Các cơ quan chức năng đã nhanh chóng vào cuộc. Chiều qua Viện KSND tỉnh Tuyên Quang đã phê chuẩn lệnh bắt giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Hà Duy - chủ nhiệm lớp chuyên Toán của trường để điều tra liên quan đến kết quả thi tốt nghiệp trên. Diễn biến này khá phù hợp với nhận định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đó là cần làm rõ khâu coi thi tại đây.
Nhớ vụ trường THPT Dân lập Đồi Ngô ở Bắc Giang năm 2012, một học sinh đã quay clip cảnh tiêu cực trong phòng thi để tố cáo. Vụ việc khiến dư luận chấn động. Hành vi sử dụng thiết bị điện tử trong phòng thi rõ ràng là sai phạm, nhưng em học sinh ấy sau được xem xét không bị hủy kết quả thi vì có công tố cáo tiêu cực. Còn giờ đây, nếu có việc đưa bài giải từ ngoài vào, thì những học sinh có lòng tự trọng đâu rồi, lại là học sinh trường chuyên được sàng lọc kỹ càng?
Các em học chuyên thực sự có cần điểm tuyệt đối để phải gian lận không? Bởi với sức học đã có, thì 8-9 điểm là khá dễ dàng đạt tới. Bệnh thành tích chăng? Háo thắng chăng? Hay còn lý do gì khác. Để có thể lọt vào các trường tốp đầu.
Nếu quả thực có sai phạm, thì điều gì khiến cả thầy lẫn trò dễ dàng đánh đổi danh dự và tương lai của mình như vậy, sau biết bao cố gắng tự thân? Khi người thầy mới 28 tuổi được đánh giá là tài năng, tương lai đầy hứa hẹn.
Ba năm sau vụ Đồi Ngô, năm 2015 kỳ thi “2 trong 1” (tốt nghiệp phổ thông và tuyển sinh đại học) lần đầu tiên diễn ra. Cơ bản chấm dứt cơn ác mộng khủng khiếp về tàu xe, đi lại, ăn ở…, khi hàng triệu thí sinh và người nhà không còn phải lặn lội cả ngàn cây số lai kinh ứng thí như trước.
Nhưng rồi 3 năm sau (2018), “bão” tiêu cực lại ập xuống kỳ thi năm ấy ở Hà Giang, rồi lan sang Sơn La, Lạng Sơn, Hòa Bình, khi tổng cộng trên 347 bài thi được sửa nâng điểm cao ngất ngưởng, hàng trăm cán bộ giáo viên bị kỷ luật, hàng chục người phải hầu tòa.
Nhớ lại ngữ liệu đề minh họa môn Ngữ văn chuẩn bị cho kỳ thi “bão tố” năm ấy, yêu cầu thí sinh phát biểu về trích dẫn của nữ tiến sĩ tâm lý người Mỹ Tian Dayton: “như một lẽ tự nhiên, sau một bước tiến xa luôn tồn tại một bước lùi gần”. Và trên đời, “hoàn hảo là một điều không tưởng”.
Đúng vậy, xã hội không phải là một căn phòng kín vô trùng, vô nhiễm. Mượn triết lý về sự “không hoàn hảo” đưa vào đề thi, dường như ngành giáo dục đang tự muốn nói về mình. Với vô vàn thách thức phía trước.
