Năm mười tám tuổi

Tiếng gọi thứ nhất vô cùng mãnh liệt và rực rỡ. Nó muốn tôi bước thật nhanh ra khỏi sự gò bó, đi thật xa để ngắm nhìn thế giới rộng lớn ngoài kia. Đó là giấc mơ về những chuyến du lịch xa xôi, những bức ảnh “check-in” rực rỡ sắc màu tại những địa danh nổi tiếng, là khát khao khẳng định cái tôi cá nhân và tận hưởng sự tự do của tuổi trẻ. Tôi mơ về những hành trình khám phá, ghi dấu chân mình trên những tọa độ mới để tự hào khoe với bạn bè.

Nhưng cùng lúc đó, một tiếng gọi thứ hai lại âm thầm cất lên, lặng lẽ hơn nhưng khắc sâu vào tận đáy lòng. Đó là tiếng gọi khoác lên mình chiếc áo xanh tình nguyện, cống hiến sức trẻ cho cộng đồng và nhịp đập của cuộc sống xung quanh. Tiếng gọi ấy nhắc nhở tôi rằng bên ngoài góc học tập êm ấm của mình vẫn còn rất nhiều mảnh đời lam lũ, nhiều con hẻm nhỏ bừa bộn rác thải và những căn nhà tình nghĩa đang cần những đôi tay trẻ trung vươn ra giúp đỡ.

Ở ngưỡng cửa ấy, tôi đã hoang mang. Một bên là khát vọng trải nghiệm cá nhân, một bên là trách nhiệm với cộng đồng. Hạnh phúc đối với tôi lúc bấy giờ chỉ đơn thuần là sự thỏa mãn ước mơ riêng, là cảm giác chinh phục những điểm đến mới. Tôi không hề biết rằng, chính những bước chân đầu tiên tham gia các hoạt động phong trào năm nhất đại học sau đó đã mở ra một chương hoàn toàn khác trong cuộc đời mình.

Tôi vẫn nhớ như in những ngày đầu bước vào năm nhất đại học, khi quyết định đăng ký tham gia các hoạt động tình nguyện do Đoàn - Hội phát động. Không phải là những chuyến đi xa xôi hàng trăm cây số, trải nghiệm đầu tiên của tôi bắt đầu ngay từ một buổi sáng “Chủ nhật xanh” dọn dẹp vệ sinh môi trường.

Đó là một buổi sáng cuối tuần oi nồng. Thay vì tự thưởng cho mình một giấc ngủ nướng êm ái hay hẹn hò cà phê cùng bạn bè, tôi khoác lên mình chiếc áo xanh tình nguyện, cầm chổi, xẻng và túi rác bước ra bờ kênh ven thành phố. Thực tế ban đầu làm một đứa tân sinh viên vốn quen được bao bọc như tôi không khỏi ái ngại vì bạt ngàn rác thải nhựa đọng lại qua nhiều ngày mưa và cái nắng gắt đổ xuống lưng áo.

Suốt nhiều giờ đồng hồ lội bùn, thu gom từng túi rác, dọn dẹp từng mảng cỏ dại, đôi tay tôi mỏi rừ và chiếc áo xanh đẫm mồ hôi. Đã có lúc tôi tự hỏi: “Tại sao mình lại chọn vất vả thế này vào một ngày nghỉ?”. Nhưng rồi, khi nhìn lại đoạn đường rợp bóng cây đã sạch sẽ, nhìn dòng nước kênh thông thoáng hơn và nhận được những nụ cười, lời gật đầu khen ngợi của những người dân xung quanh, một cảm giác nhẹ nhõm và ấm áp kỳ lạ bắt đầu lan tỏa trong tôi.

Tuy nhiên, bước ngoặt thực sự chạm vào phần sâu thẳm nhất trong tâm hồn tôi lại nằm ở hành trình đi thăm các gia đình khó khăn và Mẹ Việt Nam Anh hùng.

Tôi nhớ mãi buổi chiều theo đoàn đến thăm căn nhà nhỏ của một Mẹ Việt Nam Anh hùng nằm sâu trong con hẻm nhỏ. Căn nhà cũ kỹ treo những tấm bằng khen và bức ảnh ố màu thời gian của những người con đã hy sinh vì Tổ quốc. Mẹ đã ngoài tám mươi, mắt đã mờ và lưng đã còng. Nhưng khi thấy chúng tôi - những sinh viên trẻ mười tám, đôi mươi trong màu áo xanh - bước vào, đôi mắt Mẹ bỗng sáng lên một niềm vui khó tả.

