Phim truyền hình bị 'giết' như thế nào?

Phim truyền hình bị 'giết' như thế nào?
TP - Sau bài Thảm họa phim truyền hình, vì đâu?, để rộng đường dư luận, Tiền Phong chuyển tải ý kiến của nhà phê bình điện ảnh Đoàn Minh Tuấn, tiếp tục mổ xẻ nguyên nhân khiến phim truyền hình kém cỏi, “sống như chết”, khiến khán giả cực kỳ bức xúc hiện nay.

> Thảm họa phim truyền hình, vì đâu?

Ở nhiều nước, phim truyền hình dài tập là món ăn tinh thần không thể thiếu đối với khán giả phổ thông. Như các nước Mỹ Latin, những bộ phim thuộc loại telenovella khiến cuộc sống của người dân dường như bị dừng lại khi TH phát sóng.

Ở Mỹ, từ thời nhà sản xuất được tài trợ bởi các hãng xà phòng - cho ra đời thể loại opera soap (opera xà phòng - vì khi chiếu, phần đông các bà nội trợ xem nên quảng cáo nhiều xà phòng) cho đến nay, phim TH vẫn tiếp tục phát triển. Dường như chỉ ở ta, phim TH có chiều hướng càng làm càng dở. Vì sao?

Nhà đài - kẻ chủ mưu giấu mặt

“So sánh mối quan hệ giữa nhà đài với các nhà sản xuất phim, tôi lại nhớ hình ảnh vợ chồng Tenardier và cô bé Cozet trong Những người khốn khổ của V.Hugo”

Việc xã hội hóa ngành sản xuất phim đã tạo điều kiện cho nhiều công ty sản xuất phim ra đời. Theo số liệu tin cậy, hiện có hơn 150 công ty làm phim, trong đó khoảng 50 công ty làm phim TH dài tập. 30 trong số này là đối tác của HTV, còn VTV có khoảng 20. Vậy mà chỉ có vài đầu ra ở VTV và HTV khiến họ phải cạnh tranh để sinh tồn.

Đấy là hậu quả tréo ngoe của việc nhà nước cho thành lập hãng phim tư nhân nhưng lại thắt chặt đầu ra của sản phẩm. Nghiễm nhiên đặt VTV và HTV vào vị trí các ông chủ đầy quyền lực.

Và 50 doanh nghiệp kia, muốn sản phẩm đến được công chúng, không còn con đường nào khác là phải quan hệ, tức là phải “chạy”. Những chuyện chạy này hay hơn rất nhiều so với các phim dài tập được chiếu trên truyền hình. Một cặp biên kịch - đạo diễn kể, có ý định xây dựng một phim truyền hình dài tập về những nỗi cay đắng nhục nhã mà họ phải trải qua để phim mình được cấp “quota”, nhưng rồi cuối cùng đành nuốt nghẹn vào lòng.

Nhà đài đặt ra giờ Vàng. Cái này là cái gì? Có tiêu chí nào không? Cũng tương tự bên giáo dục, đôi khi cái gọi là trường điểm, lớp điểm là nơi có nhiều học trò yếu kém nhưng cha mẹ quan hệ tốt với nhà trường, gửi gắm con em vào. Thực chất giờ Vàng là một nguồn làm ăn của đài. Không lạ gì khi những bộ phim yếu kém được chui vào khung giờ Vàng. Nhà đài chỉ việc chiếu phim thu tiền quảng cáo và:

- Không hỗ trợ nhà sản xuất

- Không chịu trách nhiệm gì về bộ phim

- Không có định hướng gì cho đối tác

- Không cần biết khán giả có xem hay không

- Còn nhiều cái không khác nữa.

Đạo diễn Khải Hưng, 5 năm về trước, nói: “Phim truyền hình của ta vẫn chưa qua tuổi thôi nôi”. Nhà sản xuất Phước Sang nói phim truyền hình dài tập “còn bé lắm mấy anh ơi, nó mới 2 tuổi thôi mà”. So sánh mối quan hệ giữa nhà đài với các nhà sản xuất, tôi lại nhớ hình ảnh vợ chồng Tenardier và cô bé Cozet trong Những người khốn khổ của V.Hugo.

