Chỉ trong khoảng hơn hai năm trở lại đây, màn ảnh rộng liên tục chứng kiến sự xuất hiện của các bộ phim mang màu sắc kinh dị, tâm linh và siêu nhiên như Quỷ cẩu, Ma da, Cám, Linh miêu, Làm giàu với ma, Đèn âm hồn, Nhà gia tiên, Quỷ nhập tràng, Âm dương lộ, Dưới đáy hồ, Tìm xác: Ma không đầu, Đồi hành xác, Út Lan: Oán linh giữ của, Phí Phông: Quỷ máu rừng thiêng, Heo 5 móng, Quỷ nhập tràng 2, Ma xó, Thẩm mỹ viện âm phủ, Lầu chú Hỏa…
Từ một thể loại từng bị xem là "canh bạc mạo hiểm" của phòng vé Việt, phim kinh dị đang trở thành lựa chọn hàng đầu của nhiều nhà sản xuất.
‘Mỏ vàng’ mới của phòng vé
Cách đây vài năm, phim kinh dị vẫn được xem là thể loại nhiều rủi ro. Không ít tác phẩm gây chú ý khi công bố nhưng lại thất bại về doanh thu. Tuy nhiên, thị trường đã thay đổi nhanh chóng kể từ thành công của Quỷ cẩu cuối năm 2023.
Theo Box Office Vietnam, Quỷ cẩu kết thúc hành trình phòng vé với hơn 108 tỷ đồng. Kỷ lục này sau đó bị Ma da vượt qua khi bộ phim của đạo diễn Nguyễn Hữu Hoàng đạt 127 tỷ đồng.
Đến năm 2025, làn sóng phim kinh dị thực sự bùng nổ. Chỉ trong ba tháng đầu năm đã có liên tiếp Đèn âm hồn, Nhà gia tiên, Quỷ nhập tràng và Âm dương lộ ra rạp. Ở một số thời điểm, dòng phim kinh dị chiếm khoảng 50% thị phần phim Việt ngoài rạp.
Trong đó, Đèn âm hồn, Nhà gia tiên và Quỷ nhập tràng đều vượt mốc 100 tỷ đồng doanh thu. Đặc biệt, Quỷ nhập tràng tiếp tục phá kỷ lục của Ma da để trở thành phim kinh dị Việt ăn khách nhất lịch sử. Thành tích này cho thấy sức hút của thể loại kinh dị không còn là hiện tượng nhất thời mà đã trở thành xu hướng rõ rệt của thị trường.
Gần đây, thành công của Phí Phông: Quỷ máu rừng thiêng, Heo 5 móng, Quỷ nhập tràng 2 hay Ma xó tiếp tục cho thấy sức hút của dòng phim này đối với khán giả nội địa.
Từ góc độ sản xuất, lựa chọn của các nhà đầu tư không khó lý giải. So với phim hành động, lịch sử hay khoa học viễn tưởng đòi hỏi kinh phí lớn, phim kinh dị thường có ngân sách vừa phải hơn nhưng khả năng sinh lời cao.
Bên cạnh đó, các nhà làm phim Việt cũng tìm được nguồn chất liệu dồi dào từ kho tàng tín ngưỡng và truyền thuyết dân gian trong nước. Từ ma da, quỷ nhập tràng, oan hồn, lời nguyền gia tộc đến những câu chuyện tâm linh lưu truyền trong dân gian, các tác phẩm gần đây đều cố gắng khai thác những yếu tố gần gũi với đời sống văn hóa bản địa thay vì vay mượn mô-típ nước ngoài.
Vì sao khán giả có cảm giác ‘đâu cũng thấy phim ma’?
Sự bùng nổ của dòng phim kinh dị cũng kéo theo những băn khoăn về tính đa dạng của thị trường điện ảnh.
Nếu như trước đây phim kinh dị chỉ xuất hiện lác đác vài tác phẩm mỗi năm thì hiện nay khán giả gần như liên tục bắt gặp các dự án cùng màu sắc trên lịch phát hành. Chỉ cần nhìn vào danh sách phim Việt từ năm 2024 đến nay có thể thấy số lượng tác phẩm khai thác yếu tố ma quỷ, tâm linh, truyền thuyết hoặc siêu nhiên tăng mạnh.
Chia sẻ với Báo Tiền Phong, nhà phê bình Nguyễn Phong Việt cho rằng cảm giác "mở lịch chiếu là thấy phim ma" xuất phát từ chính mật độ phát hành dày đặc trong thời gian gần đây.
Điện ảnh Việt thực chất đang đi theo xu hướng đã diễn ra từ lâu trên thế giới. Một trong những lý do quan trọng khiến các nhà sản xuất lựa chọn dòng phim kinh dị là yếu tố kinh tế.
Theo ông Nguyễn Phong Việt, phim kinh dị hiện được xem là một trong những lựa chọn an toàn nhất của thị trường. Kinh phí sản xuất không quá lớn nhưng lại sở hữu tệp khán giả tương đối ổn định. Khi liên tiếp xuất hiện các tác phẩm đạt doanh thu cao, niềm tin của nhà đầu tư dành cho thể loại này càng được củng cố.
Chuyên gia cũng cho rằng sự thay đổi trong thị hiếu khán giả đang góp phần thúc đẩy dòng phim này phát triển. Sau nhiều năm thống trị phòng vé, phim bom tấn nước ngoài không còn tạo sức hút tuyệt đối như trước. Trong khi đó, những câu chuyện gắn với văn hóa, tín ngưỡng và truyền thuyết Việt Nam lại mang đến cảm giác gần gũi hơn với người xem.
"Rất ít phim nước ngoài hiện nay vượt mốc 100 tỷ đồng tại Việt Nam. Khi khán giả bắt đầu bớt hào hứng với những công thức quen thuộc của Hollywood, đó lại là cơ hội để phim nội địa phát triển", ông nhận định.
Theo ông, một yếu tố khác khiến khán giả cảm thấy thị trường bị "bao phủ" bởi phim kinh dị là việc các dự án liên tục ra rạp và được công bố từ rất sớm. Khi một bộ phim còn đang khai thác ngoài rạp, nhà sản xuất đã bắt đầu hé lộ phần tiếp theo hoặc dự án mới. Điều này tạo cảm giác dòng phim kinh dị xuất hiện liên tục trên truyền thông.
Tuy nhiên, nhà phê bình xem đây là tín hiệu đáng mừng, cho rằng sự trỗi dậy của phim kinh dị là dấu hiệu tích cực cho thấy điện ảnh Việt có thêm dòng phim đủ sức cạnh tranh về mặt thương mại.
Điều đáng chú ý hơn là nhiều tác phẩm kinh dị thành công gần đây đều do các đạo diễn trẻ thực hiện, mang đến cách kể chuyện hiện đại và góc nhìn mới mẻ.
"Phí Phông, Ma xó hay Lầu chú Hỏa cho thấy lớp đạo diễn trẻ đang mang đến những cách kể mới. Nếu tiếp tục duy trì được sự sáng tạo, vài năm tới cuộc cạnh tranh trong điện ảnh Việt sẽ rất thú vị", ông nói.
Khán giả đón nhận thì nhà sản xuất sẽ đáp ứng. Đó là quy luật của thị trường. Có thể vài năm nữa, một xu hướng khác sẽ lên ngôi. Nhưng ở hiện tại, sự trỗi dậy của dòng phim kinh dị cho thấy điện ảnh Việt đang tìm được một hướng đi vừa phù hợp với thị hiếu khán giả, vừa có khả năng khai thác những giá trị văn hóa riêng của mình.
