Giáo dục là “quốc sách”, cần sự đột phá (như Nghị quyết 71 đã nêu) và rõ ràng đã có nhiều chuyển biến tích cực từ nhận thức lẫn hành động. Đây là nền tảng để xã hội phát triển. Chính vì thế bên cạnh nỗi lo cụ thể từ các bậc phụ huynh, Chính phủ đang sát sao từ bộ sách giáo khoa, bữa ăn học đường, học phí, thi cử… Mấy ngày gần đây, Thủ tướng Lê Minh Hưng trực tiếp chỉ đạo Bộ Giáo dục &Đào tạo đảm bảo đủ sách giáo khoa, an toàn bữa ăn học đường. Khi những việc này trở thành vấn đề nổi cộm trong xã hội, mới thấy sự thay đổi trong ngành giáo dục cần phải tích cực hơn nữa mới đáp ứng mục tiêu mà người dân kỳ vọng.
Nếu đánh giá sự kiện dân sinh đáng lưu ý trong xã hội từ đầu năm đến nay, có lẽ ngành giáo dục chiếm thời lượng không nhỏ trên truyền thông. Nhiều bậc phụ huynh vẫn nói đùa “mùa nào thức ấy”. Mùa Hè, học sinh đáng lẽ được nghỉ ngơi, học kỹ năng mềm thì bị ép học thêm. Mùa thi với nỗi sợ hãi chuyển cấp (2 lên 3) vào trường công; gian lận thi tốt nghiệp THPT. Đầu năm học còn nỗi lo lạm thu; thực phẩm bẩn len lỏi vào bếp ăn học đường; thiếu sách giáo khoa… Ngay bây giờ, nhiều gia đình đầu tư cho con học chứng chỉ tiếng Anh IELTS (kỳ thi chuẩn hóa quốc tế đánh giá toàn diện 4 kỹ năng Nghe, Nói, Đọc và Viết) lo bị bỏ ưu đãi như phát biểu của Bộ trưởng Giáo dục&Đào tạo… Cả xã hội xoay trục quanh các ngôi trường thông qua sự quan tâm của phụ huynh trước sự lớn lên của con mình.
Khi so sánh các nước trong khu vực và trên thế giới, người ta luôn lấy ngay các chỉ số kinh tế như GDP. Thế nhưng bảng xếp hạng về giáo dục, cụ thể về các ngôi trường đại học đã đóng góp không nhỏ cho sự phát triển chung của đất nước. Cách đây không lâu, nước ta đã đề cập tới những cụm từ “Đại học tinh hoa”, “Đại học xuất sắc” và xây dựng chính sách thu hút nhân tài về và tới Việt Nam. Có lẽ trong xu hướng bùng nổ các trường đại học tư, việc kiểm soát chất lượng phải được quan tâm nhiều hơn nữa. Vừa qua, do khống chế điểm sàn nên không còn thủ khoa trường đại học dân lập dưới 15 điểm như nhiều năm trước nữa. Tuy vậy, từ giảng đường tới thực tiễn công việc, sinh viên tốt nghiệp làm việc và phát triển thế nào, Bộ Giáo dục & Đào tạo cần có hệ thống dữ liệu đánh giá chất lượng khoa học.
Giáo dục, ở bất kỳ cấp học nào, cũng đang đặt ra những vấn đề khiến xã hội quan tâm; đến mức Thủ tướng phải trực tiếp chỉ đạo những việc tưởng như rất căn bản, từ giảm tải chương trình, sách giáo khoa đến chú trọng giáo dục đạo đức, nhân cách, lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Một nền giáo dục không thể mãi trông chờ vào những chỉ đạo “cầm tay chỉ việc”; điều cần thiết hơn là một cuộc đổi mới đủ sâu để những việc đúng trở thành nguyên tắc vận hành bình thường của cả hệ thống.