“Cô nàng bất đắc dĩ” - nghe tên phim đã thấy kỳ
“Cô nàng bất đắc dĩ” - nghe tên phim đã thấy kỳ.

Hãng phim tư nhân - nạn nhân kiêm thủ phạm

Thường thì một hãng phim tư nhân mới thành lập, họ phải làm những phim tài liệu về giáo dục hay du lịch trong thời gian dài để học hỏi kinh nghiệm và chuẩn bị tiềm lực hướng đến việc làm phim truyện. Nước ta, một hãng phim tư nhân vừa ra đời đã lao ngay vào làm phim, không phải một tập mà nhiều tập. Đấy là điều kỳ diệu của Việt Nam.

Và một hãng phim tư nhân thường phải có độ tuổi từ 15 đến 20 năm mới gọi là trưởng thành trong nghề để nói chuyện nghề nghiệp được. Ngược lại, ở ta các hãng tư nhân muốn tồn tại chỉ cần quan hệ rộng. Quan hệ để vay tiền ngân hàng. Quan hệ để có doanh nghiệp, đại gia yểm trợ. Quan hệ để có các công ty quảng cáo hỗ trợ. Quan hệ để phim mình được nhà đài cấp “quota”, được xếp chiếu giờ Vàng. Bao nhiêu sức lực, tài lực dành cho quan hệ rồi thì lấy gì đầu tư vào phim nữa? “Toét mắt là tại giếng đình. Cả làng cùng toét riêng mình em đâu”.

Phim yếu, phim cẩu thả, phim rẻ tiền, phim giả tạo, phim không thể sống nổi một lần, phim gì đi chăng nữa, ai dám phạt nhà sản xuất? Cùng lắm là ngưng chiếu chứ gì! Việc gì phải làm phim tốt cho tốn tiền. Việc gì phải làm phim hay cho mệt. Phim hay mà không chen chân được vào giờ Vàng thì khác gì áo gấm đi đêm? Nhiều người làm tranh hàng chợ thì hội họa sẽ suy tàn. Nhiều người làm phim nghiệp dư thì phim ắt tệ hại.

Nghệ sỹ - kẻ tòng phạm

Cung cách làm phim như vậy nên đội ngũ làm phim, từ biên kịch đến đạo diễn, quay phim, dựng phim và các thành phần khác đều làm kiểu nháo nhào, cẩu thả. Biên kịch đòi làm luôn đạo diễn. Đạo diễn đòi làm luôn phần âm nhạc cho phim. Một diễn viên một lúc nhận vài hợp đồng, vừa làm người mẫu, ca sỹ là chuyện thường. Quay phim đòi kiêm luôn biên kịch. Nhà sản xuất đòi làm từ A-Z... Cái làng phim truyền hình Việt Nam từ Nam chí Bắc đều như nhau cả. Tôi nhớ đến ca khúc Vũng lầy của chúng ta của Lê Uyên Phương mà hình dung thảm trạng phim truyền hình Việt lúc này.

Một đạo diễn làm nghề tử tế trên trường quay bị cậu ánh sáng chế giễu: “Thôi đi ông ơi! Ông săn bắt con nghệ thuật làm đinh gì mà lâu thế! Bọn tôi chết khát cả rồi”. Anh họa sỹ thiết kế thêm vào: “Được huy chương thì mình ông hưởng chứ bọn tôi được cái gì. Thôi, xong sớm nghỉ sớm”. Anh đạo diễn đành thỏa hiệp với các đồng nghiệp.

Ai có lương tâm làm phim tốt bị cho là dở hơi. Ai yêu cầu đồng nghiệp lao động nghiêm túc bị coi là không biết điều. Ai làm phim không đảm bảo tiến độ của nhà sản xuất bị cho nghỉ. Nhìn vào đội ngũ làm phim truyền hình hiện nay, tôi chợt nhớ hình ảnh của các phân tử va chạm nhau một cách hỗn loạn như kiểu chuyển động Brown.

