Bổ sung quy trình đánh giá tâm lý, y khoa độc lập
Chiều 29/9, các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách thảo luận về Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) cùng một số nội dung quan trọng khác.
Dự thảo luật đề xuất bổ sung một số trường hợp hiến mô, bộ phận cơ thể người, trong đó cho phép người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh khi còn sống để điều trị cho người là thành viên gia đình, trong trường hợp không có người hiến trưởng thành phù hợp.
Việc hiến chỉ được thực hiện sau khi người chưa thành niên được tư vấn và có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật của người đó và người hiến, trừ trường hợp hiến máu và các thành phần máu.
Tại phiên thảo luận, đại biểu Trương Hồ Hải (An Giang) cho rằng khái niệm “thành viên gia đình” trong dự thảo còn rộng, cần được quy định hẹp lại, cụ thể chỉ áp dụng đối với anh, chị, em ruột.
Đại biểu nêu trường hợp một bệnh nhi 6 tuổi mắc ung thư máu cấp tính, chỉ có người chị ruột 10 tuổi tương thích. Trong trường hợp này, việc lấy tủy, tế bào hoặc mô có thể tái tạo, không gây tổn hại vĩnh viễn cho người chị nhưng có thể là con đường sống duy nhất của bệnh nhi.
Theo đại biểu, quy định giới hạn từ 15 tuổi có thể khiến bệnh nhân nhi mất đi cơ hội được điều trị ngay cả khi có nguồn hiến phù hợp. Các quốc gia như Mỹ và châu Âu vẫn cho phép trẻ em hiến mô, tế bào gốc cho anh, chị, em ruột, với điều kiện tuân thủ quy trình đánh giá y khoa và tâm lý độc lập, đồng thời có sự đồng ý của đại diện hợp pháp.
Từ đó, ông kiến nghị cho phép người dưới 15 tuổi được hiến mô tái sinh khi còn sống, nhưng chỉ áp dụng đối với anh, chị, em ruột và phải có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ. Đồng thời, cần bổ sung quy trình đánh giá tâm lý, y khoa độc lập nhằm bảo đảm lợi ích tối cao của trẻ em.
Cần có cơ chế giám sát độc lập
Trong khi đó, đại biểu Trần Thị Hoa Ry, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội cho rằng đây là chính sách cần được quy định thận trọng, bởi người chưa thành niên thuộc nhóm đối tượng cần được pháp luật bảo vệ đặc biệt.
Trong trường hợp này, quan hệ gia đình vừa là cơ sở để hành vi hiến mang tính nhân đạo, nhưng đồng thời cũng có thể tạo ra áp lực về tâm lý, tình cảm đối với người hiến.
Theo đại biểu, nếu chỉ dựa vào sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật thì chưa đủ. Điều quan trọng hơn là phải xác định được ý chí, nguyện vọng độc lập của chính người hiến.
Từ phân tích trên, bà Trần Thị Hoa Ry đề nghị dự thảo luật thể hiện rõ ba điều kiện.
Thứ nhất, phải có sự đồng ý trực tiếp, tự nguyện của người chưa thành niên và người này có quyền thay đổi quyết định trước khi hiến, lấy mô.
Thứ hai, người hiến phải được cung cấp đầy đủ thông tin và được tư vấn phù hợp với độ tuổi về lợi ích, nguy cơ cũng như những hậu quả có thể xảy ra.
Thứ ba, cần có cơ chế đánh giá và giám sát độc lập nhằm bảo đảm việc hiến, lấy mô không xuất phát từ sự ép buộc, gây áp lực hoặc xung đột lợi ích trong gia đình.
“Với người chưa thành niên, nguyên tắc cần được đặt ra là lợi ích và sự an toàn của người hiến phải được ưu tiên, kể cả khi mục đích hiến là để cứu chữa người thân”, đại biểu nêu rõ.
