Chuyện về nghệ sĩ cải lương Thanh Nga

TPO - Trước ngày giỗ nghệ sĩ cải lương Thanh Nga, con trai bà xúc động nhận bằng Tổ quốc ghi công của mẹ sau 47 năm có quyết định công nhận liệt sĩ. Với nhiều khán giả, đây cũng là dịp biết thêm về cuộc đời người nghệ sĩ được gọi là “Nữ hoàng sân khấu”, tài hoa nhưng bạc mệnh.

Thanh Nga và chồng qua đời sau đêm diễn Thái hậu Dương Vân Nga vào ngày 26/11/1978, khi bà mới 36 tuổi. Đây là mất mát thương tâm để lại bao tiếc nuối trong nhiều thế hệ khán giả.

Ngày 12/11, UBND phường Bàn Cờ, TPHCM đã tổ chức Lễ công bố Quyết định và trao Bằng Tổ quốc ghi công cho liệt sĩ Nguyễn Thị Nga (NSƯT Thanh Nga).

Bằng Tổ quốc ghi công có ghi rõ: Liệt sĩ Nguyễn Thị Nga, nghệ sĩ Đoàn cải lương Thanh Minh, đã hy sinh vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

tn3.jpg
Phường Bàn Cờ (TPHCM) tổ chức trao tặng bằng Tổ quốc ghi công cho nghệ sĩ - liệt sĩ Thanh Nga.
tn2.jpg
Nghệ sĩ Hà Linh - con trai NSƯT Thanh Nga bên bằng Tổ quốc ghi công của mẹ mình.

Theo nghệ sĩ Hà Linh, khi làm thủ tục cập nhật giấy tờ điện tử, địa phương rà soát và phát hiện gia đình chưa nhận bằng Tổ quốc ghi công của mẹ anh. Các bộ phận chức năng đã tiến hành giải quyết hồ sơ trong khoảng một năm, sau đó mời gia đình đến nhận bằng.

Nghệ sĩ Thanh Nga đã được công nhận là liệt sĩ từ năm 1979. Quyết định số 519/QĐ-UB ngày 31/1/1979 của UBND TPHCM ghi nhận bà phát huy tài năng nghệ thuật, phục vụ nhiệm vụ chính trị của thành phố, tiếp tục hoạt động dù nhiều lần bị đe dọa, trước khi bị sát hại ngày 26/11/1978.

Nhà văn Ngô Thảo - từng có thời gian dài làm Tổng biên tập Tạp chí Sân khấu - kể với phóng viên Tiền Phong rằng đúng trong đêm bị ám sát, bà vẫn mặc nguyên bộ y phục màu đỏ của vai diễn Thái hậu Dương Vân Nga.

Nghệ sĩ Thanh Nga đã lấy thân mình che chở cho con trai là bé Phạm Duy Hà Linh (5 tuổi lúc đó). Cả hai vợ chồng Thanh Nga và ông Phạm Duy Lân đã không qua khỏi, trong khi con trai may mắn sống sót. Mãi đến khi mẹ bà - bà bầu Thơ - đến bên và hứa lo cho con trai bà, đôi mắt Thanh Nga mới chịu khép lại.

thanhnga10.jpg
Thanh Nga tên thật là Juliette Nguyễn Thị Nga, sinh ngày 31/7/1942 tại Tây Ninh. Ảnh: Tư liệu.

Về sau, trên bằng Tổ quốc ghi công, bà được ghi tên Nguyễn Thị Nga, nghệ sĩ Đoàn cải lương Thanh Minh, hy sinh vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cùng hai thân nhân được hưởng chế độ ưu đãi là mẹ bà và con trai Hà Linh.

Sự ra đi đột ngột của Thanh Nga tạo nên chấn động lớn. Hàng chục ngàn người từ khắp cả nước tiễn biệt "Nữ hoàng sân khấu" lần cuối.

Suốt ba ngày đêm, hàng vạn người đã có mặt tại số 81 đường Trần Quốc Thảo theo sau quan tài Thanh Nga về chùa Nghệ Sĩ đông đến nỗi lấp kín cả lòng đường Võ Thị Sáu.