Quyền Linh nay chuyển hẳn sang nghề MC bởi “Sợ phim Việt chẳng còn dám diễn”
Quyền Linh nay chuyển hẳn sang nghề MC bởi “Sợ phim Việt chẳng còn dám diễn”.

Khán giả - ngộ độc

Làm khán giả thật khổ trăm bề. Đồ ăn thức uống thì nhiễm thuốc sâu, chất bảo quản. Chưa sáng ra đã bị ô nhiễm bởi tiếng ồn tứ phía. Ra đường thì kẹt xe, lầy lội, nắng gắt. Hàng ngày phải va chạm bởi bao thứ bực mình. Tối về nhà bật TV, gặp toàn phim phải gió.

Tôi cứ hình dung phim truyền hình hiện nay như một loại thực phẩm được chế biến từ vật liệu ôi thiu, xào xáo qua loa, thêm vài thứ gia vị cho dậy mùi rồi bán cho công chúng.

Phim truyền hình như một loại thức ăn nhiễm độc. Khán giả tiêu thụ nó đang dần bị hủy hoại một cách âm thầm về nhiều mặt. “Khán giả chấp nhận mọi thứ” - có thể nói, chưa bao giờ, nguyên tắc này của truyền hình được các đài, nhà sản xuất và các nghệ sỹ lợi dụng như hiện nay.

Một đạo diễn làm nghề tử tế trên trường quay bị cậu ánh sáng chế giễu: “Thôi đi ông ơi! Ông săn bắt con nghệ thuật làm đinh gì mà lâu thế! Bọn tôi chết khát cả rồi”. Anh họa sỹ thiết kế thêm vào: “Được huy chương thì mình ông hưởng chứ bọn tôi được cái gì. Thôi, xong sớm nghỉ sớm”. Anh đạo diễn đành thỏa hiệp với các đồng nghiệp.

Cùng chuyên mục

Ngày mai, tôi sẽ là tôi khác

Ngày mai, tôi sẽ là tôi khác

Tôi đã từng rất sợ tiếng động. Chỉ một tiếng thìa khẽ chạm vào thành bát cũng khiến tôi giật mình. Tiếng tivi từ phòng bên, tiếng người trò chuyện hay tiếng chuông điện thoại đều làm tôi khó chịu. Có những ngày, tôi chỉ nằm im trong phòng, đóng kín cửa, không muốn gặp gỡ hay nói chuyện với bất kỳ ai.

Sắc màu văn hóa hội tụ trong ngày hội đoàn kết ở Lan Thượng

Sắc màu văn hóa hội tụ trong ngày hội đoàn kết ở Lan Thượng

Giữa không khí rộn ràng của Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam, người dân các dân tộc ở thôn Lan Thượng, xã Tam Tiến, thành phố Bắc Ninh cùng chung niềm vui, gắn bó và khát vọng xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Ngắm hoàng hôn ở Chùa Tháp có lịch sử 1.000 năm tại Đồ Sơn

Ngắm hoàng hôn ở Chùa Tháp có lịch sử 1.000 năm tại Đồ Sơn

TPO - Chùa Tháp Tường Long được tôn tạo, phục dựng trên nền móng của tòa tháp được xây dựng từ thế kỷ XI trên đỉnh núi Long Sơn, phường Đồ Sơn (TP Hải Phòng). Khu vực này là điểm cao nhất trong 9 ngọn núi với phong cảnh sơn thủy hữu tình, bao quát toàn bộ vùng Đông Nam Hải Phòng và vùng biển Đồ Sơn.

Sau biến cố, tôi tìm thấy hạnh phúc từ những điều bình thường

Sau biến cố, tôi tìm thấy hạnh phúc từ những điều bình thường

Tôi vẫn nhớ rất rõ cảm giác khi bị chiếc xe tải cán qua người. Cơn đau đến tê dại chạy dọc cơ thể, hơi thở yếu dần và đôi chân tôi không thể cử động. Khoảnh khắc đó, tôi chẳng còn nghĩ đến công việc còn dang dở hay những điều mình từng cố gắng để đạt được. Tôi bàng hoàng tự hỏi: Lẽ nào mình sẽ chết?

