Đây là những phát hiện quan trọng trong báo cáo “khai phá tiềm năng trí tuệ nhân tạo (AI) của Việt Nam năm 2026” trong đó nhấn mạnh, AI ở Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ và một làn sóng tiếp theo đang hình thành. Báo cáo được thực hiện bởi đơn vị nghiên cứu độc lập toàn cầu - Strand Partners thông qua khảo sát các lãnh đạo doanh nghiệp, nhà sáng lập ở các lĩnh vực ngành nghề quy mô khác nhau và người dân trên toàn quốc.
Báo cáo đã ghi nhận sự thay đổi rõ nét trong các doanh nghiệp từ việc “có nên ứng dụng AI không” sang “làm thế nào để mở rộng quy mô các giải pháp mang lại hiệu quả”. Ứng dụng AI mới chỉ là xuất phát điểm, còn tạo ra tác động mới là cuộc đua.
Mỗi giờ có hơn 8 doanh nghiệp mới ứng dụng AI
Thông tin về con số tăng trưởng cụ thể ứng dụng AI trong báo cáo, ông Eric Yeo - Tổng Giám đốc AWS Việt Nam - cho biết báo cáo ghi nhận 26% doanh nghiệp Việt Nam hiện đã ứng dụng công nghệ AI. Năm 2025, tỷ lệ này ghi nhận 18%. Đây là bước nhảy tám điểm phần trăm trong một năm, tương đương tốc độ tăng trưởng 44%.
Xét về con số thực tế, có khoảng 75.000 doanh nghiệp bắt đầu ứng dụng AI lần đầu trong năm qua. Như vậy, mỗi giờ có hơn tám doanh nghiệp hay 7 phút lại có thêm một doanh nghiệp mới ứng dụng AI tại Việt Nam. Mức tăng trưởng này đã góp phần nâng tổng số doanh nghiệp đang sử dụng AI ở Việt Nam lên gần 250.000 doanh nghiệp.
Tuy nhiên, báo cáo nghiên cứu cũng chỉ ra thực tế hiện nay, hầu hết các doanh nghiệp này vẫn đang ở giai đoạn đầu của hành trình ứng dụng AI. Trong đó, khoảng 61% mới dùng ở mức tìm hiểu hoặc thử nghiệm và chỉ 8% thực sự đã tích hợp AI toàn diện vào quy trình nghiệp vụ, hoạt động vận hành doanh nghiệp.
Với những doanh nghiệp đang ứng dụng AI, nghiên cứu ghi nhận những kết quả thực tế với con số cụ thể. Theo đó, khoảng 72% đã ghi nhận tăng năng suất đo lường được (năm 2025 là 66%). Bên cạnh đó, có 64% doanh nghiệp được khảo sát cho biết AI đã giúp tăng doanh thu với mức tăng trung bình 15%. Đáng chú ý, có tới 78% doanh nghiệp kỳ vọng sẽ đạt được mức tăng trưởng nhờ AI trong những năm tới.
“Nhưng đó không phải điểm yếu mà chính là cơ hội,” Tổng giám đốc AWS Việt Nam nhìn nhận. Việt Nam đã xây dựng được một nền tảng rộng lớn và đang có sự phát triển tăng trưởng nhanh của những doanh nghiệp ứng dụng AI. Bước tiếp theo chính là hỗ trợ thêm nhiều doanh nghiệp chuyển từ giai đoạn thử nghiệm AI sang chuyển đổi nhờ công nghệ AI.
Với việc ứng dụng AI, gần 2 trong số 3 doanh nghiệp không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn đang tăng doanh thu và khoảng 8 trong số 10 doanh nghiệp kỳ vọng tiếp tục duy trì đà tăng trưởng.
Đây là sự chuyển dịch rõ nét về ứng dụng AI ở Việt Nam trong năm qua. Nếu như một năm trước, các doanh nghiệp mới chỉ đặt kỳ vọng về AI thì năm nay, họ đã chứng minh điều đó bằng những con số cụ thể.
Hai làn sóng xu hướng dịch chuyển quan trọng
Nhìn nhận về xu hướng dịch chuyển tiếp theo, báo cáo chỉ rõ làn sóng đầu tiên đến từ các startup AI-native của Việt Nam - những công ty được xây dựng với AI trong DNA từ ngày đầu thành lập.
Các dữ liệu về các doanh nghiệp này ghi nhận khá ấn tượng, có khả năng đạt được mức tăng trưởng doanh thu tương đương với các công ty phát triển nhanh nhất Việt Nam cao gấp 4,8 lần; đồng thời khả năng đạt doanh thu hàng năm trên một triệu USD/năm cao hơn 147%. Đặc biệt có tới 96% số doanh nghiệp này kỳ vọng AI sẽ là động lực thúc đẩy tăng trưởng trong những năm tới.
Minh chứng điển hình là Diaflow- nền tảng điều phối tác động AI dành cho doanh nghiệp. Mặc dù doanh nghiệp sáng lập và vận hành bởi đội ngũ có trụ sở tại Việt Nam, thu hút hơn 40.000 người dùng, nhưng có tới 75% người dùng đến từ Mỹ. Diaflow là minh chứng rằng các nhà phát triển Việt Nam có thể cạnh tranh sòng phẳng trên thế giới.