Mẹ nắm chặt lấy bàn tay tôi. Đôi bàn tay Mẹ gầy guộc, chằng chịt những vết gân thô ráp và hằn vệt thời gian của một đời hy sinh thầm lặng. Mẹ ân cần hỏi chuyện học hành, dặn dò chúng tôi phải cố gắng vươn lên để sống tốt, sống có ích. Lần đầu tiên trong đời, khi ngồi bên Mẹ, nghe những câu chuyện lịch sử không còn nằm trên trang sách mà hiện hữu bằng vết thương tâm hồn của một người mẹ, tôi thấy tim mình thắt lại. Cùng trong chuyến đi ấy, khi trao những phần quà nhỏ đến tay các hộ gia đình khó khăn trong khu vực, nhìn những đôi mắt rạng rỡ và nhận lại những lời cảm ơn mộc mạc, mồ hôi trên trán tôi dường như tan biến. Những trải nghiệm ấy như một luồng điện xé tan sự nông cạn của tuổi mười tám trong tôi.

Có những khoảnh khắc trong đời diễn ra rất khẽ khàng nhưng lại đủ sức làm thay đổi toàn bộ hệ giá trị mà ta từng gây dựng. Khoảnh khắc đứng trước hiên nhà Mẹ Việt Nam Anh hùng, hay khoảnh khắc nhìn lại thành quả sau một ngày “Chủ nhật xanh” vất vả chính là lúc tôi nhận ra sự chuyển biến lớn lao trong nội tâm mình.

Lần đầu tiên, tôi hiểu ra rằng bấy lâu nay mình đã định nghĩa sai về từ “check-in”.

“Check-in” không đơn thuần là việc đứng trước một danh lam thắng cảnh đắt đỏ, bấm máy chụp một bức ảnh đẹp mắt rồi đăng lên mạng xã hội để chờ đợi những lượt yêu thích vô hồn. “Check-in” thực sự là khi ta ghi dấu sự có mặt của mình trong cuộc đời này bằng những việc làm có ý nghĩa. Đó là khi ta “check-in” sự trưởng thành trong tâm hồn, “check-in” lòng trắc ẩn, sự thấu cảm và trách nhiệm trước những nỗi đau hay sự thiếu thốn của đồng bào. Hạnh phúc không phải là tích lũy cho riêng mình thật nhiều trải nghiệm xa hoa, mà là khả năng trao đi và sẻ chia. Khi bạn chìa bàn tay ấm áp ra giúp đỡ người khác, chính là lúc bạn nhận lại sự thanh thản, tự hào và trọn vẹn nhất cho tâm hồn mình.

Bước qua năm nhất đại học với những dấu ấn tình nguyện thực tế ấy, tôi biết rõ một điều: bản thân mình ngày hôm nay đã không còn là đứa trẻ mười tám tuổi đầy ích kỷ và băn khoăn của ngày đầu nhập học.

Từ đây, đã có một tôi khác.

Một phiên bản biết sống sâu sắc hơn, biết quan sát và lắng nghe nhiều hơn. Tôi không còn than phiền về những thiếu sót hay áp lực nhỏ nhặt trong học tập và sinh hoạt hằng ngày, vì tôi biết mình đã may mắn hơn biết bao nhiêu mảnh đời ngoài xã hội. Tôi học được cách trân trọng từng trang sử dân tộc, trân trọng hòa bình và sự yên bình mà mình đang hưởng thụ qua ánh mắt của Mẹ Việt Nam Anh hùng.

Màu áo xanh tình nguyện từ những ngày “Chủ nhật xanh” dọn rác hay những chuyến thăm người khó khăn không hề dập tắt ước mơ vươn ra thế giới của tôi. Ngược lại, nó trao cho ước mơ ấy một điểm tựa vững chắc và một định hướng rõ ràng hơn. Tôi vẫn khao khát được đi xa, được học hỏi những điều mới mẻ của nhân loại, nhưng không phải để chạy trốn hay chỉ để thỏa mãn cái tôi cá nhân. Tôi muốn vươn xa để một ngày nào đó trở về, mang theo tri thức và năng lực tốt hơn để đóng góp cho quê hương, đất nước.

Hành trình năm nhất của tôi không có những chuyến du lịch sang trọng, không có những bữa ăn đắt tiền, nhưng nó có giọt mồ hôi tự hào dưới cái nắng “Chủ nhật xanh”, có cái nắm tay ấm áp của Mẹ Việt Nam Anh hùng và có niềm vui mộc mạc của những gia đình khó khăn khi nhận sự sẻ chia. Hạnh phúc hóa ra lại đơn giản và bình dị đến thế. Và từ hành trình ấy, tôi đã tìm thấy phiên bản tốt đẹp hơn của chính mình - một phiên bản biết sống, biết yêu thương, biết cống hiến và luôn tự hào về màu áo xanh tuổi trẻ.