Mục tiêu cuối cùng không chỉ là bồi thường một khoản tiền phù hợp
Sáng 22/10, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về các dự án sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (TPHCM) cho rằng, các dự án Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản là “bộ ba lập pháp” rất quan trọng, có ý nghĩa to lớn đối với đời sống của người dân.
“Nếu các vấn đề được giải quyết tốt thì tình trạng tranh chấp, khiếu kiện, đặc biệt là khiếu kiện đông người sẽ giảm bớt”, ông Ngân nói.
Theo đại biểu, qua triển khai thực hiện Luật Đất đai năm 2024, đã có nhiều thuận lợi hơn trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xác định giá đất.
Tuy nhiên, cần quy định rõ ràng, cụ thể hơn việc phân định thẩm quyền, phân cấp, phân quyền, bảo đảm có thể lượng hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả trên thực tế.
Ông Ngân nêu ví dụ việc thu hồi đất tại một khu vực có hai nhóm đối tượng khác nhau. Một nhóm là những trường hợp lấn chiếm bờ sông, sử dụng đất không hợp pháp. Khi thực hiện chỉnh trang đô thị, khu vực này đã được bố trí kinh phí để hỗ trợ tái định cư.
Bên cạnh đó còn có những hộ dân có đất hợp pháp, đã sinh sống tại đây từ 50 - 60 năm, hình thành nên hệ sinh thái đại gia đình, hệ sinh thái dân cư và hệ sinh thái cộng đồng gắn bó lâu đời.
Khi Nhà nước thu hồi đất, những người dân này rất lo lắng, thậm chí mất ăn, mất ngủ. Bởi lẽ, họ đã sinh sống ổn định tại đây trong thời gian dài, có đất đai hợp pháp, có cuộc sống tương đối tốt, gần bệnh viện, gần trường học và được bảo đảm các điều kiện sinh hoạt thiết yếu.
“Khi thực hiện chỉnh trang đô thị, toàn bộ khu vực bị thu hồi. Mặc dù chúng ta đã cố gắng xác định giá đất bồi thường phù hợp với thực tế, nhưng theo tôi, như vậy vẫn chưa đủ”, ông Ngân nói.
Đại biểu TPHCM lý giải rằng điều đó “chưa đủ” bởi mục tiêu cuối cùng không chỉ là bồi thường cho người dân một khoản tiền phù hợp, mà còn phải bảo đảm để họ có được cuộc sống tốt hơn, chất lượng hơn sau khi di dời.
“Với số tiền bồi thường đó, người dân sẽ đi đâu và sinh sống như thế nào? Nơi ở cũ của họ gần bệnh viện, trường học, các điều kiện bảo đảm chất lượng cuộc sống tương đối đầy đủ. Nhưng nếu phải di dời xa, về khu vực ngoại thành, họ có thể gặp khó khăn trong việc tiếp cận những điều kiện thiết yếu này”, ông bày tỏ.
Vì vậy, đại biểu cho rằng cần nghiên cứu kỹ hơn mức hỗ trợ đối với người dân trong những trường hợp như vậy, đồng thời phải lấy ý kiến cụ thể, rõ ràng hơn để có chính sách phù hợp, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
Đề nghị chuyển thẩm quyền quy định tỷ lệ bồi thường về HĐND cấp tỉnh
Liên quan đến tiền bồi thường thu hồi đất, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) quan tâm đến việc bổ sung căn cứ mới là tỷ lệ bồi thường theo từng loại đất do UBND cấp tỉnh quy định. Như vậy tiền bồi thường là tích của hai biến số: bảng giá đất do HĐND quyết định và tỷ lệ bồi thường do UBND quy định.
“Bảng giá đất thì đi qua cơ quan dân cử, còn tỷ lệ bồi thường thì không, dù đây là biến số tác động trực tiếp và tương đương tới số tiền người dân nhận được. Tôi cho rằng đây là một bất nhất trong thiết kế”, ông Sơn băn khoăn.
Từ đó, ông Sơn đề nghị chuyển thẩm quyền quy định tỷ lệ bồi thường về HĐND cấp tỉnh quyết định đồng thời với bảng giá đất, để bảo đảm cùng một mức độ công khai và giám sát.
“Hiệu quả của ba đạo luật lần này nên được đánh giá không chỉ bằng số lượng điều khoản và thủ tục được cắt giảm, mà bằng diện tích đất được đưa vào sử dụng, nguồn vốn được giải phóng, chi phí được tiết giảm, số dự án được hoàn thành và quyền lợi thực tế của người dân, doanh nghiệp được bảo đảm”, ông Sơn nhấn mạnh.
