Vì sao số doanh nghiệp giải thể tăng mạnh?
Sáng 12/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn trước Quốc hội. Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (đoàn Cà Mau) đặt vấn đề, trong 10 tháng đầu năm, khoảng 600 doanh nghiệp rút khỏi thị trường, số doanh nghiệp giải thể tăng 110%. Đại biểu đề nghị bộ trưởng cho biết vì sao số doanh nghiệp giải thể tăng mạnh như vậy?
Đại biểu cũng quan tâm, chính sách giảm thuế giá trị gia tăng có kéo dài sang năm 2027 hay không?
Đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) nêu, nghị quyết của Quốc hội yêu cầu kiểm soát nợ thuế dưới 5% tổng thu ngân sách Nhà nước. Tuy nhiên, nợ thuế vẫn tăng liên tục hằng năm, đến nay còn nợ khoảng 265.000 tỷ đồng, trong đó, rất nhiều nợ đọng khó thu hồi. Đại biểu đề nghị bộ trưởng cho biết về nguyên nhân, giải pháp khắc phục tình trạng này, và hạn chế nợ phát sinh.
Trả lời sau đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, trong 9 tháng đầu năm, số doanh nghiệp rút khỏi thị trường là 172.000 doanh nghiệp; số doanh nghiệp tái gia nhập, tham gia thị trường là 222.000.
“Qua số liệu phân tích, trong khoảng 180.000 doanh nghiệp rút khỏi thị trường, có 1 nửa (50%) là tạm dừng kinh doanh và 30% đã hoàn thành thủ tục giải thể và 20% đang thực hiện thủ tục để chấm dứt”, bộ trưởng thông tin.
Bộ trưởng Tài chính nêu thêm, với nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm nghĩa vụ thuế, thời gian thực hiện chi phí tuân thủ, cải cách thủ tục hành chính… thì số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt hơn 222.000, đặc biệt, vốn đăng ký tăng lên tới 38% so với cùng kỳ.
Theo bộ trưởng, qua phân tích các doanh nghiệp tạm dừng hoặc giải thể cho thấy, có khoảng 90% doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại dịch vụ - lĩnh vực dễ ra dễ vào; khoảng 89% doanh nghiệp không phát sinh doanh thu trong năm 2026 - chứng tỏ đã dừng hoạt động từ trước và khoảng 70% đã không hoạt động từ trước năm 2026.
“Tại sao số doanh nghiệp rút khỏi thị trường lớn như vậy, thì đây là chuyện bình thường trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Có những doanh nghiệp thành công, có những doanh nghiệp thất bại”, bộ trưởng nói và cho rằng trong môi trường thông thoáng, tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp được kinh doanh, thì thủ tục gia nhập thị trường cũng rất đơn giản.
Bộ trưởng đồng ý với ý kiến của đại biểu về thủ tục rút khỏi thị trường còn khó khăn, liên quan đến thực hiện nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp. Theo bộ trưởng, ngoài việc thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước, nghĩa vụ thuế, bảo hiểm xã hội thì doanh nghiệp còn phải thực hiện nghĩa vụ với các đơn vị liên quan, như tổ chức cho vay.
“Hiện nay, chúng tôi đã có chỉ đạo, một doanh nghiệp đã làm sạch được nghĩa vụ tài chính thì việc rút khỏi thị trường chỉ trong 1 ngày là hoàn thành thủ tục”, bộ trưởng khẳng định.
Về việc có tiếp tục chính sách giảm thuế VAT hay không, bộ trưởng cho biết, sẽ nghiên cứu đánh giá rất kỹ tình hình hoạt động đầu tư kinh doanh trong những tháng cuối năm 2026 và năm 2027, diễn biến thị trường, đặc biệt là về xăng dầu, nguyên vật liệu để có giải pháp kịp thời, phù hợp, và đảm bảo mục tiêu tối thượng là duy trì tăng trưởng mức trên 10% và kiểm soát lạm phát ở mức khoảng 4,5%.
Thanh lọc những công ty lợi dụng hồ sơ của người dân để đăng ký kinh doanh giả
Về tình trạng nợ đọng thuế, theo bộ trưởng, đến hết tháng 10/2026, số nợ đọng thuế năm ở mức 3%, nhưng tổng nợ thuế vẫn ở mức 11%.
Dẫn con số đại biểu nêu về khoảng 267.000 tỷ nợ đọng thuế, bộ trưởng cho biết, chủ yếu có hơn 50% là nợ tiền sử dụng đất do thị trường bất động sản trầm lắng.
Để đạt mục tiêu đưa nợ thuế hằng năm xuống dưới 5% và tổng nợ thuế dưới 8%, theo bộ trưởng, bộ đã triển khai các giải pháp quyết liệt.
Thứ nhất, bộ trưởng cho biết, đã giao chỉ tiêu đánh giá hiệu quả, kết quả công việc đối với từng cán bộ thuế.
Thứ hai, là hoàn thiện thể chế về quản lý thuế, làm sao đơn giản, dễ hiểu, dễ triển khai, dễ thực hiện, dễ kiểm tra, dễ giám sát.
Thứ ba, đẩy mạnh tuyên truyền động để người dân và doanh nghiệp nhận thức rõ ý thức trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế đối với nhà nước.
Bộ trưởng cũng khẳng định, sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát và tăng chế tài đối với những tổ chức, cá nhân có khả năng nhưng chây ì không chịu nộp…
Trước ý kiến đại biểu Quốc hội nêu về tình trạng người dân bị lợi dụng hồ sơ để lập doanh nghiệp, bộ trưởng cho biết, qua rà soát, có khoảng 8.000 trường hợp, nhưng số doanh nghiệp này đã thành lập cách đây 20 năm, khi công nghệ thông tin chưa phát triển, sự kết nối giữa các cơ quan như thuế, công an chưa triển khai.
Bộ trưởng khẳng định, hiện nay, với việc đẩy mạnh công nghệ thông tin, dữ liệu, thì tình trạng lợi dụng hồ sơ của người dân để đăng ký kinh doanh giả “khả năng không còn nữa”.
Bộ trưởng cho biết, thời gian tới, sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan công an để thanh lọc những công ty này, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân tự ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình, tránh bị kẻ xấu lợi dụng.
Về trách nhiệm liên quan đến việc chậm hoàn thuế, theo bộ trưởng, nếu doanh nghiệp và người dân chậm nộp thì phải chịu phạt hành chính và lãi chậm nộp.
Bộ trưởng bày tỏ quan điểm “nguyên tắc bình đẳng, lỗi của ai người ấy chịu” trong vấn đề này. Nếu người dân có đầy đủ hồ sơ, đúng quy định của pháp luật mà cơ quan thuế, cán bộ tiếp nhận hồ sơ không xử lý thì phải kiên quyết xử lý trách nhiệm, kể cả bồi thường về vật chất.
Nêu rõ hiện nay, thủ tục hoàn thuế trong luồng xanh có thể xử lý xong trong 7 ngày, bộ trưởng nhấn mạnh quan trọng là hồ sơ phải đúng, đủ theo quy định.
“Hiện, hồ sơ của người nộp thuế đã gửi trên mạng 100% nhưng khi kiểm tra, đối chiếu hoá đơn vẫn cần thời gian… Tôi nhắc lại nguyên tắc lỗi của ai người ấy chịu, lỗi của Nhà nước, lỗi của cán bộ thuế thì cán bộ thuế phải chịu trách nhiệm theo nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật”, bộ trưởng khẳng định.