Làn sóng thứ hai là AI tự chủ (agentic AI), mức độ vẫn ở giai đoạn đầu với 38% doanh nghiệp cho biết đã nghe nói về công nghệ này. Tuy nhiên, những doanh nghiệp đã sử dụng agentic AI đang mang lại kết quả vượt trội so với doanh nghiệp ứng dụng AI nói chung.
Cụ thể có tới 81% doanh nghiệp ghi nhận gia tăng năng suất so với 72% của nhóm doanh nghiệp ứng dụng AI; 86% kỳ vọng tăng trưởng kinh doanh nhờ AI và 73% cho biết đạt được doanh thu cao hơn với mức tăng trưởng trung bình 18%. Ngoài ra, 61% doanh nghiệp cho biết quy trình ra quyết định nhanh hơn, và 68% ghi nhận hiệu quả vận hành cao hơn.
Một làn sóng mới- AI tự chủ (Agentic AI) đã và đang hình thành cho những doanh nghiệp đủ nhanh nhạy để nắm bắt cơ hội này. Ông Eric Yeo nhấn mạnh “các doanh nghiệp tiên phong ứng dụng công nghệ mới này đang dành được những lợi thế dẫn đầu. Khoảng 46% trong số những người biết về AI tự chủ cho biết họ có kế hoạch sử dụng công nghệ này và nhu cầu là rất lớn”.
Điển hình là trường hợp Công ty Cổ phần Chứng khoán Kỹ Thương- TCBS đang ứng dụng công nghệ để phục vụ 1,3 triệu người dùng.
Ba ưu tiên để biến đà tăng trưởng thành tác động bền vững
Để duy trì và biến đà phát triển này thành các tác động bền vững trong doanh nghiệp, nghiên cứu chỉ ra ba ưu tiên hàng đầu.
Thứ nhất là chiến lược và quản trị. Hiện tại, 23% doanh nghiệp có chiến lược AI bài bản. Con số này gần gấp đôi so với 12% năm ngoái. Nhưng điều đó cũng cho thấy phần lớn các doanh nghiệp vẫn đang mở rộng quy mô ứng dụng AI nhanh hơn tốc độ chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ. Vì vậy, quản trị là cách doanh nghiệp mở rộng tự tin.
Thứ hai là khả năng đo lường là rất quan trọng. 46% doanh nghiệp cho biết thiếu phương pháp đo lường hiệu quả đầu tư vào AI đáng tin cậy. Doanh nghiệp có thể cảm nhận hiệu quả AI mang lại nhưng chưa thể chứng minh bằng số liệu. Đo lường tốt hơn là chìa khóa mở ra vòng đầu tư tiếp theo bởi doanh nghiệp khó có thể tự tin đầu tư thêm vào thứ không đo lường.
Thứ ba là vấn đề kỹ năng. Có 57% doanh nghiệp cho rằng kỹ năng AI quan trọng nhất trong năm năm tới sẽ không phải yêu cầu năng lực kỹ thuật mà là khả năng phán đoán- khả năng diễn giải, kiểm chứng và phản biện những kết quả AI tạo ra.
Nghiên cứu cho thấy, 54% doanh nghiệp cho biết thiếu hụt kỹ năng AI và kỹ thuật số là rào cản. Nhưng có tới 62% đề cao tư duy phản biện và phán đoán; 44% nhấn mạnh tư duy đạo đức và sử dụng AI có trách nhiệm. Khoảng 51% doanh nghiệp cho biết chưa có hướng dẫn rõ ràng về thời điểm nên tin kết quả AI tạo ra, khi nào con người nên can thiệp và thay đổi kết quả đó.
Trong số các ngành, nghiên cứu chỉ ra dịch vụ Tài chính và Y tế là những điểm sáng ứng dụng AI. Trong đó dịch vụ tài chính đang dẫn đầu với 41% doanh nghiệp đã ứng dụng AI- vượt xa mức trung bình toàn quốc 26%; và 79% ghi nhận tăng năng suất. Các doanh nghiệp này đang sử dụng AI để phát hiện gian lận, phân tích dữ liệu và hỗ trợ ra quyết định.
Y tế có tỷ lệ ứng dụng ở mức 23%, nhưng trong số những doanh nghiệp triển khai có tới 69% ghi nhận hiệu quả cao hơn với nguồn lực ít hơn. Điển hình là trường hợp của OmiGroup - với đội ngũ chỉ năm người đã xây dựng phát triển giải pháp OmiKG- công cụ AI có thể suy luận các bệnh mạn tính. Khác biệt của OmiKG đó là khả năng truy vết mọi kết luận dựa trên các luận cứ, bằng chứng y khoa thông qua thẩm định chuyên môn.
Việt Nam đã thể hiện vai trò tiên phong dẫn đầu trong lĩnh vực này, đặc biệt là việc Quốc hội đã thông qua Luật AI chuyên biệt có hiệu lực từ tháng 3/2026. Theo AWS, đây là khung pháp lý AI quan trọng để doanh nghiệp ở mọi quy mô có thể tự tin ứng dụng và mở rộng.