Thanh Nga sinh năm 1942, quê Tây Ninh, là con của bà Nguyễn Thị Thơ, thường được gọi là bà bầu Thơ của đoàn Thanh Minh - Thanh Nga. Bà hoạt động trong gia đình có đoàn hát, trở thành gương mặt quen thuộc với khán giả cải lương và được gọi là “Nữ hoàng sân khấu”.

Trong những vai diễn được công chúng nhắc lại có Trưng Trắc ở Tiếng trống Mê Linh và vai chính trong Thái hậu Dương Vân Nga. Tác phẩm thứ hai cũng là vở bà diễn trong đêm cuối cùng trước khi hai vợ chồng bị sát hại.

Nhà văn Ngô Thảo kể rằng sau khi ra mắt, vở Thái hậu Dương Vân Nga diễn được khoảng 100 suất và đang chuẩn bị ghi hình phát sóng.

Thanh Nga mất trước khi buổi ghi hình thành hiện thực. Điều này trở thành tiếc nuối của cả giới sân khấu bởi bản ghi hình, nếu có sẽ là một phần tư liệu quan trọng cho các thế hệ sau nghiên cứu lối ca diễn của Thanh Nga.

Nhớ về Thanh Nga, nhà văn Ngô Thảo đánh giá cao lối ca diễn tự nhiên, nhập vai xuất thần của bà đến mức khiến người xem quên mất Thanh Nga, mà chỉ biết đến những nhân vật đang đứng trên sân khấu.

Năm 1984, Thanh Nga được Nhà nước truy tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú. Sau thông tin gia đình nhận bằng Tổ quốc ghi công, có khán giả đã đề nghị cơ quan chức năng xem xét truy tặng bà danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân.

Cái chết của Thanh Nga để lại khoảng trống lớn trong lòng công chúng và sân khấu cải lương. Dù thời gian trôi qua, hình ảnh và tài năng của Thanh Nga vẫn sống mãi.

Nhiều sân khấu có bàn thờ Thanh Nga, và nhiều nghệ sĩ hậu bối, dù không ruột thịt, vẫn lập bàn thờ Thanh Nga trong nhà. Đối với họ, Thanh Nga không chỉ là một nghệ sĩ tài năng mà còn là một biểu tượng, một huyền thoại sống.

Cùng chuyên mục

Đại lễ dâng y Kathina Hoàng gia Thái Lan tại chùa Tam Chúc

Đại lễ dâng y Kathina Hoàng gia Thái Lan tại chùa Tam Chúc

TPO - Đại lễ dâng y Kathina Hoàng gia Thái Lan được tổ chức trang trọng tại chùa Tam Chúc (Ninh Bình) vào chiều 14/11, với sự tham dự của đại diện Bộ Ngoại giao Thái Lan, Đại sứ quán Thái Lan tại Việt Nam, lãnh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam cùng đông đảo tăng ni, phật tử.

Cựu Phó Thủ tướng Đức đóng phim quảng bá Việt Nam

Cựu Phó Thủ tướng Đức đóng phim quảng bá Việt Nam

TPO - Cựu Phó Thủ tướng Đức Philipp Rösler vừa nhận lời tham gia "Profile Đất nước của tôi", bộ phim quảng bá hình ảnh Việt Nam. Đây là bộ phim do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Cục Điện ảnh phối hợp và bảo trợ.

'Hoa hậu Văn hóa Việt Nam 2027' tìm kiếm nhan sắc có chiều sâu văn hóa

'Hoa hậu Văn hóa Việt Nam 2027' tìm kiếm nhan sắc có chiều sâu văn hóa

Không chỉ tôn vinh nhan sắc, “Hoa hậu Văn hóa Việt Nam 2027 – Miss Multicultural Vietnam 2027” hướng tới tìm kiếm người phụ nữ hội tụ trí tuệ, bản lĩnh, tâm hồn đẹp và sự am hiểu văn hóa dân tộc. Người đăng quang được kỳ vọng không chỉ đại diện cho vẻ đẹp phụ nữ Việt Nam mà còn mang sứ mệnh gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa đến bạn bè quốc tế.

NSND Tự Long nhận bằng Tiến sĩ

NSND Tự Long nhận bằng Tiến sĩ

TPO - Sáng 14/11, Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và trao bằng Tiến sĩ năm 2026. Trong khuôn khổ buổi lễ, NSND Tự Long nhận bằng Tiến sĩ chuyên ngành Lý luận và lịch sử sân khấu.

