Mỗi năm, rừng hấp thụ khoảng 2 triệu tấn carbon
Quảng Ngãi hiện có khoảng 826.000ha rừng, trong đó rừng tự nhiên khoảng 604.000ha, rừng trồng khoảng 222.000ha. Đây là nguồn tài nguyên quan trọng để tỉnh nghiên cứu các hoạt động giảm phát thải khí nhà kính, tăng khả năng hấp thụ và lưu giữ carbon.
Theo đánh giá của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, các hoạt động có thể triển khai gồm bảo vệ rừng tự nhiên, hạn chế mất rừng và suy thoái rừng, phục hồi rừng nghèo, nâng cao chất lượng rừng trồng, chuyển hóa rừng gỗ nhỏ sang gỗ lớn và kéo dài chu kỳ kinh doanh rừng.
Bên cạnh đó, quản lý rừng bền vững, phát triển cây phân tán và các mô hình nông lâm kết hợp cũng góp phần nâng cao chất lượng rừng, tăng khả năng hấp thụ carbon.
Ông Nguyễn Văn Nam - Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ngãi cho biết, theo cách tính được Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm hướng dẫn, mỗi năm rừng trên địa bàn tỉnh hấp thụ và lưu giữ khoảng 2 triệu tấn carbon, tương đương khoảng 2 triệu tín chỉ.
Hiện Quảng Ngãi đang thực hiện Chương trình giảm phát thải khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên theo sáng kiến LEAF, dự kiến được phân bổ khoảng 1,13 triệu tín chỉ carbon.
Tuy nhiên, lượng carbon hấp thụ, lưu giữ theo ước tính không đồng nghĩa với số tín chỉ đã được công nhận và đủ điều kiện giao dịch. Để tạo ra nguồn thu, các chương trình, dự án phải đáp ứng yêu cầu về phương pháp tính toán, đo đạc, báo cáo, thẩm định và xác minh kết quả theo quy định.
Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh, Quảng Ngãi đang triển khai các hoạt động giảm phát thải gắn với quản lý, bảo vệ rừng bền vững, phòng cháy rừng, hạn chế suy thoái và nâng cao chất lượng rừng trồng.
Đồng thời, tỉnh phối hợp xây dựng các dự án carbon rừng thí điểm theo tiêu chuẩn trong nước hoặc quốc tế, tập trung vào cả rừng tự nhiên và rừng trồng.
Kết quả thực hiện các dự án phải được đánh giá, thẩm định, xác minh và trình cơ quan có thẩm quyền xem xét công nhận, cấp tín chỉ trước khi tham gia giao dịch trên thị trường carbon.
Việc triển khai những hoạt động này hướng đến mục tiêu vừa bảo vệ tài nguyên rừng, vừa tạo cơ sở huy động nguồn lực tài chính từ các chương trình, tổ chức và doanh nghiệp tham gia hoạt động giảm phát thải.
Thí điểm tín chỉ carbon, chuẩn bị nguồn thu từ rừng
Để triển khai các dự án tín chỉ carbon, Quảng Ngãi đang tập trung hoàn thiện cơ sở dữ liệu về diện tích, hiện trạng và đặc điểm từng loại rừng.
Hiện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đang thực hiện điều tra, kiểm kê rừng theo chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND tỉnh. Dự kiến, kết quả kiểm kê sẽ được công bố trong năm 2027.
Theo ông Nguyễn Văn Nam, dữ liệu kiểm kê giúp xác định trữ lượng carbon, theo dõi biến động tài nguyên rừng và đánh giá khả năng triển khai dự án tại từng khu vực. Đây cũng là căn cứ để lựa chọn phương pháp tính toán phù hợp với đặc điểm của từng loại rừng.
Song song với công tác kiểm kê, Quảng Ngãi đang phối hợp với Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam xây dựng các dự án carbon rừng thí điểm tại Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đăk Tô, Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Kon Rẫy và Ban Quản lý rừng phòng hộ Đăk Hà.
Các khu vực này được lựa chọn dựa trên quy mô diện tích rừng, đất rừng và sự đa dạng về kiểu, trạng thái rừng.
Trong đó có rừng lá rộng thường xanh, rừng lá kim, rừng trồng; trạng thái rừng từ giàu, trung bình đến nghèo và nghèo kiệt. Những đặc điểm này tạo điều kiện đánh giá khả năng áp dụng các phương pháp xác định carbon trong các điều kiện rừng khác nhau.
Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ngãi, kết quả thí điểm sẽ phục vụ việc nghiên cứu, lựa chọn phương pháp và xây dựng các dự án carbon rừng phù hợp với điều kiện thực tế.
Ông Nguyễn Văn Nam cho biết, quá trình phát triển tín chỉ carbon đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ, từ hoàn thiện cơ sở pháp lý, dữ liệu, lựa chọn và thiết kế dự án đến huy động nguồn lực, triển khai, đo đạc, thẩm định và xác minh kết quả.
“Để chuyển tiềm năng carbon rừng thành giá trị kinh tế, cần thực hiện đồng bộ các bước, từ hoàn thiện cơ sở pháp lý, dữ liệu, lựa chọn và thiết kế dự án, huy động nguồn lực đến đăng ký, triển khai, đo đạc, báo cáo, thẩm định, xác minh kết quả, phát hành tín chỉ, giao dịch và chia sẻ lợi ích theo quy định”, ông Nguyễn Văn Nam nhấn mạnh.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển cho rằng, phát triển tín chỉ carbon rừng là hướng đi góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao giá trị kinh tế của rừng.
Theo ông Hiển, hoạt động này cần gắn với yêu cầu quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững, qua đó khai thác hiệu quả hơn giá trị tài nguyên rừng.
Từ công tác kiểm kê đến xây dựng các dự án thí điểm, Quảng Ngãi đang từng bước chuẩn bị điều kiện để tham gia thị trường carbon. Khi các dự án đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, pháp lý và được công nhận tín chỉ, nguồn thu từ carbon có thể bổ sung nguồn lực cho hoạt động lâm nghiệp, tạo thêm động lực để các chủ rừng và người dân bảo vệ, phát triển rừng.
