chủ động hơn trong việc tìm kiếm các kênh tín dụng chính sách, mạnh dạn gõ cửa ngân hàng để tìm cơ hội thay đổi cuộc đời.
Sự "mạnh dạn" này không phải là liều lĩnh, mà là kết quả của một quá trình thay đổi nhận thức sâu sắc. Người nông dân hôm nay không còn vay vốn theo kiểu "được chăng hay chớ" mà đã biết tính toán chi phí, lập phương án sản xuất và chủ động học hỏi kỹ thuật để đồng vốn sinh lời hiệu quả nhất.
Đổi mới tư duy, tiếp sức cho người dân thoát nghèo
Câu chuyện của chị Hoàng Thị Luân (thôn Vĩnh Yên, xã Nghĩa Đô) là một minh chứng sống động cho hành trình cởi bỏ rào cản ấy. Từng là hộ nghèo có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, chồng bệnh tật, một mình chị gánh vác cả gia đình, cuộc sống chật vật vô cùng do sản xuất nhỏ lẻ, thiếu vốn. Bước ngoặt đến khi gia đình chị tiếp cận khoản vay 100 triệu đồng từ chương trình cho vay hộ nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH).
Theo chị Hoàng Thị Vang, Trưởng thôn Vĩnh Yên, Tổ trưởng Tổ Tiết kiệm và Vay vốn Pác Mạc, hoàn cảnh gia đình chị Luân trước đây khá khó khăn. Vì thiếu vốn, chỉ sản xuất nhỏ lẻ, nguồn thu không ổn định. Khoản vay 100 triệu đồng theo chương trình cho vay hộ nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội đến với gia đình chị Luân như một điểm tựa để bắt đầu lại.
Không dùng vốn cho các khoản chi tiêu trước mắt, chị Luân đầu tư đồng bộ vào chăn nuôi với đàn lợn thịt và hơn 200 con gà, vịt, ngan. Cứ thế, đôi tay thoăn thoắt cắt chuối, vãi thóc, mỗi năm hai lứa lợn đạt trọng lượng và đàn gà thả rông bán rải rác đã mang về cho chị nguồn lãi ròng hơn 60 triệu đồng/năm. Không dừng lại ở đó, trên đồi cao, chị dũng cảm chuyển đổi từ cây keo hiệu quả thấp sang trồng hơn 3.000 gốc quế đang bước sang năm thứ tư. Từ một hộ nghèo, nay chị Luân đã trả bớt 10 triệu đồng tiền gốc, gương mặt rạng rỡ niềm tin vào tương lai.
Cách đó không xa, gia đình ông Hoàng Công Lệnh lại là câu chuyện truyền cảm hứng của một hộ đã đi qua cái nghèo và đang tiếp tục bứt phá vươn lên thành hộ khá giả. Thoát nghèo sau 2,5 năm nhờ khoản vay 50 triệu đồng đầu tư nuôi bò và cá giống, năm 2023, ông Lệnh tiếp tục mạnh dạn vay thêm 100 triệu đồng chương trình hộ sản xuất kinh doanh vùng khó khăn để thử sức với đối tượng mới: Nuôi ếch thương phẩm.
Chỉ sau 3 tháng thả 1.000 con ếch giống đầu tiên, ông Lệnh đút túi ngay 27 triệu đồng. Điều đặc biệt là tư duy làm kinh tế của người nông dân này đã rất nhạy bén, ông đưa sản phẩm lên mạng xã hội Facebook, thương lái cứ thế nườm nượp tìm vào tận nhà thu mua, đầu ra vô cùng thuận lợi. Hiện tại, ông đã tự tin xuống giống tiếp lứa 2 với quy mô gấp đôi. Đồng vốn cứ thế xoay vòng, mang lại cuộc sống sung túc cho gia đình.
Bệ đỡ vững chắc cho bức tranh nông thôn mới
Những mô hình sản xuất kinh doanh hiệu quả ở Vĩnh Yên không tự nhiên mà có. Phía sau mỗi đồng vốn được giải ngân là sự đồng hành sát sao của chính quyền cơ sở, Tổ Tiết kiệm và Vay vốn, và những bước chân không mỏi của cán bộ tín dụng. Ông Đỗ Văn Lưu, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Đô chia sẻ thẳng thắn: Với hộ nghèo, hỗ trợ chỉ có ý nghĩa lâu dài khi giúp người dân tạo được sinh kế. Việc đưa nguồn vốn tín dụng ưu đãi đến đúng đối tượng, đúng nhu cầu sản xuất là giải pháp cốt lõi mà địa phương luôn chú trọng.
Hiện tại, toàn xã Nghĩa Đô chỉ còn 97 hộ nghèo (chiếm 3,64%). Xã đang dồn lực rà soát, lập danh sách 25 hộ có ý chí bứt phá để tập trung hỗ trợ, quyết tâm đưa các hộ này thoát nghèo bền vững vào cuối năm 2026. Trong hành trình đó, nguồn vốn tín dụng chính sách chính là "vũ khí" chiến lược.
Theo số liệu từ ông Ngô Đức Dũng, Giám đốc Phòng giao dịch NHCSXH huyện Bảo Yên, tổng dư nợ tại xã Nghĩa Đô hiện đã đạt con số ấn tượng trên 117.190 triệu đồng với gần 1.600 khách hàng vay vốn thông qua 17 chương trình tín dụng. Trong đó, dòng vốn tập trung mạnh nhất vào chương trình cho vay hộ nghèo (hơn 42.580 triệu đồng) và cho vay sản xuất kinh doanh vùng khó khăn (trên 23.330 triệu đồng).
Chính sách tín dụng ưu đãi với thủ tục đơn giản, thuận tiện, lãi suất phù hợp đã giúp hộ nghèo và các đối tượng chính sách mạnh dạn hơn khi vay vốn đầu tư sản xuất. Khi có vốn, người dân có thể mua cây - con giống, phát triển chăn nuôi, đầu tư trồng cây, mở rộng kinh doanh, từ đó tạo thêm thu nhập và việc làm. Nguồn vốn cũng góp phần bảo đảm an sinh xã hội, hỗ trợ mục tiêu giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới tại địa phương.
