Tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 9, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết quý III đã "bật đèn vàng" với một số địa phương không có chuyển biến trên một số lĩnh vực và kết quả cuối năm sẽ là cơ sở chính xác nhất để tiến hành đánh giá, bố trí, luân chuyển cán bộ.
Trao đổi với Tiền Phong, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) nhìn nhận, tín hiệu “bật đèn vàng” được lãnh đạo Chính phủ nêu ra cần được hiểu là cảnh báo sớm về tiến độ thực hiện nhiệm vụ và trách nhiệm điều hành. “Cảnh báo lúc này có ý nghĩa thúc đẩy hành động khi vẫn còn thời gian khắc phục”, bà Nga nói.
Chuyển cảnh báo thành chương trình hành động
Với những địa phương đã “bật đèn vàng”, theo đại biểu, những việc nào cần được ưu tiên ngay trong ba tháng cuối năm?
Theo tôi, điều cần làm ngay là xác định địa phương đang chậm ở đâu, nguyên nhân nào thuộc điều kiện khách quan, nguyên nhân nào xuất phát từ sự thiếu chủ động, phối hợp chưa hiệu quả hoặc né tránh trách nhiệm?
Trong 3 tháng cuối năm, với những địa phương đang nằm ở trong nhóm "bật đèn vàng", theo tôi, cần khẩn trương rà soát từng động lực tăng trưởng, từng dự án lớn và những khó khăn của doanh nghiệp; chọn đúng những việc có thể giải quyết ngay, tạo kết quả ngay.
Chẳng hạn, một dự án đã đủ điều kiện nhưng còn chậm thủ tục, một công trình có thể hoàn thành sớm, một cơ sở sản xuất đang thiếu điện hoặc vướng mặt bằng đều cần được xử lý cụ thể.
Tiếp theo, tập trung giải ngân đầu tư công gắn với chất lượng công trình; tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, vật liệu, thủ tục và phối hợp giữa các cơ quan. Mỗi vướng mắc phải có đầu mối chịu trách nhiệm, thời hạn xử lý; vấn đề vượt thẩm quyền phải được báo cáo kèm phương án.
Cuối cùng, người đứng đầu phải trực tiếp kiểm tra tiến độ, đối thoại với doanh nghiệp và theo dõi kết quả từng tuần, từng tháng. Chuyển biến thực chất phải thể hiện ở dự án vận hành, sản xuất mở rộng, việc làm và thu nhập được cải thiện.
Tôi mong cảnh báo được chuyển thành chương trình hành động có thể kiểm chứng, qua đó củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga.
Lựa chọn công việc ưu tiên
Vậy lãnh đạo địa phương cần làm gì để biến áp lực hoàn thành chỉ tiêu thành động lực cải cách? Những dư địa nào cần được khai thác mạnh hơn, thưa bà?
Theo tôi, áp lực hoàn thành chỉ tiêu chỉ trở thành động lực cải cách khi lãnh đạo địa phương chuyển nó thành những thay đổi cụ thể trong cách điều hành.
Điều doanh nghiệp cần là thủ tục được giải quyết đúng hạn, chi phí được giảm, khó khăn có người xử lý và chính sách được thực hiện nhất quán. Người đứng đầu phải nhìn từ những nhu cầu ấy để lựa chọn công việc ưu tiên.
Dư địa đầu tiên là nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực đã có. Đầu tư công cần tập trung vào công trình có khả năng hoàn thành, đưa vào sử dụng và tạo tác động lan tỏa.
Với dự án tồn đọng, cần phân loại rõ: dự án có thể tháo gỡ ngay, dự án cần điều chỉnh và dự án phải xử lý theo pháp luật. Khơi thông một dự án đã có vốn, có nhà đầu tư và có thị trường có thể tạo hiệu quả nhanh hơn việc tiếp tục đề xuất dự án mới.
Dư địa thứ hai nằm ở khu vực sản xuất, kinh doanh và đầu tư tư nhân. Địa phương cần chủ động nắm tình hình đơn hàng, lao động, điện, đất đai, logistics và khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp.
