Cái cây kiên cường ấy được đặt tên là “Cây Sống Sót” (The Survivor Tree) biểu tượng cho hy vọng về sức mạnh trường tồn vượt lên thảm họa của con người. Hạt giống và chồi non của nó còn được gửi tặng để trồng tại hiện trường những vụ tấn công, khủng bố hoặc thiên tai tại Mỹ và trên thế giới.
Nhưng oái oăm thay, ngoài cá thể nổi tiếng ấy, thì mọi cây lê Callery khác trên hầu hết nước Mỹ hiện vẫn bị cấm mua bán, nhân giống và trồng, chỉ vì đây là loài thực vật ngoại lai xâm hại, lấn át các loài cây bản địa, đặc biệt là bốc mùi nồng nặc như…cá thối vào mỗi dịp đầu xuân!
Nồng nàn sẽ quyến rũ một cách thi vị, nhưng quá đà một chút thành ra nồng… nặc thì chính là tra tấn.
Như số phận của loại “Cây thiên đường” (Chi thanh thất, tên khoa học Ailanthus) mấy trăm năm trước từ Đông Á lan ra khắp thế giới, chuyên bốc mùi đậu thối vào mỗi mùa hè, khiến hầu khắp các quốc gia tìm cách loại bỏ. Loài “cây thiên đường” bị ruồng bỏ ấy vậy lại được đưa vào nhiều tác phẩm văn chương nổi tiếng, như Sanctuary (Thánh địa tội ác, đã dịch và xuất bản tại Việt Nam) của văn hào người Mỹ chủ nhân Nobel văn chương năm 1949 William Faulkner; A Tree Grows in Brooklyn (Cây mọc ở Brooklyn, đã xuất bản tại Việt Nam) của Betty Smith, Mỹ. Loài cây có thể “mọc xuyên qua sắt thép và bê tông” này, nói như ký giả Mỹ Gordon Young, thì “chỉ có Chúa mới có thể loại bỏ được chúng”.
Như thân phận loài cây ngân hạnh (còn gọi là bạch quả, Ginkgo biloba), dù đẹp tuyệt vời nhưng đang khiến người dân từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Mỹ, Canada,… phải “điên đầu” bởi mỗi mùa thu về quả chín rụng xuống bốc mùi hôi thối nồng nặc. Ở thủ đô Seoul những ngày này chính quyền đã phải dùng máy xúc kẹp chặt vào thân cây rồi rung lắc mạnh cho quả rụng hết xuống để dọn dẹp một lần. Nhưng bất lực.
Vậy nhưng cây ngân hạnh đã gắn với tuyệt tác của thi hào Đức Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832) với bài thơ mang chính tên loài cây này. Bài thơ được thi hào 65 tuổi viết tặng một nàng thơ 30 tuổi, mượn hình bóng chiếc lá đến từ phương Đông để giãi bày nỗi lòng xao xuyến. Kẹp vào bài thơ là đôi chiếc lá ngân hạnh do chính tay thi nhân trồng. Giờ đây sau gần hai trăm năm, bên bia tưởng niệm Goethe tại Heidelberg, Đức vẫn là một cây ngân hạnh…
Vậy nên “nồng nàn hoa sữa” Hà Nội có vào thi ca, nhạc họa cũng là điều quá hiển nhiên. Và “cuộc chiến chống/chặt/diệt hoa sữa” đang tưng bừng khắp cõi mạng mấy nay cũng chẳng có gì lạ. Như không ít quốc gia lân cận cũng đang “hết chịu nổi” với hương hoa sữa buổi thu về.
Nhưng, hãy đọc lại thơ Chế Lan Viên khi viết về hoa sen “Giết chết một mùi hương, dễ thôi, cứ quậy bùn lên để giết”. Chúng ta sẽ không muốn làm “đồ tể” của những mùi hương đấy chứ, khi không biết cách để hương hoa trở nên nồng nàn?
