Thông tin sơ bộ ban đầu cho thấy, Công ty Việt Mỹ chuyên nhập những thiết bị y tế đắt tiền liên quan tới căn bệnh ung thư. Khi báo chí rà soát đưa tin sau vụ công an khởi tố, mới thấy “dấu vết” của doanh nghiệp nhập khẩu này trúng thầu gần như độc quyền tại nhiều tỉnh thành, bệnh viện ung bướu. Công ty Việt Mỹ bán thiết bị chính, rồi bán cả linh kiện thay thế và không loại trừ có dược phẩm… Có thiết bị trúng thầu giá hàng trăm tỷ đồng, trực tiếp tại một bệnh viện hoặc qua ban quản lý dự án của tỉnh. Việc mỗi thiết bị như vậy tiền thuế thế nào, đội giá ra sao, mỗi lãnh đạo bệnh viện và quan chức cấp tỉnh được lại quả bao nhiêu… sẽ tiếp tục chờ cơ quan chức năng làm rõ. Tuy nhiên, rõ ràng, có nhiều khuất tất quanh vụ việc và phần nào hé lộ những quan chức sa ngã bởi “hoa hồng”.
Khi con số tiền tỷ máy móc trúng thầu của Công ty Việt Mỹ được khơi ra, tôi liền tìm tới vài trung tâm ung bướu của tư nhân tìm hiểu. Hóa ra, ở đó, họ cũng mua của chính công ty này. Ví dụ, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đại học Phenikaa đang sở hữu loạt máy móc tính năng kiểm tra, rà soát mầm bệnh tới điều trị (như tia xạ) giá trị khoảng 500 tỷ đồng (nhiều loại). Trong số này cũng thiết bị mua từ Công ty Việt Mỹ nhưng một nguồn tin cho biết, giá thấp hơn các cơ sở y tế công nhiều. Có những loại máy móc, thậm chí được đàm phán mua từ gốc (có thể do Công ty Việt Mỹ độc quyền nên buộc thông qua) để có mức thấp nhất (không tiết lộ bởi ràng buộc hợp đồng).
So sánh giữa tư nhân và nhà nước mới thấy, lợi ích đã vào tay ai? Các cơ sở tư nhân, họ không đời nào chịu mất “hoa hồng” để chi phí đội lên; còn các bệnh viện công, nếu người có trách nhiệm bán linh hồn đổi lấy “hoa hồng”, bệnh nhân ung thư phải oằn lưng gánh hộ (chi phí). Những việc mà lực lượng công an đang làm phần nào như cứu rỗi lương tâm nghề thầy thuốc. Với bệnh nhân ung thư-những người đối diện với tử thần, mỗi lần vào bệnh viện công, trước khi đối diện với nhiều thứ khác, đã vấp phải sự quá tải; nay nguy cơ bị máy móc “ăn thịt”. Như vậy, vô tình, chức năng của bệnh viện công dần dần bị bệnh viện tư thay thế và cạnh tranh. Hiện, nhiều bệnh viện tư nhân đang thu hút bác sĩ giỏi từ bệnh viện công, máy móc hiện đại, rô bốt chạy khắp hành lang bệnh viện…
Cũng giống vụ Việt Á, khi thực hiện loạt bài về y tế trên Tiền Phong, một giám đốc sở y tế (hiện đang báo vắng, ủy quyền cho cấp phó) từng tâm sự đại ý: Tiền bạc là thứ phù vân, nhưng nó mê đắm, khó thoát. Nhất là trên con đường quan lộ mà vị này phải trải qua. Sự giác ngộ này diễn ra khi chính ông từng “thoát” vụ Việt Á. Chỉ tiếc rằng, việc diễn ra đã lâu, nhưng bão lại mới nổi gần đây… Áo blouse thì trắng, “hoa hồng” lại đen bầm như bùn nhơ. Thuốc tẩy nhân cách nào gột sạch được vết nhơ của lòng tham?