Tranh cãi vì… bò biết bay

Tranh cãi vì… bò biết bay

TPO - Bò Sữa Bay có lẽ là bộ phim Việt phân cực khán giả nhất trong năm nay. Phim trở thành đề tài bàn tán sôi nổi của giới mộ điệu điện ảnh trên các nền tảng mạng xã hội, đặc biệt là Threads. Những cuộc tranh luận sôi nổi trải dài từ các tầng sâu ý nghĩa của hình ảnh con bò biết bay, về việc phim có cần phải “dễ hiểu”, và cả về độ tuổi chính xác của chàng đạo diễn.

Phó Trưởng Ban tổ chức: 'Mong Hoa hậu Yến Trang và hai á hậu trân trọng giá trị cốt lõi cuộc thi'

Phó Trưởng Ban tổ chức: 'Mong Hoa hậu Yến Trang và hai á hậu trân trọng giá trị cốt lõi cuộc thi'

TPO - Phát biểu chào mừng Top 3 Hoa hậu Việt Nam 2026 trong sự kiện chào đón Hoa hậu, Á hậu và dàn người đẹp sáng 13/11, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến - Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, Phó Trưởng Ban tổ chức Hoa hậu Việt Nam 2026 - bày tỏ mong muốn các người đẹp luôn giữ sự giản dị, chân thành, đồng thời trân trọng giá trị cốt lõi của cuộc thi.

Tuần lễ Văn hóa và Lễ hội Ok Om Bok Vĩnh Long diễn ra từ 18-24/11 với màn biểu diễn nhạc ngũ âm số lượng người tham gia nhiều nhất Việt Nam.

Sắp có thêm kỷ lục Việt Nam trình diễn nhạc cụ ngũ âm tại Vĩnh Long

TPO - Tuần lễ chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Vĩnh Long dự kiến sẽ có sự kiện trình diễn nhạc cụ ngũ âm của đồng bào dân tộc Khmer với số lượng nhạc công, nghệ nhân, diễn viên nhiều nhất Việt Nam. Trong tuần lễ cũng diễn ra giải đua ghe Ngo truyền thống của đồng bào miền sông nước.

Đừng để văn hóa dân tộc trở thành ‘người khách’ trong chính ngôi trường Việt Nam

Đừng để văn hóa dân tộc trở thành ‘người khách’ trong chính ngôi trường Việt Nam

TPO - Giáng sinh, Halloween và nhiều lễ hội có nguồn gốc nước ngoài ngày càng hiện diện trong đời sống học đường. Đó là một biểu hiện của giao lưu văn hóa. Nhưng khi một đứa trẻ lo lắng, không muốn đến lớp vì thiếu trang phục theo chủ đề, trong khi những giá trị văn hóa truyền thống chưa được chuyển tải đủ hấp dẫn, câu hỏi đặt ra là: Chúng ta đang giáo dục bản sắc văn hóa cho thế hệ trẻ như thế nào?

Hạnh phúc từ những người cùng tôi giữ dòng điện

Hạnh phúc từ những người cùng tôi giữ dòng điện

Tháng 8/2024, tôi khoác màu áo Nhiệt điện Cần Thơ tham dự Giải hội thao công nhân, viên chức, lao động Tổng công ty tại Phú Yên. Sau ba tháng miệt mài tập luyện, tiếng hô “Cần Thơ cố lên!” bên sân cỏ trở thành một kỷ niệm tôi vẫn mang theo.

Màn kết concert Thanh xuân khiến hàng chục nghìn người xúc động

406 chương trình rộn ràng đón Ngày Văn hóa Việt Nam

TPO - Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 được tổ chức lần đầu tiên trên phạm vi toàn quốc với hơn 400 chương trình, hoạt động tại 34 tỉnh, thành phố. Từ biểu diễn nghệ thuật, triển lãm di sản đến lễ hội truyền thống và trải nghiệm văn hóa cộng đồng, chuỗi sự kiện tạo cơ hội để người dân trực tiếp tham gia, thưởng thức các giá trị văn hóa dân tộc.