Đặc biệt, phải giảm thời gian chờ đợi và chi phí tuân thủ. Thu hút đầu tư cần đi cùng hỗ trợ dự án triển khai thực tế, mở rộng sản xuất và tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước.
Dư địa thứ ba là thị trường nội địa, dịch vụ và du lịch. Có thể thúc đẩy kết nối cung cầu, thương mại điện tử, sản phẩm địa phương và các chương trình du lịch phù hợp. Sức mua còn phụ thuộc vào việc làm, thu nhập và niềm tin của người dân. Vì vậy, hỗ trợ sản xuất và bảo đảm an sinh cũng góp phần nuôi dưỡng thị trường.
Tôi cũng cho rằng cải cách trong quý IV phải tạo nền tảng cho năm sau. Việc rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, nâng cao trách nhiệm công vụ, ứng dụng dữ liệu và xử lý các điểm nghẽn trong phối hợp sẽ có giá trị lâu dài.
Mục tiêu tăng trưởng cao cần đi cùng kỷ luật ngân sách, bảo vệ môi trường và chất lượng đầu tư, để kết quả hôm nay tiếp tục tạo thêm nguồn lực cho ngày mai.
Xem xét toàn diện kết quả cuối năm
Theo bà, việc gắn kết quả tăng trưởng với đánh giá, bố trí, luân chuyển cán bộ nên được thực hiện thế nào để đề cao trách nhiệm và bảo đảm công bằng?
Tôi đồng tình với việc lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm căn cứ quan trọng để đánh giá, bố trí và luân chuyển cán bộ. Người được giao trách nhiệm lãnh đạo phải chịu trách nhiệm về những chuyển biến của địa phương.
Cách tiếp cận này giúp việc đánh giá cán bộ dựa sát hơn vào hiệu quả công việc, khắc phục tình trạng báo cáo đầy đủ nhưng vấn đề thực tế chậm được giải quyết.
Tuy nhiên, theo tôi, kết quả cuối năm cần được xem xét toàn diện. Tăng trưởng GRDP là chỉ tiêu quan trọng, nhưng còn phải đánh giá chất lượng tăng trưởng, hiệu quả đầu tư, việc làm, thu nhập, an sinh, môi trường và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Một địa phương tăng trưởng cao nhưng phát sinh lãng phí hoặc tổn hại môi trường vẫn cần được xem xét trách nhiệm.
Để đánh giá đúng thực chất, tôi đề nghị kết hợp ba góc nhìn. Thứ nhất, mức độ hoàn thành mục tiêu đã được giao trên cơ sở điều kiện và tiềm năng của địa phương.
Thứ hai, tiến bộ so với chính địa phương đó qua thời gian. Thứ ba, đóng góp cụ thể của người đứng đầu trong xử lý khó khăn, khơi thông nguồn lực và nâng hiệu quả bộ máy.
Với địa phương có xuất phát điểm thấp hoặc gặp thiên tai, biến động thị trường, cần tính đến yếu tố khách quan bằng dữ liệu và căn cứ rõ ràng. Đồng thời, phải xem lãnh đạo đã dự báo, ứng phó và tận dụng nguồn lực ra sao.
Khó khăn khách quan cần được ghi nhận công bằng; sự chậm trễ thuộc trách nhiệm chủ quan cũng phải được chỉ rõ.
Tôi cho rằng cần áp dụng thống nhất nguyên tắc đánh giá, đồng thời xây dựng mục tiêu phù hợp với từng địa phương. Quá trình đánh giá phải minh bạch, có kiểm chứng và phân định trách nhiệm cá nhân, tập thể, kể cả ảnh hưởng của quyết định từ nhiệm kỳ trước.
Việc bố trí, luân chuyển cần xét cả năng lực, phẩm chất và yêu cầu vị trí công tác. Làm được như vậy sẽ khuyến khích cán bộ chủ động, dám chịu trách nhiệm và theo đuổi những kết quả bền vững vì lợi ích của người dân.
Cảm ơn bà!