Chuyện về nghệ sĩ cải lương Thanh Nga

Chuyện về nghệ sĩ cải lương Thanh Nga

TPO - Trước ngày giỗ nghệ sĩ cải lương Thanh Nga, con trai bà xúc động nhận bằng Tổ quốc ghi công của mẹ sau 47 năm có quyết định công nhận liệt sĩ. Với nhiều khán giả, đây cũng là dịp biết thêm về cuộc đời người nghệ sĩ được gọi là “Nữ hoàng sân khấu”, tài hoa nhưng bạc mệnh.

Đại lễ dâng y Kathina Hoàng gia Thái Lan tại chùa Tam Chúc

Đại lễ dâng y Kathina Hoàng gia Thái Lan tại chùa Tam Chúc

TPO - Đại lễ dâng y Kathina Hoàng gia Thái Lan được tổ chức trang trọng tại chùa Tam Chúc (Ninh Bình) vào chiều 14/11, với sự tham dự của đại diện Bộ Ngoại giao Thái Lan, Đại sứ quán Thái Lan tại Việt Nam, lãnh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam cùng đông đảo tăng ni, phật tử.

Cựu Phó Thủ tướng Đức đóng phim quảng bá Việt Nam

Cựu Phó Thủ tướng Đức đóng phim quảng bá Việt Nam

TPO - Cựu Phó Thủ tướng Đức Philipp Rösler vừa nhận lời tham gia "Profile Đất nước của tôi", bộ phim quảng bá hình ảnh Việt Nam. Đây là bộ phim do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Cục Điện ảnh phối hợp và bảo trợ.

'Hoa hậu Văn hóa Việt Nam 2027' tìm kiếm nhan sắc có chiều sâu văn hóa

'Hoa hậu Văn hóa Việt Nam 2027' tìm kiếm nhan sắc có chiều sâu văn hóa

Không chỉ tôn vinh nhan sắc, “Hoa hậu Văn hóa Việt Nam 2027 – Miss Multicultural Vietnam 2027” hướng tới tìm kiếm người phụ nữ hội tụ trí tuệ, bản lĩnh, tâm hồn đẹp và sự am hiểu văn hóa dân tộc. Người đăng quang được kỳ vọng không chỉ đại diện cho vẻ đẹp phụ nữ Việt Nam mà còn mang sứ mệnh gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa đến bạn bè quốc tế.

NSND Tự Long nhận bằng Tiến sĩ

NSND Tự Long nhận bằng Tiến sĩ

TPO - Sáng 14/11, Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và trao bằng Tiến sĩ năm 2026. Trong khuôn khổ buổi lễ, NSND Tự Long nhận bằng Tiến sĩ chuyên ngành Lý luận và lịch sử sân khấu.

Tranh cãi vì… bò biết bay

Tranh cãi vì… bò biết bay

TPO - Bò Sữa Bay có lẽ là bộ phim Việt phân cực khán giả nhất trong năm nay. Phim trở thành đề tài bàn tán sôi nổi của giới mộ điệu điện ảnh trên các nền tảng mạng xã hội, đặc biệt là Threads. Những cuộc tranh luận sôi nổi trải dài từ các tầng sâu ý nghĩa của hình ảnh con bò biết bay, về việc phim có cần phải “dễ hiểu”, và cả về độ tuổi chính xác của chàng đạo diễn.

Phó Trưởng Ban tổ chức: 'Mong Hoa hậu Yến Trang và hai á hậu trân trọng giá trị cốt lõi cuộc thi'

Phó Trưởng Ban tổ chức: 'Mong Hoa hậu Yến Trang và hai á hậu trân trọng giá trị cốt lõi cuộc thi'

TPO - Phát biểu chào mừng Top 3 Hoa hậu Việt Nam 2026 trong sự kiện chào đón Hoa hậu, Á hậu và dàn người đẹp sáng 13/11, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến - Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, Phó Trưởng Ban tổ chức Hoa hậu Việt Nam 2026 - bày tỏ mong muốn các người đẹp luôn giữ sự giản dị, chân thành, đồng thời trân trọng giá trị cốt lõi của cuộc thi.