Giám sát tổ chức, không phải cá nhân
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng.
Tuy nhiên, một số thông tin được diễn giải theo hướng dự thảo sẽ đưa khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên hoặc lãnh đạo ngân hàng vào diện giám sát phòng, chống rửa tiền.
Trong thông cáo gửi báo chí tối 29/9, Ngân hàng Nhà nước khẳng định, theo nội dung dự thảo, cách hiểu này chưa phản ánh đúng bản chất pháp lý của quy định.
Cụ thể, căn cứ khoản 2 Điều 1 và khoản 2 Điều 2 dự thảo, đối tượng giám sát là các đối tượng báo cáo, gồm tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức trung gian thanh toán và các tổ chức thuộc phạm vi điều chỉnh. Đây là các tổ chức, pháp nhân chứ không phải cá nhân khách hàng hay lãnh đạo ngân hàng.
![nh.jpg](https://cdn.tienphong.vn/images/rD0SZd7BS6QnLsi8I5S0jZOYNUrP87ag1wOrpU-JaYnwyn6pVgTxgBtZCEJ-fwD-/nh.jpg.avif "Ngân hàng Nhà nước cho biết dự thảo thông tư liên quan phòng chống rửa tiền không mở rộng thêm bất kỳ "đối tượng báo cáo" hay "đối tượng giám sát" so với luật trước đó. Ảnh: SBV.")
Dự thảo cũng quy định việc thu thập thông tin về cơ cấu tổ chức, mô hình quản trị, điều hành, kiểm soát đối tượng giám sát, trong đó có thông tin về hội đồng quản trị, ban giám đốc, tỷ lệ sở hữu, ban kiểm soát, cổ đông lớn, quy mô vốn...
Đây là những thông tin cơ bản phục vụ hoạt động giám sát, đánh giá tổ chức tín dụng và vốn đã là nội dung mà ngân hàng có trách nhiệm báo cáo theo quy định về giám sát an toàn vi mô tại Thông tư 08, Luật Các tổ chức tín dụng và pháp luật về chứng khoán.
Phân loại khách hàng để đánh giá rủi ro
Một nội dung khác cũng gây chú ý là yêu cầu các tổ chức tín dụng báo cáo số liệu liên quan đến nhiều nhóm khách hàng.
Theo dự thảo, các tổ chức tín dụng có trách nhiệm báo cáo tổng số lượng khách hàng, được phân tách theo những đặc điểm khác nhau như khách hàng cá nhân, khách hàng tổ chức, khách hàng VIP, hay khách hàng là doanh nghiệp hoạt động trong những lĩnh vực được phân loại phục vụ giám sát phòng, chống rửa tiền.
Các nhóm được đề cập có thể bao gồm tổ chức cung cấp dịch vụ chuyển tiền, kinh doanh ngoại tệ, sòng bạc, kinh doanh bất động sản, kinh doanh kim loại quý, đá quý và trang sức...
Tuy nhiên, việc thống kê, phân loại này không đồng nghĩa với việc Ngân hàng Nhà nước lập danh sách riêng để theo dõi từng khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên hay khách hàng hoạt động trong lĩnh vực có nguy cơ rửa tiền.
Theo cơ quan quản lý, những số liệu trên được sử dụng như các chỉ tiêu đầu vào để phân tích, đánh giá bức tranh rủi ro tổng thể của từng đối tượng báo cáo, trên cơ sở phương pháp luận và các khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF) và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF).
Việc một khách hàng thuộc nhóm VIP, là khách hàng tổ chức hay hoạt động trong lĩnh vực được đánh giá có rủi ro cao hơn không có nghĩa người đó hoặc doanh nghiệp đó mặc định có hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống rửa tiền.
Tương tự, thông tin về khách hàng, cổ đông, người quản lý và các chủ thể liên quan được thu thập nhằm phục vụ phân tích rủi ro của tổ chức tín dụng, chứ không làm phát sinh một "đối tượng giám sát" mới.
Ngân hàng Nhà nước cũng cho rằng, dự thảo thông tư này không mở rộng thêm bất kỳ "đối tượng báo cáo" hay "đối tượng giám sát" nào so với Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022.
Tính từ đầu năm đến ngày 31/7/2026, Ngân hàng Nhà nước đã chủ động trao đổi và chuyển giao 426 văn bản liên quan đến 1.999 báo cáo giao dịch đáng ngờ cho các cơ quan có thẩm quyền, phục vụ công tác xác minh, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.
Cơ quan này cũng có 55 văn bản phản hồi, trao đổi thông tin theo đề nghị của các đơn vị tình báo tài chính nước ngoài.
Ở trong nước, Ngân hàng Nhà nước đã tiếp nhận, phân tích và chuyển giao gần 10.000 báo cáo giao dịch đáng ngờ cho cơ quan chức năng.
